Η μοναξιά της διαφορετικότητας. I'm here...

Ο μικρός μου αδερφός από το φεγγάρι

"Τον κόσμο του φεγγαριού δεν τον γνωρίζουμε καλά. Έχουμε ανέβει αλλά ξεχάσαμε να τον εξερευνήσουμε καλά."

Σωστό ή Λάθος; Ανάπτυξη Λόγου

Αναρωτηθήκατε ποτέ εάν τα αγόρια πραγματικά μιλούν αργότερα από τα κορίτσια; Εάν το παιδί μπερδεύεται όταν του μιλούν σε δύο γλώσσες; Και όταν η γιαγιά λέει ότι η χρήση της πιπίλας θα προκαλέσει προβλήματα ομιλίας αργότερα, πρέπει να την πιστέψετε; Παρακάτω θα βρείτε κάποιες συνηθισμένες υποθέσεις σχετικά με την ανάπτυξη της ομιλίας και της γλώσσας στα παιδιά, και τις έρευνες που είτε τις υποστηρίζουν είτε τις καταρρίπτουν.

Image via pixabay.com

1. Ποτέ δεν πρέπει να μιλάτε "μωρουδιακά" στα μωρά

►Λάθος

Τα "μωρουδιακά" αναφέρονται σε κάποια πολύ κοινά αναγνωρίσιμα πρότυπα ομιλίας που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι όταν μιλούν στα παιδιά. Χαρακτηρίζονται από υψηλότερο του φυσιολογικού και με περισσότερη ποικιλία τόνο φωνής, πιο αργό ρυθμό ομιλίας, απλούστερο λεξιλόγιο, πολλές επαναλήψεις, έμφαση στις σημαντικές λέξεις και έντονες θετικές εκφράσεις προσώπου. Για παράδειγμα: "Πού κοιτάς;;; Κοιτάς την μπάλα; Σ'αρέσει η μπάλα; Είναι μία κόκκινη μπάλα!"

Πολλοί πιστεύουν ότι τα μωρά προτιμούν τα "μωρουδιακά" καθώς τα βοηθά να εστιάζουν την προσοχή τους στην ομιλία, ιδιαίτερα σε θορυβώδη περιβάλλοντα [1]. Τα "μωρουδιακά" διευκολύνουν τα μωρά να καταλάβουν πώς λειτουργεί η γλώσσα και ποιες λέξεις είναι πιο σημαντικές σε επίπεδο σημασιολογίας [2]. Αυτό τα βοηθά να κατανοήσουν τι σημαίνουν οι λέξεις και, εν ευθέτω χρόνω, να εκφέρει λέξεις [3]. Επομένως μη φοβηθείτε να μιλήσετε μωρουδιακά με το παιδί σας-το βοηθά να συντονιστεί μαζί σας και με αυτά που λέτε [4]!

2. Ο "τηλεγραφικός λόγος" βοηθά τα μικρά παιδιά να μάθουν

►Λάθος

Ο τηλεγραφικός λόγος περιλαμβάνει μόνο τη χρήση λέξεων με περιεχόμενο με ελάχιστη ή καθόλου γραμματική. Για παράδειγμα "Νίκος καλό παιδί" (αντί για "Είσαι καλό παιδί") ή "Όχι χτυπάμε" (αντί για "Δεν πρέπει να χτυπάς άλλα παιδιά"). Κάποιοι πιστεύουν ότι ο τηλεγραφικός λόγος κάνει πιο εύκολη την ανάπτυξη της ομιλίας γιατί επιτρέπει στα μωρά να ακούσουν μόνο τις σημαντικές λέξεις σε μία πρόταση. Οι ειδικοί όμως διαφωνούν. Σύμφωνα με τον Marc Fey[5], ο τηλεγραφικός λόγος μπορεί να εμποδίσει την εκμάθηση της γραμματικής και της σημασιολογίας των λέξεων καθώς στερεί από τα παιδιά τα βοηθητικά σημεία και τις πληροφορίες που προσδίδει η γραμματική και η σύνταξη. Για παράδειγμα, το γεγονός ότι τα παιδιά αντιλαμβάνονται πως οι λέξεις που λήγουν σε -ώνω είναι ρήματα, καθιστά ευκολότερη την κατανόηση του νοήματος της λέξης.

Έτσι, όταν χρησιμοποιείτε "μωρουδιακά", βεβαιωθείτε ότι είναι γραμματικά σωστά. Προσπαθήστε να χρησιμοποιείτε μικρές, απλές προτάσεις με την κατάλληλη γραμματική και σύνταξη. Καλός εμπειρικός κανόνας, όταν δεν είστε σίγουροι ότι η φράση σας είναι κατάλληλη, είναι να σκεφτείτε εάν θα τη λέγατε σε έναν ενήλικα. Εάν η απάντηση είναι όχι, πιθανόν να χρησιμοποιείτε τηλεγραφικό λόγο.

3. Η χρήση εκπαιδευτικού υλικού, όπως DVD ή κάρτες αποτελούν ερέθισμα για τη γλωσσική ανάπτυξη των μικρών παιδιών

►Λάθος

Παρ'όλο που η αγορά ειδικών "εκπαιδευτικών" προϊόντων για μικρά παιδιά είναι δελεαστική, αυτά τα προϊόντα δεν είναι απαραίτητα αποτελεσματικά στο ότι βοηθούν τα παιδιά να μάθουν να επικοινωνούν.

• Παιδικά DVD - τα τελευταία χρόνια πολλά εμπορεύσιμα DVD απευθύνονται σε νήπια και μικρά παιδιά με στόχο την ενίσχυση της ανάπτυξης των παιδιών, συμπεριλαμβανομένου των γλωσσικών ικανοτήτων. Ωστόσο, η μέχρι τώρα έρευνα δεν έχει δείξει ότι τέτοια προϊόντα ενισχύουν τη γλωσσική ανάπτυξη. Στην πραγματικότητα τα παιδιά που ξοδεύουν πολύ χρόνο παρακολουθώντας τέτοια DVD μπορεί να αναπτύξουν μικρότερο λεξιλόγιο [6]. (Για περισσότερες πληροφορίες διαβάστε το άρθρο “Educational DVDs: What Helps Babies Learn and What Doesn’t”.)
•  Κάρτες - Όταν το παιδί μαθαίνει κάποια λέξη από μία κάρτα, στην ουσία διδάσκεται να αποκρίνεται στην εικόνα. Αυτό, ωστόσο δε σημαίνει ότι το παιδί θα καταλάβει το πλήρες νόημα της λέξης ή τον τρόπο που θα τη χρησιμοποιήσει κατάλληλα στην καθημερινότητά του. Η εκμάθηση των νέων λέξεων πρέπει να γίνεται μέσω των καθημερινών αλληλεπιδράσεων και πολλών επαναλήψεων μέχρι αυτές να γίνουν μέρος του λεξιλογίου του παιδιού. Η R. Golinkoff (διαβάστε σχετικά "Einstein Never Used Flash Cards: How Our Children Really Learn and Why They Need to Play More and Memorize Less") εξηγεί ότι "τα μωρά μαθαίνουν καλύτερα μέσω παιχνιδιών με ανθρώπους που τα αγαπούν" και δίνει την παρακάτω συμβουλή στους γονείς σχετικά με τα εκπαιδευτικά προϊόντα: "Κάνετε οικονομία! Απλά παίξτε με το παιδί σας!" [7].

4. Η χρήση πιπίλας προκαλεί γλωσσικά προβλήματα και προβλήματα ομιλίας

►Ασαφές

Η ετυμηγορία πάνω σε αυτό το θέμα δεν έχει δοθεί ακόμη. Η παρατεταμένη χρήση πιπίλας έχει συνδεθεί με οδοντικά προβλήματα [8] και λοιμώξεις του ωτός [9], τα οποία μπορούν να έχουν αρνητικές επιπτώσεις στη γλωσσική ανάπτυξη και στην ανάπτυξη της ομιλίας. Ωστόσο, σε κάποιες πρόσφατες μελέτες που εξετάζουν την ομιλία παιδιών με παρατεταμένη χρήση πιπίλας παρατηρήθηκαν διαφορετικά ευρήματα. Μία μελέτη δεν εντόπισε διαφορές στην ομιλία παιδιών που χρησιμοποίησαν πιπίλα για μεγάλο χρονικό διάστημα [10]. Παρ'όλα αυτά, το 2010, άλλη μελέτη παρατήρησε περισσότερες πιθανότητες εμφάνισης προβλημάτων ομιλίας (διαταραχές άρθρωσης) ανάμεσα σε παιδιά που χρησιμοποίησαν πιπίλα για τρία ή περισσότερα χρόνια ή πιπιλούσαν τα δάχτυλά τους εκτενώς [11].

Μολονότι, το ζήτημα δεν έχει ξεκαθαρίσει, οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι οι ευκαιρίες ενός παιδιού για βάβισμα, για μίμηση ήχων και συμμετοχή σε συνομιλίες περιορίζονται εάν έχει απασχολημένο το στόμα με μία πιπίλα [12]. Έτσι, ο περιορισμός της πιπίλας συνιστάται από τους περισσότερους λογοθεραπευτές.

5. Τα δευτερότοκα και τριτότοκα παιδιά καθυστερούν να μιλήσουν επειδή τα μεγαλύτερα αδέρφια τους μιλούν για εκείνα

►Λάθος

Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η γλωσσική ανάπτυξη και οι δεξιότητες των πρωτότοκων παιδιών είναι όμοιες με των δευτερότοκων. Στην πραγματικότητα, κάποιες μελέτες δείχνουν ότι τα δευτερότοκα παιδιά υπερτερούν στη χρήση αντωνυμιών και στις δεξιότητες συνομιλίας [14]. Μία μελέτη δείχνει ότι τα πρωτότοκα παιδιά κατακτούν το ορόσημο των 50 λέξεων νωρίτερα, αλλά αφού και τα δευτερότοκα κατακτήσουν το ίδιο ορόσημο, δε διακρίνονται διαφορές μεταξύ τους [15]. Έτσι, μολονότι τα μεγαλύτερα αδέλφια συχνά διακόπτουν και μιλούν αντί για τα μικρότερα αδέλφια τους, αυτό δεν επιδρά αρνητικά στην ανάπτυξη των μικρότερων.

6. Τα αγόρια μιλούν αργότερα από τα κορίτσια

►Σωστό 

Είναι αλήθεια ότι τα αγόρια εκφέρουν τις πρώτες τους λέξεις αργότερα από τα κορίτσια. Παρ'όλα αυτά αυτές οι διαφορές είναι θέμα λίγων μηνών. Υπάρχει συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο μέσα στο οποίο τα παιδιά κατακτούν φυσιολογικά τα στάδια γλωσσικής ανάπτυξης. Σύμφωνα με τους Özçalskan και Goldin-Meadow (2010) "τα κορίτσια τείνουν προς το πιο πρώιμο ενώ τα αγόρια προς το πιο όψιμο όριο του ηλικακού εύρους". Επομένως η γλωσσική ανάπτυξη των αγοριών στην ουσία, δεν καθυστερεί, απλά αργεί λίγο περισσοτερο από τα κορίτσια. Εάν, λοιπόν ένα αγόρι πραγματικά μένει πίσω στην ανάπτυξη της ομιλίας του ή τη γλωσσική του ανάπτυξη, μη συμπεράνετε ότι επειδή είναι αγόρι αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό. Πιθανό να χρειάζεται κάποια λογοθεραπευτική παρέμβαση.

7. Περισσότερα αγόρια από ότι κορίτσια παρουσιάζουν αναπτυξιακή καθυστέρηση λόγου.

►Σωστό

Είναι γεγονός πως προβλήματα λόγου, γενικά, παρουσιάζουν πιο συχνά τα αγόρια από τα κορίτσια. Η συχνότητα εμφάνισης διαταραχών λόγου είναι υψηλότερη μεταξύ των αγοριών σε σχέση με τα κορίτσια, με αναλογία από 2:1 έως 3:1 [16]. Η συχνότητα εμφάνισης αυτισμού είναι επίσης υψηλότερη, τέσσερις φορες πιο κοινός στα αγόρια από τα κορίτσια [17]

8. Τα δίδυμα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να παρουσιάσουν αναπτυξιακή καθυστέρηση λόγου.

►Σωστό

Στην αναθεώρηση της έρευνάς της σχετικά με την ανάπτυξη των διδύμων, η Karen Thorpe συνόψισε τα εξής συμπεράσματα:

• Τα δίδυμα, ιδιαίτερα τα δίδυμα αγόρια, έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν αναπτυξιακή καθυστέρηση λόγου.
• Η αναπτυξιακή καθυστέρηση του λόγου είναι συνήθως ήπια και περιορίζεται κατά τη μέσ παιδική ηλικία
• Υπάρχουν μεγάλες παρεκλίσεις σχετικά με τις γλωσσικές επιδόσεις των διδύμων [18].

Επομένως, ενώ δεν εμφανίζουν όλα τα δίδυμα καθυστέρηση λόγου, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν.

9. Τα παιδιά που καθυστερούν να μιλήσουν, αλλά κατά τα άλλα αναπτύσσονται φυσιολογικά, πάντοτε "φθάνουν" τα άλλα παιδιά της ηλικίας τους.

►Λάθος

Η έρευνα δείχνει ότι περίπου το 40-50% των παιδιών που καθυστερούν να μιλήσουν (παρουσιάζουν όμως τυπικές για την ηλικία τους δεξιότητες σε άλλους τομείς) δεν "φθάνουν" μόνα τους [19]. Τα παιδιά με καθυστέρηση λόγου που χρησιμοποιούν λίγες ή καθόλου χειρονομίες δείχνουν ότι κινδυνεύουν περισσότερο από αναπτυξιακή καθυστέρηση λόγου που δεν επιλύεται μόνη της [20]. Ακόμα και όταν αυτά τα παιδιά φαίνεται πως "φθάνουν" τους συνομηλίκους τους, υπάρχει ακόμη ο κίνδυνος εμφάνισης προβλημάτων ανάγνωσης [21]. Επομένως, εάν ανησυχείτε για τη γλωσσική ανάπτυξη του νηπίου σας, μην ακούτε ανθρώπους που σας λένε "περίμενε λίγο και βλέπουμε". Συμβουλευτείτε έναν λογοθεραπευτή, αφού όσο νωρίτερα λάβει το παιδί βοήθεια, τόσο πιο εύκολα θα "φθάσει" τους συνομηλίκους του και θα έχει καλύτερη πρόγνωση.

10. Η εκμάθηση δύο γλωσσών συγχρόνως (διγλωσσία) προκαλεί καθυστέρηση λόγου σε μικρά παιδιά

►Λάθος

Τα παιδιά που μαθαίνουν δύο γλώσσες ταυτόχρονα θα περάσουν από τα ίδια αναπτυξιακά στάδια και για τις δύο γλώσσες και περίπου στον ίδιο χρόνο με εκείνα που μαθαίνουν μία γλώσσα [22]. Παρ' όλο που το λεξιλόγιο κάθε γλώσσας μπορεί να είναι μικρότερο εάν μετρηθεί χωριστά, το συνολικό λεξιλόγιο των δίγλωσσων παιδιών είναι συγκρίσιμο με εκείνο των μονογλωσσικών παιδιών [23]. Μερικές φορές τα μικρά παιδιά που μαθαίνουν δύο γλώσσες μπερδεύουν λέξεις ή τη γραμματική μεταξύ των γλωσσών, γνωστό ως "εναλλαγή κωδίκων". Στην πραγματικότητα, τα δίγλωσσα παιδιά μπορεί να ωφεληθούν από την εκμάθηση των δύο γλωσσών, αφού αποκτούν ισχυρές μεταγλωσσικές δεξιότητες (η ικανότητα μα σκεφτόμαστε για τη γλώσσα) καθώς και γνωστικές δεξιότητες, όπως η προσοχή [24].

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

---

Βιβλιογραφία

1. Werker, Pegg & McLeod, 1994; Colombo, Frick, Ryther, Coldren, & Mitchell, 1995.
2. Fernald, A., Mazzie, C. (1991). Prosody and focus in speech to infants and adults. Developmental Psychology, 27(2), 209-221.
3. Colombo, J., Frick, J.E., Ryther, J.S., Coldren, J.T., Mitchell, D.W. (1995). Infants’ detection of analogs of ‘‘motherese’’ in noise. Merrill-Palmer Quarterly, 41(1), 104-113.
4. Weppelman, T., Bostow, A., Schiffer, R., Elbert-Perez, E., Newman, R. (2003). Children’s use of the prosodic characteristics of infant-directed speech. Language & Communication, 23, 63-80.
5. Fey, M. (2008) The (mis-)use of telegraphic input in child language intervention. Revista de Logopedia, Foniatría y Audiología 2008, Vol. 28, No. 4, 218-230
6. University of Washington. (2007, August 7). Baby DVDs, Videos May Hinder, Not Help, Infants’ Language Development. Retrieved from http://www.washington.edu/alumni/uwnewslinks/200709/videos.html
7. Golinkoff, R. WebMD Live Events Transcript “Baby Talk: Communicating with Your Child - 10/2/2003”, medicinenet.com
8. American Academy of Pediatric Dentistry, 2003.
9. Niemelä M, Uhari M, Möttönen M. (1995). “A pacifier increases the risk of recurrent acute otitis media in children in day care centers.” Pediatrics 5 Pt 1, 884-8.
10. Shotts, L., McDaniel, M., Neeley, R. (2008). The Impact of Prolonged Pacifier Use on Speech Articulation: A Preliminary Investigation. Contemporary Issues In Communication Sciences and Disorders, 35, 72-75.
11. Barbosa, C., Vasquez, S., Parada, M., Velez Gonzalez, J.C., Jackson, C.,  Yanez, N.D., Gelaye, B., & Fitzpatrick, A. (2009). The relationship of bottle feeding and other sucking behaviors with speech disorder in Patagonian preschoolers. BMC Pediatrics 9:66
12. Rovers, M., Numans, M., Langenbach, E., Grobbee, D., Verheij, T., Schilder, A.(2008). Is pacifier use a risk factor for acute otitis media? A dynamic cohort study. Fam Pract. 25(4):233-6
13. Adair, S. (2003). Pacifier Use in Children: A Review of Recent Literature. Pediatric Dentistry, 25: 449-458.
14. Oshima-Takane, Y., Goodz, E., Derevensky, J. (1996). Birth Order Effects on Early Language Development: Do Second Born Children Learn from Overheard Speech? Child Development. 67; 2: 621-634; Erika Hoff-Ginsberg (1998). The relation of birth order and socioeconomic status to children's language experience and language development. Applied Psycholinguistics, 19, pp 603-629.
15. Berglund, Eriksson M., and Westerlund M. (2005). Communicative skills in relation to gender, birth order, childcare and socioeconomic status in 18-month-old children. Scandinavian Journal of Psychology, 46, 485-491.
16. Choudhury, N., & Benasich, A. (2003). A family aggregation study: the influence of family history and other risk factors on language development. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 46(2) 261. 
17. Autism Society of Canada website: www.autismsocietycanada.ca
18. Thorpe, K. (2006). Twin children's language development. Early Human Development, 82(6), 387-395.
19. Paul, R.  (1991). Profiles of Toddlers With Slow Expressive Language Development. Topics in Language Disorders, 11(4): 1-13.
20. Özçalskan, S., & Goldin-Meadow, S. (2010). Sex differences in language first appear in gesture. Developmental Science, 13(5), 752-760.
21. Rescorla, L.  (2005). Age 13 Language and Reading Outcomes in Late-Talking Toddlers. Journal of Speech, Language, and Hearing Research, 48(2): 459-472.
22. American Speech-Language-Hearing Association website, “Learning Two Languages” & “Acquiring English as a Second Language What's "Normal," What's Not”, asha.org
23. Marchman, V., Fernald, A., & Hurtado, N. (2010). How vocabulary size in two languages relates to efficiency in spoken word recognition by young Spanish-English bilinguals. J. Child Lang., 37, 817-840.
24. Genesee, F. (2009). Early childhood bilingualism: Perils and possibilities. Journal of Applied Research on Learning, Vol. 2, Special Issue, Article 2.

25. www.hanen.org

Υπάρχει "μυστική γλώσσα των διδύμων";

Μάλλον θα έχετε δει ήδη το βίντεο με τα χαριτωμένα δίδυμα αγόρια να επιδίδονται σε μία ενδιαφέρουσα "συνομιλία".

Σε αυτή την περίπτωση, τα αγόρια φαίνεται πως είναι πρώιμοι ομιλητές που απλά διασκεδάζουν παίζοντας με τους ήχους. Ωστόσο το βίντεο προβάλει μία πολύ ενδιαφέρουσα ερώτηση:

Τα δίδυμα πραγματικά επικοινωνούν μεταξύ τους σε μία δική τους μυστική γλώσσα των διδύμων;

Η ιδέα μίας "γλώσσας των διδύμων"  (ή "cryptophasia" για να το πούμε πιο κομψά) κυκλοφορεί εδώ και λίγο καιρό. Έχει αναφερθεί ότι το 50% των νεαρών διδύμων θα έχουν τη δική τους γλώσσα-εκείνη  που χρησιμοποιούν μόνο για να επικοινωνούν μεταξύ τους και δεν μπορεί να κατανοήσει κανείς άλλος εκτός από αυτούς. Η θεωρία πίσω από τη "γλώσσα των διδύμων" είναι κάπως έτσι: τα δίδυμα είναι τόσο στενά συνδεδεμένα μεταξύ τους και στηρίζονται το ένα στο άλλο σε τέτοιο βαθμό που δεν έχουν τόσο μεγάλη ανάγκη να επικοινωνήσουν με τον έξω κόσμο, κι έτσι σκαρφίζονται τη δική τους ιδιοσυγκρασιακή γλώσσα που αναπτύσσεται μόνο μεταξύ τους. Έχει πλάκα να σκεφτεί κανείς και είναι μία σχεδόν μαγική ιδέα σίγουρα. Στην πραγματικότητα όμως, στέκει αυτή η θεωρία;

Υπερκινητικά παιδιά και ενήλικες

Απόστολος Μαυρομάτης
Λογοθεραπεύτης, ειδικός Θεραπευτικής Ιππασίας – Παιδαγωγικής Ιπποθεραπείας.
ap.mavromatis@gmail.com

Τα παιδιά, που συνήθως μαλώνουν οι γονείς τους επειδή είναι πολύ “ζωηρά”, παρουσιάζουν όλα τα συμπτώματα του συνδρόμου υπερκινητικότητας με ή χωρίς διαταραχή της προσοχής, και όσο προσοχή δεν δίνουν αυτά, άλλη τόση χρειάζεται να δώσουν οι γονείς τους για την αντιμετώπιση του.

Τα συμπτώματα αυτά ταλαιπωρούν το 3-7% των παιδιών σήμερα, στα οποία μπορεί να τοποθετηθεί ξεκάθαρη διάγνωση στην ηλικία των 6-7 χρόνων, σημάδια όμως παρουσιάζουν ακόμη απ' την ηλικία των 2 χρόνων. Τα παιδιά δείχνουν να έχουν υψηλά επίπεδα απροσεξίας, υπερκινητικότητα και παρορμητική συμπεριφορά.

Άν είστε γονέας και κάνετε υποθέσεις ότι το παιδί σας ταλαιπωρείται απο αυτό, το πρώτο που πρέπει να ξέρετε είναι ότι, το σύνδρομο υπερκινητικότητας με ή χωρίς διάταραχη προσοχής είναι ιατρικής φύσης με πραγματικές νευρολογικές αιτίες και δεν είναι αποτέλεσμα κακής διαπαιδαγώγησης. Εκατομμύρια παιδιά και γονείς στον κόσμο αντιμετωπίζουν μια τέτοια κατάσταση, και με τη σωστή πρόληψη και διάγνωση είναι αρκετά αντιμετωπίσιμο. Μόνο τα παιδιά όμως αντιμετωπίζουν μια τέτοια κατάσταση;

Έρευνα: Το μέγεθος του εγκεφάλου αυξάνεται πρόωρα σε παιδιά με αυτισμό

Μία μακρόχρονη μελέτη με τη χρήση Μαγνητικής τομογραφίας (MRI) επιβεβαίωσε ότι το χαρακτηριστικό της υπερανάπτυξης του εγκεφάλου των παιδιών με αυτισμό εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 2 ετών.

Από παλαιότερη μελέτη (της Heather Cody 
Hazlett, PhD και των συνεργατών της) προσδιορίστηκε ότι οι εγκέφαλοι των δίχρονων παιδιών με αυτισμό ήταν κατά 10% μεγαλύτεροι από των παιδιών χωρίς αυτισμό. Όπως ανέφερε η ομάδα της Hazlett στο περιοδικό Archives of General Psychiatry Μαϊου, αυτά τα ίδια παιδιά επαναξιολογήθηκαν τώρα στην ηλικία των 4 με 5 ετών,  και ενώ οι εγκέφαλοι των παιδιών με αυτισμό παραμένουν μεγάλοι, δεν αυξήθηκαν περαιτέρω.

Η αύξηση της περιμέτρου της κεφαλής και του μεγέθους του εγκεφάλου έχουν τεκμηριωθεί στα παιδιά με αυτισμό αλλά η χρονική περίοδος που αυτό συμβαίνει δεν έχει διευκρινιστεί.
Παλαιότερες μελέτες παρείχαν έμμεσα στοιχεία σχετικά με την άτυπη ανάπτυξη του εγκεφάλου τοποθετώντας την έναρξή της περίπου στο 1ο έτος-περίπου το ίδιο διάστημα που άρχιζαν να εμφανίζονται οι ασυνήθιστες συμπεριφορές.
"Όσον αφορά στα άμεσα στοιχεία για το ακριβές χρονικό πλαίσιο της υπερανάπτυξης του εγκεφάλου των παιδιών με αυτισμό, θα εστιάσουν μελλοντικές μελέτες που θα παρέχουν σημαντικές στοιχεία για ενδεχόμενους υποκείμενους νευρολογικούς μηχανισμούς και εγκαινιάζοντας πιθανόν μία σημαντική περίοδο πρώιμης παρέμβασης και πιθανής πρόληψης" έγραφαν η Hazlett και οι συνεργάτες της.
Αρχικά, κατέγραψαν 59 παιδιά ηλικίας 18 με 35 μηνών που είχαν διαγνωστεί με διαταραχή στο φάσμα του αυτισμού και 38 παιδιά ως ομάδα ελέγχου.
 Από τα 97 παιδιά μόνο τα 38 με αυτισμό και τα 21 της ομάδας ελέγχου μπόρεσαν να συνεχίσουν στην έρευνα. Η ομάδα ελάγχου απαρτιζόταν από τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά και παιδιά με κάποια αναπτυξιακή καθυστέρηση και χαμηλό ΔΝ με στόχο τη συσχέτιση μεταξύ του όγκου του εγκεφάλου και του ΔΝ.
Από τις μετρήσεις σημειώθηκαν σημαντικές διαφορές στο συνολικό όγκο του εγκεφάλου, του εγκεφαλικού ιστού, της φαιάς και της λευκής ουσίας και του εγκεφαλικού φλοιού των παιδιών με αυτισμό σε σχέση με την ομάδα ελέγχου, αλλά όχι στο πάχος του ιστού. 
Επιπλέον δήλωσαν ότι η υπερανάπτυξη του εγκεφάλου οδηγεί άμεσα στις συμπεριφορικές ανωμαλίες "πιθανόν, μέσω μίας φυσικής αποδιοργάνωσης των νευρωνικών κυκλωμάτων" ή μπορεί να είναι "μία δευτερεύουσα απόκριση σε ένα εγγύτερο συμβάν που επηρεάζει την αναδιοργάνωση των νευρωνικών διεργασιών". Επιπλέον σημείωσαν ότι μαζί με τα παραπάνω μπορεί να συμβάλλει και πιθανή ελαττωματική ανάπτυξη των συνάψεων.
Οι ερευνητές κατέληξαν ότι περισσότερες μελέτες θα πρέπει να ερευνήσουν την πιθανότητα προσδιορισμού πρώιμων δεικτών των εγκεφαλικών ανωμαλιών σε αυτά τα παιδιά και να παρακολουθήσουν τα πρότυπα των αλλαγών του εγκεφάλου σε όλη της ζωή τους.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Original article: Hazlett H, et al "Early brain overgrowth in autism associated with an increase in cortical surface area before age 2 years" Arch Gen Psychiatry 2011; 68: 467-476.

Το Top 5 Ικανοτήτων Νίντζα που έχουν οι Λογοθεραπευτές!

 

Οι περισσότεροι άνθρωποι, όταν ακούν τη λέξη "νίντζα", φαντάζονται τους Power Rangers, τα Χελωνονιντζάκια ή απίστευτα γρήγορους ανθρώπους που φορούν ολόσωμες μαύρες φόρμες και μάσκες. Μαντέψτε!! Όταν εγώ ακούω να μιλούν για ένα άτομο με δεξιότητες ninjutsu (η ιαπωνική πολεμική τέχνη που χαρακτηρίζεται από κρυφές κινήσεις και καμουφλάζ), το πρωτο πράγμα που  έρχεται στο μυαλό μου είναι... ένας λογοθεραπευτής! Παρακάτω είναι τα 5 επικρατέστερα χαρακτηριστικά νίντζα που έχουν όλοι οι λογοθεραπευτές:

5. Ταχύτητα

•  Καταλαβαίνουμε ότι ο χρόνος μας είναι περιορισμένος κι έτσι αξιοποιούμε κάθε λεπτό της συνεδρίας μας. Είμαστε γρήγοροι και δεν αφήνουμε στιγμή να πάει χαμένη. Ένας λογοθεραπευτής έχει την ικανότητα να μεταδώσει στον πελάτη του πολύτιμες πληροφορίες εβδομάδων μέσα σε μία τριαντάλεπτη συνεδρία. Αυτό βοηθά στο να γίνουν οι ασθενείς μας κάτοχοι μαύρης ζώνης στην επικοινωνία!!

4. Δύναμη

• Συνεχώς ακούω ότι η γλώσσα είναι ένας από τους πιο δυνατούς μύες του σώματος.  Σύμφωνα με αυτό, οι λογοθεραπευτές είναι επιφορτισμένοι με το να "δαμάσουν" τη γλώσσα του ασθενή τους ώστε εκείνος να μπορέσει να προφέρει το φώνημα-στόχο σωστά. Θεωρητικά δηλαδή, παλεύουμε εκούσια με τον πιο δυνατό μυ του σώματος καθημερινά και ποτέ δεν τραυματιζόμαστε. (Τύφλα να'χει ο Chuck Norris!!! Χα!)

3. Σθένος

•  Τα παιδιά σήμερα είναι τόσο συνηθισμένα στην άμεση ικανοποίηση των αναγκών τους που παλεύουν με την αναμονή για οτιδήποτε. Μερικές φορές οι ασθενείς μας δε σημειώνουν πρόοδο αμέσως, όμως εμείς ποτέ δεν εγκαταλείπουμε αυτούς ή τη θεραπεία. Πάντοτε ενημερώνουμε τους ασθενείς ή τους γονείς ότι θα είμαστε παρόντες όσο χρόνο χρειαστεί. Οι λογοθεραπευτές, όπως και οι νίντζα, είναι υπομονετικοί, ψύχραιμοι, έχουν κατανόηση και είναι αφοσιωμένοι στον στόχο τους.

2. Τεχνικές

•  Οι νίντζα έχουν σπαθιά και πετούν μεταλλικά αστέρια αλλά στην πραγματικότητα ΔΕΝ τα χρειάζονται για να είναι αποτελεσματικοί. Το ίδιο και οι λογοθεραπευτές, διαθέτουμε τόνους θεραπευτικό υλικό αλλά ΔΕΝ το χρειαζόμαστε για να κάνουμε φοβερή θεραπεία. Προσαρμοζόμαστε σε κάθε κατάσταση και είμαστε οπλισμένοι με άπειρες επιλογές και ιδέες για αποτελεσματική θεραπεία.

1. Εξυπνάδα

• Οι νίντζα είναι εκπαιδευμένοι να χειρίζονται πολλά και διαφορετικά όπλα και να εξασκούν την τέχνη τους παντί καιρώ και πάση ώρα (στη βροχή, στο σκοτάδι, στο δέντρο κλπ). Η ποικιλία κάνει τους έξυπνους! Είμαστε εκπαιδευμένοι να αξιολογούμε, να διαγνώσκουμε, να θεραπεύουμε και να βοηθούμε στην πρόληψη διαταραχών που σχετίζονται με την ομιλία, τη γλώσσα, την αντίληψη - επικοινωνία, τη φωνή, την κατάποση, τη ροή. Σε μία μόνο ημέρα μπορεί να δουλέψουμε με ασθενείς προσχολικής ηλικίας, εφήβους και ηλικιωμένους. Η παροχή υπηρεσιών σε ένα τόσο ευρύ φάσμα ασθενών απαιτεί προσοχή στη λεπτομέρεια και έντονη συγκέντρωση.

Όπως καταλαβαίνετε, ένας νίντζα δεν είναι απαραίτητο να φορά μαύρα, να πέφτει από το ταβάνι και να κομματιάζει τα πάντα στο δωμάτιο. Ο όρος "νίντζα" ταιριάζει γάντι και σε έναν λογοθεραπευτή. Έτσι, την επόμενη φορά που θα σας ρωτήσουν τι δουλειά κάνετε, μπορείτε να απαντήσετε: "Είμαι ένας νίντζα του λόγου!!!"
Τώρα έχετε και αποδείξεις...!!!

Μετάφραση:

Ευαγγελία Δ. Σούπη
ΛογοθεραπεύτριαΚομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Πηγή: http://articbrain.com/

Τι είναι αυτό; (What is that?)

 

Η ταινία μικρού μήκους του Κωνσταντίνου Πιλάβιου...

Συγκινητική, επίκαιρη και διδακτική...

Τι είναι οι διαταραχές σίτισης και κατάποσης;

via pixabay.com

Τι είναι οι διαταραχές σίτισης και κατάποσης;
 
Οι διαταραχές σίτισης περιλαμβάνουν προβλήματα στη συγκέντρωση της τροφής και στην διαδικασία του θηλασμού, της μάσησης και της κατάποσης. Για παράδειγμα, ένα παιδί που δεν μπορεί να πάρει το φαγητό και να το βάλει στο στόμα του ή δεν μπορεί να κλείσει επαρκώς τα χείλη ώστε να εμποδίσει την τροφή να τρέξει έξω από το στόμα, μπορεί να παρουσιάζει μία διαταραχή σίτισης. Οι διαταραχές κατάποσης, που ονομάζονται και δυσφαγία, μπορεί να εμφανιστούν σε διαφορετικά στάδια της διαδικασίας κατάποσης:
Στοματική φάση - θηλασμός, μάσηση και μεταφορά της τροφής στο λαιμό
Φαρυγγική φάση - έναρξη κατάποσης, πίεση της τροφής προς τα κάτω στο λαιμό και κλείσιμο του αεραγωγού ώστε να εμποδιστεί η εισχώρηση τροφής ή υγρών στο λάρυγγα (εισρόφηση) ή να προληφθεί ο πνιγμός
Οισοφαγική φάση - χαλάρωση και σφίξιμο των ανοιγμάτων στο ανώτερο και κατώτερο σημείο του σωλήνα σίτισης του λαιμού (οισοφάγος) και πίεση της τροφής από τον οισοφάγο στο στομάχι.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά ή τα συμπτώματα των διαταραχών σίτισης και κατάποσης στα παιδιά;
Τα παιδιά με προβλήματα σίτισης και κατάποσης παρουσιάζουν μία ποικιλία συμπτωμάτων. Ωστόσο δεν εντοπίζονται όλα τα χαρακτηριστικά και τα συμπτώματα σε κάθε παιδί. Τα παρακάτω είναι σημάδια και συμπτώματα προβλημάτων σίτισης και κατάποσης σε πολύ μικρά παιδιά:
· έκταση ή κάμψη του σώματος κατά τη σίτιση
· ευερεθιστότητα ή μη εγρήγορση κατά την σίτιση
· άρνηση τροφής ή υγρών
· αδυναμία πρόσληψης τροφών διαφορετικής υφής (π.χ. μόνο πολτοποιημένες τροφές ή τραγανά δημητριακά)
· μεγάλη διάρκεια γευμάτων (π.χ. περισσότερο από 30 λεπτά)
· δυσκολία στη μάσηση
· δυσκολία στο μητρικό θηλασμό
· βήχας ή εμετός κατά τη διάρκεια των γευμάτων
· υπερβολική σιελόρροια ή τροφόρροια από το στόμα ή τη μύτη
· δυσκολία συντονισμού αναπνοής με σίτιση και πόση
· αυξημένες ενδείξεις πνιγμού κατά τη διάρκεια των γευμάτων
· υγρή ή βραχνή ποιότητα φωνής
· συχνά φτυσίματα ή έμετοι
· συχνές πνευμονίες ή αναπνευστικές λοιμώξεις
· μικρότερη του κανονικού αύξηση βάρους ή ανάπτυξη

Ως αποτέλεσμα των παραπάνω, τα παιδιά μπορεί να κινδυνεύουν από:

· αφυδάτωση ή φτωχή διατροφή
· εισρόφηση (τροφές ή υγρά περνούν στον αεραγωγό) ή διείσδυση
· πνευμονία ή επαναλαμβανόμενες λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού που μπορεί να οδηγήσουν σε χρόνια πνευμονοπάθεια
· αμηχανία ή απομόνωση σε κοινωνικές περιστάσεις που περιλαμβάνουν φαγητό

Πώς γίνεται η διάγνωση στις διατραχές σίτισης και κατάποσης;

Εάν υποψιάζεστε ότι το παιδί σας έχει κάποια δυσκολίες όταν τρώει, ενημερώστε αμέσως τον παιδίατρό σας. Ο παιδίατρος θα εξετάσει το παιδί και θα εντοπίσει πιθανές αιτίες των δυσκολιών, συμπεριλαμβανομένου της παρουσίας παλινδρόμησης ή μεταβολικών διαταραχών. Ένας λογοθεραπευτής με ειδίκευση στην αντιμετώπιση διαταραχών σίτισης και κατάποσης παιδιών μπορεί να αξιολογήσει το παιδί και:
· να συμπληρώσει το ιατρικό και αναπτυξιακό ιστορικό του παιδιού και να καταγράψει τα συμπτώματα
· να ελέγξει τη δύναμη και και την κινητικότητα των μυών που συμμετέχουν στην κατάποση
· να παρατηρήσει το παιδί κατά τη διάρκεια του γεύματος ώστε να ελέγξει τη στάση του σώματός του, τη συμπεριφορά του και τις κινήσεις του στόματός του όταν τρώει και πίνει
· να παραπέμψει για ειδικές εξετάσεις, εάν κριθεί απαραίτητο, για την αξιολόγηση της κατάποσης, όπως:

-ακτινοσκόπιση με κατάποση σκιαγραφικού μέσου - το παιδί τρώει φαγητό ή πίνει υγρό με βάριο και η διαδικασία κατάποσης εμφανίζεται σε μορφή ακτινογραφίας

-ενδοσκόπιση (λαρυγγοσκόπιση) - ένα φωτιζόμενο ινοσκόπιο εισέρχεται από τη μύτη του παιδού και η διαδικασία κατάποσης παρατηρείται από μία οθόνη

Ο λογοθεραπευτής μπορεί να ενεργεί ως μέλος μίας διεπιστημονικής ομάδας. Άλλα μέλη της μπορεί να είναι:

• εργοθεραπευτής
• φυσιοθεραπευτής
• γιατρός ή νοσηλευτής
• διαιτολόγος ή διατροφολόγος
• αναπτυξιολόγος

Η στάση του σώματος του παιδιού σας, η ικανότητα να φάει μόνο του, η κατάσταση της υγείας του και η διατροφή του θα εξεταστούν από την ομάδα. Στη συνέχεια η ομάδα θα συστήσει τον τρόπο που θα βελτιώσετε τη σίτιση και την κατάποση του παιδιού σας.

Τι είδους θεραπευτική αντιμετώπιση προσφέρεται σε παιδιά με διαταραχές σίτισης και κατάποσης;
Η θεραπεία ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό ανάλογα με τα αίτια και τα συμπτώματα του προβλήματος κατάποσης. Με βάση τα αποτελέσματα της αξιολόγησης σίτισης και κατάποσης, ο λογοθεραπευτής ή η διεπιστημονική ομάδα μπορεί να συστήσουν κάποια από τα παρακάτω:
· ιατρική παρέμβαση (π.χ. φάρμακα για την παλινδρόμηση)
· άμεση θεραπεία σίτισης διαμορφωμένη να καλύπτει τις ανάγκες του ατόμου
· διατροφικές αλλαγές (π.χ. διαφορετικές τροφές, προσθέτοντας θερμίδες στο φαγητό)
· αύξηση αποδοχής των νέων τροφών και υφών
· θερμοκρασία φαγητού και αλλαγές στην υφή τους
· αλλαγές στην στάση ή θέση του σώματος
· τεχνικές διαχείρησης συμπεριφοράς
· παραπομπή σε άλλους επαγγελματίες, όπως ψυχολόγο ή οδοντίατρο

Εάν συστηθεί θεραπεία σίτισης με λογοθεραπευτή, η παρέμβαση μπορεί να εστιάσει στα παρακάτω:
· ενδυνάμωση των μυών του στόματος
· αύξηση της κινητικοτητας της γλώσσας
· βελτίωση της μάσησης
· αύξηση ανεκτικότητας διαφορετικών τροφών και υγρών
· βελτίωση του θηλασμού και/ ή της ικανότητας πόσης
· συντονισμός του προτύπου θηλασμός-κατάποση-αναπνοή (για βρέφη)
· μεταβολή της υφής των τροφών και της πυκνότητας των υγρών ώστε να διασφαλιστεί η ασφαλής κατάποση

Μετά από την αξιολόγηση, οι γονείς ή οι φροντιστές του παιδιού μπορούν:

· να κάνουν ερωτήσεις για να κατανοήσουν τα προβλήματα σίτισης και κατάποσης
· να βεβαιωθούν ότι κατανοούν το θεραπευτικό πρόγραμμα
· να ξεκινήσουν το θεραπευτικό πρόγραμμα
· να ακολουθήσουν τις προτεινόμενες τεχνικές στο σπίτι και στο σχολείο
· να ενημερώσουν οποιονδήποτε ασχολείται με το τάισμα του παιδιού για τα προβλήματα σίτισης και κατάποσης και για το θεραπευτικό πλάνο
· να ενημερώνουν τον λογοθεραπευτή τους ή την ομάδα σχετικά με το τι έχει ή δεν έχει αποτέλεσμα στο σπίτι


Πηγή: www.asha.org
 Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Μάθετε για τη δυσλεξία...

  Η δυσλεξία είναι μία ειδικη μαθησιακή δυσκολία νευρολογικής προέλευσης. Τα προβλήματα των παιδιών με δυσλεξία προέρχονται κυρίως από τη δυσχέρια στην επεξεργασία των ήχων της ομιλίας μέσα στις λέξεις και στη σύνδεση μεταξύ των ήχων αυτών και των γραμμάτων. Υπάρχει δηλαδή ένα έλλειμμα στη φωνολογική επεξεργασία της γλώσσας το οποίο συχνά είναι άσχετο με τις υπόλοιπες γνωστικές ικανότητες καθώς και με την ποιότητα της εκπαίδευσης του παιδιού.

  Ο επίσημος ορισμός που δίνεται από το IDA (International Dyslexia Association) είναι ο εξής: "Η δυσλεξία είναι μία διαταραχή με νευροβιολογική βάση, συχνά κληρονομική, η οποία εμποδίζει την κατάκτηση της γλώσσας. Διαφέρει σε σοβαρότητα από άτομο σε άτομο και εκδηλώνεται με δυσκολίες στην αντίληψη και έκφραση της γλώσσας, ιδιαίτερα στη φωνολογική επεξεργασία, στην ανάγνωση και στη γραφή, στην ορθογραφία και μερικές φορές στην αριθμητική. Η δυσλεξία δεν είναι αποτέλεσμα έλλειψης κινήτρων, αισθητηριακών δυσλειτουργιών και ανεπαρκών εκπαιδευτικών και περιβαλλοντικών ευκαιριών, αλλά μπορεί να συνυπάρχει με τα παραπάνω. Αν και η δυσλεξία διαρκεί καθ' όλη τη ζωή του ατόμου, τα άτομα με δυσλεξία συχνά ανταποκρίνονται με επιτυχία σε έγκαιρη και κατάλληλη παρέμβαση."

Η δυσλεξία δεν προκαλείται από

• κακή ανατροφή ή έλλειψη εκπαιδευτικών ευκαιριών
• φτωχή εκπαίδευση ή λανθασμένη διδασκαλία ανάγνωσης
• περιβαλλοντικούς παράγοντες
• οπτικά ή ακουστικά προβλήματα
• έλλειψη κινήτρων

Γενικά δεδομένα

• Στην Ελλάδα η δυσλεξία απαντάται περίπου στο 8% του πληθυσμού
• Στις ΗΠΑ το ποσοστό αυτό κυμαίνεται από 5-17%
• Πολλά παιδιά με δυσλεξία δε λαμβάνουν ειδική εκπαίδευση
• Η δυσλεξία επηρεάζει ανθρώπους σε όλον τον κόσμο
• Η δυσλεξία είναι μία μόνιμη κατάσταση. Ωστόσο, η αντιμετώπιση μπορεί να ωφελήσει σε μεγάλο βαθμό την ικανότητα ανάγνωσης και γραφής
• Αντίθετα με αυτό που πολλοί άνθρωποι πιστεύουν, τα παιδιά με δυσλεξία δε βλέπουν τα γράμματα ανάποδα. Οι αντιστροφές των γραμμάτων (ε/3) καθώς και τα λάθη στην κατεύθυνση και στη σειρά των γραμμάτων στις λέξεις (μόνος/ νόμος) είναι κοινά σε μικρά παιδιά με ή χωρίς δυσλεξία, αλλά μπορεί να αποτελούν σύμπτωμα δυσλεξίας εάν συνεχίζονται σε μεγαλύτερες ηλικίες.
• Η δυσλεξία είναι το ίδιο συχνή σε αγόρια και κορίτσια, αν και διαγιγνώσκεται συχνότερα στα αγόρια.
• Η δυσλεξία συγκεντρώνει πολλά χαρακτηριστικά. Παρ' όλα αυτά, κάθε άτομο έχει τις δικές του ικανότητες και αδυναμίες, και οι αδυναμίες αυτές μπορεί να ποικίλλουν σε βαρύτητα.
• Η πρώιμη εντόπιση και παρέμβαση (όταν το παιδί φοιτά στην τελευταία τάξη του νηπιαγωγείου) είναι η πιο αποτελεσματική πρόληψη των προβλημάτων ανάγνωσης
• Η έρευνα έχει δείξει ότι με κατάλληλη πρώιμη παρέμβαση, το 75-90% των παιδιών που ανήκουν στην ομάδα κινδύνου μπορούν να ξεπεράσουν πολλές από τις δυσκολίες και να βελτιώσουν τις δεξιότητες ανάγνωσης.
• Παρ' όλο που η πρώιμη διάγνωση και παρέμβαση είναι ο καλύτερος δρόμος για την επιτυχία, τα περισσότερα παιδιά διαγιγνώσκονται στο Δημοτικό, και μάλιστα στις μεσαίες τάξεις.
• Πολλά παιδιά, έφηβοι, ενήλικες με μέσης βαρύτητας δυσλεξία δε διαγιγνώσκονται ποτέ. Πολλοί γίνονται "θύματα" του εκπαιδευτικού συστήματος και δε λαμβάνουν την ειδική θεραπεία που χρειάζονται για να οικοδομήσουν την ικανότητα ανάγνωσης. Η αποκατάσταση είναι πιο δύσκολη όσο το άτομο μεγαλώνει αφού πρέπει να γίνει πιο εντατικά με στόχο να ξεπεραστούν χρόνια δυσκολιών. Ωστόσο ποτέ δεν είναι αργά για κάποιον με δυσλεξία να βελτιώσει τις ικανότητές του.
• Η δυσλεξία δεν είναι ένα αναπτυξιακό πρόβλημα που τελικά θα υποχωρήσει. Το να περιμένει κανείς για να παρέμβει, δεν ωφελεί το παιδί. Τα παιδιά 5 ετών με πιθανά μελλοντικά προβλήματα, μπορούν να εντοπιστούν μέσω αξιόπιστων τεστ. Μόλις διαγνωστούν, μπορούν να ενταχθούν σε πρώιμη παρέμβαση.
• Η δυσλεξία, καθώς και άλλες μαθησικές δυσκολίες μπορεί να συνυπάρχουν με καταστάσεις ή διαταραχές όπως προβλήματα λόγου και ομιλίας ή διάσπαση προσοχής/ υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ), που απαιτούν επιπλέον θεραπεία.

  

Ευαγγελία Δ. Σούπη
ΛογοθεραπεύτριαΚομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

 Βιβλιογραφία: 

1. Πολυχρόνη Φ., Χατζηχρήστου Χ., Μπίμπου Ά., (2006). Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες-Δυσλεξία-Ταξινόμηση, αξιολόγηση και παρέμβαση. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα
2. Rief S., Stern J., (2010). The dyslexia checklist, A practical reference for parents and teachers. USA: Jossey-Bass A Wiley Imprint