Κλίμακα Αξιολόγησης Σιελόρροιας - Drooling Severity and Frequency Scale (DSFS)

 

Η σιελόρροια μπορεί να ποικίλλει από μέρα σε μέρα και σχετικά με την δραστηριότητα του ατόμου. Αυτό κάνει την αξιολόγησή της δύσκολη. Ωστόσο οι ειδικοί έχουν κατασκευάσει κλίμακες υποκειμενικής αξιολόγησης μέσω της παρατήρησης: Η Κλίμακα Αξιολόγησης της Δριμύτητας και Συχνότητας της Σιελόρροιας είναι μία από αυτές.

Η χρήση της είναι απλή. Συνήθως την χρησιμοποιούμε στην πρώτη συνεδρία αξιολόγησης όπου συζητούμε μαζί με εκείνον που γνωρίζει πολύ καλά το άτομο με την σιελόρροια και σημειώνουμε αντίστοιχα τον κατάλληλο αριθμό. Το ιδανικότερο όμως είναι να συμπληρώνεται από τον κηδεμόνα/ φροντιστή στο σπίτι κάθε μέρα για περίπου 5-10 συνεχόμενες ημέρες είτε ακόμη και σε δύο διαφορετικά περιβάλλοντα από διαφορετικούς ανθρώπους εάν είναι δυνατό (πχ. στο σπίτι από τον γονέα και στο σχολείο από τον δάσκαλο) ειδικότερα σε περιπτώσεις που η σιελόρροια ποικίλλει.

Θα βρείτε την κλίμακα εδώ:

Κλίμακα Αξιολόγησης Σιελόρροιας

και στο πρωτότυπο

Drooling Severity and Frequency Scale


Illustration by Zara Picken

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια 
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

 

Πηγές

1. Evatt ML, Chaudhuri KR, Chou KL, Cubo E, Hinson V, et al. (2009) Dysautonomia rating scales in Parkinson's disease: Sialorrhea, dysphagia, and constipation – Critique and recommendations by movement disorders task force on rating scales for Parkinson's disease. Mov Disord 24: 635–646. [PubMed]
2. Scott A., Johnson H.,(1993). A practical approach to the management of saliva.2nd ed. USA: Pro-ed

Άτυπη κατάποση: Χαρακτηριστικά, Αίτια και Αντιμετώπιση

Ίσως να μην το έχετε σκεφτεί ποτέ, αλλά καταπίνουμε εκατοντάδες φορές την ημέρα. Η άτυπη κατάποση είναι ένα φαινόμενο που παρατηρείται στα παιδιά και συνήθως ακολουθεί το άτομο και στην ενήλικη ζωή εάν δεν αντιμετωπιστεί.

Για να καταπιούμε την τροφή, το νερό, το σάλιο ακολουθούμε μία συγκεκριμένη διαδικασία που χωρίζεται σε τρεις φάσεις: την στοματική, την φαρυγγική και την οισοφαγική (περισσότερα εδώ). Η άτυπη κατάποση παρουσιάζεται στο στοματικό στάδιο της κατάποσης και αφορά κυρίως την κινητικότητα της γλώσσας.

Φυσιολογικά, για να καταπιούμε το μπροστινό μέρος της γλώσσας υψώνεται και πιέζει τα φατνία (πίσω μέρος των ούλων). Στην συνέχεια, η γλώσσα κάνει μία κυματοειδή κίνηση και σπρώχνει την τροφή προς τον φάρυγγα. Τα χείλη παραμένουν κλειστά χωρίς να συμμετέχουν σε κανένα σημείο της διαδικασίας.

Κατά την άτυπη κατάποση η γλώσσα πιέζει τους άνω ή/και κάτω κεντρικούς και πλάγιους τομείς και κυνόδοντες είτε προβάλλει μεταξύ των οδοντικών τόξων. Συνήθως το κάτω χείλος ή οι γωνίες των χειλιών σφίγγουν κάνοντας υπερπροσπάθεια να βοηθήσουν την γλώσσα ή να αποτρέψουν την διαρροή τροφής έξω από το στόμα. Η άτυπη κατάποση σχετίζεται συνήθως με γενικότερη λανθασμένη τοποθέτηση και προβολή της γλώσσας από τα οδοντικά τόξα (tongue thrust). 

Η άτυπη κατάποση συνήθως συνοδεύεται από:

• χασμοδοντία (ανοιχτή δήξη)
• υποτονικά χείλη
• λεπτό άνω χείλος
• στεγνά και "σκασμένα" χείλη
• ουλίτιδα
• θέση της γλώσσας στο "έδαφος" του στόματος ή ανάμεσα στα δόντια
• λανθασμένη άρθρωση του |r| και του |s|
• δυσάρεστο τρόπο μάσησης και κατάποσης (ανοιχτό στόμα, θόρυβος, εκροή τροφής κλπ)
• στοματική ή μικτή αναπνοή (περισσότερα εδώ)
• πιθανά συμπτώματα συνδρόμου κροταφογναθικής άρθρωσης

Τα αίτια εμφάνισης της άτυπης κατάποσης είναι πολλαπλά και μπορεί να συνυπάρχουν περισσότερα από ένα:

• στοματικές έξεις (εκμύζηση δαχτύλου,μαλλιών, ονυχοφαγία, εκτεταμένη χρήση πιπίλας κλπ)
• μακρογλωσσία
• κοντός χαλινός της γλώσσας
• κληρονομική/ γενετική προδιάθεση (δομή στόματος, γνάθου, δοντιών κλπ)
• αισθητηριακές δυσλειτουργίες του στόματος
• αναπνευστικά προβλήματα - στοματική αναπνοή (υπερτροφικές αμυγδαλές/ αδενοειδείς εκβλαστήσεις, αλλεργίες)
• ελλείψεις δοντιών
• περιορισμένος συντονισμός των κινήσεων της γλώσσας

Η άτυπη κατάποση διαγνώσκεται μετά τα τέσσερα έτη και πρώτα ερευνώνται τα αίτια εμφάνισής της. Τον σχεδιασμό του θεραπευτικού πλάνου επηρεάζουν η ηλικία και τα κίνητρα του ατόμου καθώς απαιτείται άμεση συνεργασία με τον θεραπευτή. Εφαρμόζεται μυολειτουργική θεραπεία με στόχους:

• την εκμάθηση κατάλληλου τρόπου μάσησης
• την ενδυνάμωση ή χαλάρωση συγκεκριμένων μυών
• την σωστή τοποθέτηση των γλώσσας κατά την ανάπαυση και την κατάποση
• την ενίσχυση ενός σωστού τρόπου αναπνοής
• την διόρθωση των προβλημάτων άρθρωσης-ομιλίας

Η άμεση συνεργασία με ορθοδοντικό κρίνεται απαραίτητη για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση της χασμοδοντίας και των γναθικών δυσλειτουργιών γενικά, σε παιδιά και ενήλικες. Η μυολειτουργική θεραπεία εφαρμόζεται παράλληλα και πάντοτε σε συνεννόηση με τον ορθοδοντικό.

Ευαγγελία Δ. Σούπη

Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

Αναφορές

1. Longeman J. (1998). Evaluation and Treatment of Swallowing Disorders. USA: pro-ed
2. Bigenzahn W, Fischman L, Mayrhofer-Krammel U. Myofunctional Therapy in Patients with Orofacial Dysfunctions Affecting Speech. Folia Phoniatr. 1992;44:238–244
   
3. Kennedy D, Kieser J, Bolter C, Swain M, Singh B, Waddell J. Tongue Pressure Patterns During Water Swallowing. Dysphagia. 2010;25(1):11-19
4. Youmans SR, Stierwalt JA. Measures of tongue function related to normal swallowing. Dysphagia. 2006 Apr;21(2):102-11.
5. Giuca MR, Pasini M, Pagano A, Mummolo S, Vanni A.Longitudinal study on a rehabilitative model for correction of atypical swallowing.Eur J Paediatr Dent. 2008 Dec;9(4):170-4.
6. Ralli G, Ruoppolo G, Mora R, Guastini L. Deleterious sucking habits and atypical swallowing in children with otitis media with effusion. International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology. 2011Oct;75(10)1260-1264
7. Lemos CM, Junqueira PAS, Gómez MVSG, Faria MEJ, Basso SC. Study of the relationship between the dentition and the swallowing of mouth breathers. Intl Arch Otorhinolaryngol 2006;10(2):114-8.
8. Peng CL, Jost-Brinkmann PG, Yoshida N, Chou HH, Lin CT. Comparison of tongue functions between mature and tongue-thrust swallowing--an ultrasound investigation. Am J Orthod Dentofacial Orthop. 2004;125(5):562-70. 
9.  Lebrun Y. Tongue thrust, tongue tip position at rest, and sigmatism: A review. Journal of Communication Disorders. 1985;18(4)305–312

Αναπνοή από το στόμα: Πιο ένοχη από ό,τι νομίζουμε

Η αναπνοή από την μύτη είναι η πρώτη επιλογή της φύσης, καθώς λειτουργεί ως φυσικός υγραντήρας και φίλτρο του αέρα που εισπνέουμε. Επίσης, είναι απόλυτα φυσιολογικό να αναπνέουμε από το στόμα. Η συστηματική και χρόνια όμως στοματική αναπνοή (mouth breathing/ oral breathing) είναι ένα κοινό εύρημα στα παιδιά που σχετίζεται με καταστάσεις στη γενικότερη υγεία και ανάπτυξη του ατόμου. Εάν δεν αντιμετωπιστεί, ακολουθεί το άτομο σε όλη τη διάρκεια της ζωής του προκαλώντας σειρά προβλημάτων.

Η στοματική αναπνοή είναι μία έξη που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό σε αλλεργική ρινίτιδα και σε υπερτροφικές αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια), εκμύζηση δακτύλου και χρόνια ρινική συμφόρηση. Αυτές οι καταστάσεις δυσκολεύουν τη ρινική αναπνοή και οδηγούν τον οργανισμό αυτόματα στην αμέσως επόμενη επιλογή: την στοματική αναπνοή.

Γιατί όμως θεωρείται επιβαρυντικός παράγοντας για την ανάπτυξη και την υγεία του ατόμου;

Τα παιδιά που αναπνέουν συστηματικά και χρόνια από το στόμα μπορεί να αναπτύξουν σκελετικές και μυικές αλλαγές στο πρόσωπο:

• μακρύ και στενό πρόσωπο
• μακρύ και στενό στόμα
• στενή γνάθο (σαγόνι και πηγούνι)
• στενή και ψηλή υπερώα
• ανώμαλη οδοντική σύγκλειση
• ουλώδες χαμόγελο (gummy smile)
• λανθασμένη θέση της γλώσσας (ώθηση της γλώσσας "tongue thrust")
• στενό και αδύναμο άνω χείλος
• "σαρκώδες" κάτω χείλος
• στενή ή πεπλατυσμένη μύτη με μικρούς και μη ανεπτυγμένους επαρκώς ρώθωνες

Επιπλέον, επηρεάζεται η φυσιολογία του σώματος και πολύ συχνα παρατηρούνται πονοκέφαλοι, ουλίτιδα, άσχημη αναπνοή και τερηδόνα, συχνά κρυώματα και ενοχλήσεις στον λαιμό, προβλήματα πέψης, κακός ύπνος και χρόνια κούραση. Η στάση του σώματος αλλάζει καθώς ο οργανισμός πασχίζει να ανοίξει τον αεραγωγό με αποτέλεσμα το κεφάλι να γέρνει μπροστά και να κυρτώνουν οι ώμοι. 

 

Η ανατομία και η λειτουργικότητα του στόματος επηρεάζεται επίσης προκαλώντας ανώμαλη σύγκλειση των δοντιών που είναι δύσκολο να αντιμετωπιστεί ορθοδοντικά καθώς τα χείλη και η γλώσσα αντισταθμίζουν τη θεραπεία με τη θέση ανάπαυσής τους, ο χρόνος θεραπείας είναι μεγαλύτερος και υπάρχει μεγάλος κίνδυνος παλινδρόμησης μετά το πέρας της θεραπείας.

Ακούγεται παράδοξο κι όμως η αναπνοή από το στόμα δεν μας προσφέρει περισσότερο οξυγόνο καθώς πολύ λιγότερο απορροφάται από το αίμα. Ο οργανισμός πασχίζει να αντισταθμίσει αυτές τις συνθήκες και να λειτουργήσει. Έτσι τα προβλήματα στον ύπνο είναι πολύ κοινά κάτι που συνεπώς επηρεάζει την ανάπτυξη και τη σχολική επίδοση των παιδιών, γι'αυτό και η στοματική αναπνοή έχει σχετιστεί και με τη διάσπαση προσοχής-υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ/ ADHD) και τις μαθησιακές δυσκολίες. Στους ενήλικες η περιορισμένη συγκέντρωση οξυγόνου στο αίμα σχετίζεται με υψηλή πίεση, καρδιαγγειακά προβλήματα, υπνική άπνοια. 

Η λύση δεν είναι απλά να θυμάσαι να κλείνεις το στόμα - δυστυχώς δεν είναι τόσο εύκολο. Οι μύες του προσώπου και του στόματος είναι προγραμματισμένοι και "εθισμένοι" να λειτουργούν ώστε να γίνεται η αναπνοή από το στόμα και το σώμα δεν γνωρίζει πώς να αναπνέει σωστά. Έτσι οι μύες πρέπει να εκπαιδευτούν ξανά ώστε να λειτουργούν σωστά. Μετά από τη θεραπεία ή αντιμετώπιση του βασικού αιτίου (αλλεργία, κρεατάκια κλπ.) συστήνεται μία μυολειτουργική εξέταση του στοματοπροσωπικού συστήματος από έμπειρο λογοθεραπευτή για να εντοπίσει τις αλλαγές στη λειτουργικότητα των μυών και τις αναπνευστικές συνήθειες. Η θεραπεία αποτελείται από ασκήσεις που προγραμματίζονται εξατομικευμένα και απαιτεί την άμεση συνεργασία και εμπλοκή του ατόμου. Μπορεί να συνδυαστεί με την ορθοδοντική θεραπεία παράλληλα, πάντα σε συνεννόηση με τον ειδικό ορθοδοντικό. Είναι πολύ σημαντικό, εφόσον εντοπιστεί η συστηματική στοματική αναπνοή (συνήθως από ΩΡΛ), να ξεκινήσει άμεσα η μυολειτουργική θεραπεία ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος εμφάνισης των προβλημάτων στη σχολική επίδοση και στη γενικότερη υγεία του παιδιού.

Βιβλιογραφία

1. Abreu et al. Etiology, clinical manifestations and concurrent findings in mouth-breathing children. Jornal de Pediatria (Rio J), 2008;84(6):529-535.
2. J. L. Paul, Ram S. Nanda. Effect of Mouth Breathing on Dental Occlusion. The Angle Orthodontist: 1973;43(2):201-206.
3. Jefferson Y. Mouth breathing: adverse effects on facial growth, health, academics, and behavior. Gen Dent. 2010;58:18–25. quiz 26-27, 79-80.
4.  D. Schievano,R. M. P. Rontani, F. Bérzin. Influence of myofunctional therapy on the perioral muscles. Clinical and electromyographic evaluations. Journal of Oral Rehabilitation, 1999;26(7):564–569.
5. Vera C., Conde G., Wajnsztejn R.,Nemr K. Learning disabilities and mouth breathing in subjects with attention deficit hyperactivity disorder diagnosis. Rev. CEFAC, 2006;8(4):441-455.
6. A. Brawley, B. Silverman, S. Kearney, D.Guanzon, M.Owens, H.Bennett, A.Schneider, Allergic rhinitis in children with attention-deficit/hyperactivity disorder. Ann Allergy Asthma Immunol. 2004 Jun;92(6):663-7.

Ευαγγελία Δ. Σούπη

Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

Πιπίλισμα του Αντίχειρα: Γιατί Συμβαίνει και Πώς να το Χειριστείτε

Το πιπίλισμα του αντίχειρα είναι μια από τις πιο κοινές συνήθειες των μικρών παιδιών. 50 με 85% των παιδιών κάποια στιγμή πιπιλούν τον αντίχειρά τους. 

   

Η συνήθεια ξεκινάει από νωρίς και είναι απόλυτα φυσιολογική σε βρέφη και μικρά παιδιά. Μεταξύ 2 και 4 μηνών το βρέφος ξεκινά να γνωρίζει τον κόσμο κιναισθητικά (δηλαδή να ανακαλύπτει τις ιδιότητες των πραγμάτων και των ίδιων του των χεριών μέσα από τις αισθήσεις της αφής, της γεύσης, της όσφρησης και την κίνηση) και εντείνεται το στοματικό στάδιο. Παρατηρεί τα χεράκια του και τα βάζει στο στόμα. Στην ηλικία αυτή η περιοχή του εγκεφάλου του βρέφους που «ασχολείται» με την περιοχή του στόματος και του χεριού είναι τεράστια, καταλαμβάνοντας περιοχή μεγαλύτερη από όση όλο το υπόλοιπο σώμα του και τα πόδια του μαζί! Η διαδικασία αυτή συνιστά βασικό μηχανισμό ανάπτυξης νοητικής, ψυχοκινητικής και γνωστικής για το βρέφος. Με άλλα λόγια, για το βρέφος 4 μηνών είναι τόσο σημαντικό να βάζει την κουδουνίστρα στο στόμα του όσο για το παιδί των 8 ετών είναι σημαντικό να διαβάζει μαθηματικά. Επιπλέον, η ενασχόληση του βρέφους με το στόμα του του δίνει την αίσθηση της ασφάλειας και της σιγουριάς, ενώ το ανακουφίζει από τις ενοχλήσεις των ούλων.

   Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής Οδοντιατρικής, η συνήθεια του πιπιλίσματος του αντίχειρα δεν προκαλεί κανένα μόνιμο ανατομικό πρόβλημα στο στόμα ή στα δόντια εάν δεν συνεχιστεί μετά την ηλικία των 5 ετών. Σύμφωνα με την ίδια Ακαδημία, τα περισσότερα παιδιά σταματούν την συνήθεια από μόνα τους ανάμεσα στις ηλικίες των 2 και 4 ετών. Δεν υπάρχει κανένας λόγος οι γονείς να ανησυχούν πριν από την ηλικία αυτή, γιατί πρόκειται για μια φυσιολογική συμπεριφορά. Από προσωπική εμπειρία, παιδιά που θηλάζουν για καιρό και απογαλακτίζουν σταδιακά – όχι απότομα, σύμφωνα με τις διεθνείς επιστημονικές συστάσεις, τείνουν να μην αναπτύσσουν επίμονες στοματικές έξεις όπως το πιπίλισμα του αντίχειρα και η χρήση πιπίλας.

   Μερικές φορές γονείς φοβούνται τόσο πολύ την συνήθεια αυτή που με την έναρξη του στοματικού σταδίου, σε ηλικία λίγων μηνών, αποτρέπουν το βρέφος να ασχοληθεί με τα χεράκια του και να βάλει αντικείμενα στο στόμα του. Η τακτική αυτή είναι βλαπτική για την ψυχοκινητική ωρίμανση του παιδιού και αυθαίρετα περιοριστική. Άλλες φορές οι γονείς ανησυχούν για «μικρόβια» που μπορεί να φέρνει το μωρό στο στόμα του με τα χεράκια του και με τα αντικείμενα. Είναι όμως φυσιολογικό το βρέφος να έρχεται σε τακτική έκθεση με συνήθη, μη παθογόνα μικρόβια του περιβάλλοντος, που επιπλέον βοηθούν να χτιστεί και η άμυνά του. Πιστεύεται ότι παραμονή ενός μικρού παιδιού παρατεταμένα σε υπερβολικά αποστειρωμένο περιβάλλον μπορεί να είναι βλαπτική, αναστέλλοντας την ανάπτυξη του ανοσοποιητικού του συστήματος και οδηγώντας πιθανόν σε αυξημένο κίνδυνο για βαριές λοιμώξεις, αλλεργίες ή αυτό-άνοσα νοσήματα. Το μόνο λοιπόν που χρειάζεται μετά τους πρώτους μήνες της ζωής είναι όχι ένα αποστειρωμένο περιβάλλον, αλλά ένα καθαρό περιβάλλον, με τακτικό πλύσιμο των παιχνιδιών, χέρια και αντικείμενα χωρίς εμφανή βρωμιά.
   Επίμονο πιπίλισμα του αντίχειρα μετά την ηλικία των 4 με 5 ετών χρήζει διερεύνησης ως πιθανή εκδήλωση άγχους. Στην αντιμετώπιση προσπαθούμε να χειριζόμαστε το παιδί με θετικό και όχι αρνητικό τρόπο, χρησιμοποιώντας τις τεχνικές της επιβράβευσης, της απόσπασης προσοχής, των προνομίων, και όχι της επίπληξης και της τιμωρίας.

Στέλιος Παπαβέντσης

Παιδίατρος

MRCPCH DCH IBCLC 2012

http://pediatros-thes.gr/

 Via Παιδιατρική Φροντίδα

Οι λειτουργίες του σάλιου

Το σάλιο αποτελείται από 99,5% περίπου νερό και 0,5% από ανόργανα και οργανικά συστατικά. Είναι πολύ σημαντικό στοιχείο για τη γενικότερη στοματική υγιεινή. Ένα υγιές στόμα αποτελείται από υγιείς ιστούς που επιτρέπουν στο άτομο να τρώει, να μιλά και να συναλλάσσεται κοινωνικά χωρίς να παρουσιάζει κάποια εμφανή ασθένεια, δυσφορία ή αμηχανία. Όσον αφορά στα δόντια και στα ούλα, το υγιές στόμα είναι εκείνο που δεν παρουσιάζει τερηδόνα ή φλεγμονές. Συνολικά παράγουμε περίπου 600 ml σάλιου την ημέρα, το οποίο καταπίνουμε. Η έκκριση και η απορρόφηση του υγρού είναι ζωτική για την επαρκή ενυδάτωση και είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη φυσιολογική λειτουργία του γαστρεντερικού σωλήνα.
Συνοπτικά οι λειτουργίες του σιέλου είναι: 

1. Λιπαίνει (ύγρανση) τη τροφή για τη διεκόλυνση της μάσησης και τη δημιουργία του βλωμού (μπουκιά) ώστε να καταποθεί με ευκολία
2. Ενυδατώνει τη γλώσσα και τα χείλη κατά την ομιλία
3. Καθαρίζει τα δόντια και τα ούλα και συμβάλλει στη στοματική υγιεινή
4. Ομαλοποιεί την οξύτητα στον οισοφάγο
5. Καταστρέφει μικροοργανισμούς και καθαρίζει από τοξικές ουσίες
6. Διευκολύνει τη γεύση
7. Ξεκινά την πέψη των υδατανθράκων

Η παραγωγή σιέλου είναι ατομική (μοναδική ανά άτομο και σε ποσότητα και σε ποιότητα) και μπορεί να επηρεαστεί από παράγοντες όπως:

• συναισθηματική κατάσταση
• σωματικό πόνο
• φύλο
• ηλικία
• ενυδάτωση (παροχή υγρών στο σώμα)
• μάσηση
• γεύση
• κάπνισμα
• θέα φαγητού
• φως
• στάση του σώματος
• ασθένειες και νευρολογικές διαταραχές 
• λήψη φαρμάκων   

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια 
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Βιβλιογραφία:
Scott A., Johnson H.,(1993). A practical approach to the management of saliva.2nd ed. USA: Pro-ed