Παιδική Βιβλιοθήκη: Τσουλήθρα στο Ουράνιο Τόξο

Πρόσφατα παραβρέθηκα σε μία γιορτή. Γιορτή χαράς, ελπίδας, ονείρων γεμάτη από ανθρώπους και παιδιά που αγκαλιάζουν το παιδικό βιβλίο με αγάπη. Γιορτάσαμε το νέο παιδικό βιβλίο της κ. Μαρίας Καλτσή "Τσουλήθρα στο ουράνιο τόξο" από τις εκδόσεις Υδροπλάνο.

Σε αυτή την ιστορία η κ. Καλτσή πραγματεύεται για άλλη μια φορά θέματα δύσκολα, εκείνα που μας φέρνουν σε δύσκολη θέση όταν καλούμαστε να τα εξηγήσουμε στα παιδιά. Τα σκοτεινά γεγονότα είναι οι ρίζες της αφήγησης, μα ο κορμός της είναι η δυνατή και άδολη φιλία μεταξύ δύο κοριτσιών, της Αλίκης και της Μελίτας που δε γνωρίζει χρόνο, αποστάσεις και διαφορές. Γύρω τους ένα πλαίσιο φροντίδας τις περιβάλλει με αγάπη, τις στηρίζει, τους ανοίγει νέους δρόμους, τις οδηγεί προς το όνειρο. Η φωτεινή εξέλιξη της ιστορίας ξεδιπλώνεται αργά, οι ζεστές λέξεις γεμίζουν το φύλλο, και αγκαλιάζουν την ψυχή.



Η κ. Καλτσή γράφει με ανεπιτήδευτη απλότητα. Τα συναισθήματα δεν εκβιάζονται, τα γεγονότα παρουσιάζονται ως έχουν όπου και ο αναγνώστης καλείται να καθρεφτίσει τα δικά του βιώματα και συναισθήματα.

Αυτός ο τρόπος αφήγησης, μαζί με την κλιμάκωση τη ιστορίας και την καθαρή και ρεαλιστική εικονογράφηση, καθιστούν το βιβλίο "Τσουλήθρα στο ουράνιο τόξο" έναν πολύτιμο βοηθό στην εξερεύνηση των συναισθημάτων σε εκπαιδευτικό και θεραπευτικό πλαίσιο.

Η Αλίκη και η Μελίτα είναι άτομα του δικού μας κόσμου, η καθεμιά τους είναι κομμάτι δικό μας όσο διαφορετικοί κι αν είμαστε μεταξύ μας - μοιάζουμε με χρώματα του ίδιου ουράνιου τόξου. Η ιστορία τους είναι γήινη, βιώνεται μέσα από τον πόνο, την αισιοδοξία, τη χαρά και την ελπίδα. Την ελπίδα πως τα πολύχρωμα όνειρα των παιδιών θα γίνουν αληθινά. Και αυτή είναι η μεγάλη νίκη του βιβλίου.

Καλοτάξιδο!

Τσουλήθρα στο ουράνιο τόξο, της Μαρίας Καλτσή, σε εικονογράφηση του Σπυρίδωνα Ζαχαρόπουλου. Από τις Εκδόσεις Υδροπλάνο.

Φωτογραφίες: Νίκη Ράτσικα

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Παιδική Βιβλιοθήκη: "Ένα αερόστατο για τον παππού"

Η απώλεια μπορεί να επηρεάσει σημαντικά ένα παιδί και τις μελλοντικές του προσδοκίες. Ανεξάρτητα από το είδος της απώλειας, αυτό που είναι σημαντικό είναι να γνωρίζει το παιδί πως μπορεί να μιλήσει ελεύθερα για αυτό που το απασχολεί, να μοιραστεί τα συναισθήματά του σε ένα πλαίσιο αποδοχήςκαι κατανόησης.

Η αγαπημένη μας συγγραφέας Μαρία Καλτσή καταπιάνεται αυτή τη φορά με το δύσκολο ζήτημα του θανάτου ενός αγαπημένου προσώπου, του παππού του μικρού Πετράκη, και δημιουργεί ένα ζεστό παραμύθι γεμάτο νοσταλγία και ελπίδα που ξεπηδά και σκεπάζει τον πόνο και τον φόβο του πεντάχρονου ήρωα.

Μαζί με την γλυκιά αφήγηση, η πολύχρωμη, ανοιξιάτικη και ζεστή εικονογράφηση του Αριστείδη Καραβία- που προσωπικά με γέμισαν μυρωδιές και αναμνήσεις από δικές μου παιδικές χαρές και λύπες- ξεχειλίζει αγάπη και υπόσχεται ένα όμορφο μέλλον αγκαλιά με τις στιγμές του κάθε μαζί.

"Το "Ένα αερόστατο για τον παππού" είναι ένα παραμύθι που γίνεται κουβέρτα για να ζεστάνει μια πονεμένη ψυχή και ένα τραγούδι που θα της δώσει φτερά να πετάξει, να βρει την ελπίδα που... εκείνες τις ώρες κρύβεται."

Γράφει η κ. Νένα Γεωργιάδου, Ψυχολόγος- συγγραφέας στον επίλογο.

Το  "Ένα αερόστατο για τον παππού" (2019) της Μαρίας Καλτσή, σε εικονογράφηση του Αριστείδη Καραβία κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οσελότος.
ISBN: 978-960-564-761-2

Ευαγγελία Δ. Σούπη

Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία: Τι σκέφτεσαι-Τι νιώθεις-Τι κάνεις;

Illustration by L. Dalzell via berndwuersching.tumblr.com

Η Μαρία μπαίνει στο σπίτι χτυπώντας δυνατά τη πόρτα πίσω της. Η μητέρα της την παρακολουθεί προβληματισμένη, τον  τελευταίο καιρό έρχεται συνεχώς με νεύρα στο σπίτι. Της ζητά να πλύνει τα χέρια της πριν το φαγητό. Η Μαρία της αντιμιλά και πετάει την τσάντα της κάτω. Η μητέρα φανερά  θυμωμένη της  ζητά  να πάει στο δωμάτιο της και ότι για τιμωρία δε θα βγει να παίξει με της φίλες της το απόγευμα. Η Μαρία δακρυσμένη αποχωρεί στο δωμάτιο της.

Τι συνέβη πραγματικά: Η Μαρία στο σχολείο τον τελευταίο καιρό αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα.Οι φίλες της Φρόσω και Θάλεια δεν παίζουν μαζί της πια γιατί όπως λένε κάνουνε παρέα με άλλες συμμαθήτριές τους. Λίγο πριν φύγει για το σπίτι, η Θάλεια και η Φρόσω μαζί με τα υπόλοιπα κορίτσια την κορόιδευαν αποκαλώντας την «φυτό» καθώς τον τελευταίο καιρό τα πάει καλά στα μαθήματα και έχει γίνει η αγαπημένη μαθήτρια της δασκάλας. Η Μαρία σκέφτεται: «Δεν πρόκειται ποτέ να ξανακάνω φίλες» και κατευθύνεται στο σπίτι.

Σε αυτό  το παράδειγμα βλέπουμε ότι η μητέρα της Μαρίας αντέδρασε με την τιμωρία βλέποντας τη Μαρία να συμπεριφέρεται άσχημα στερώντας της  την αγαπημένη της ασχολία. Πόσο πιο χρήσιμο λέτε να ήταν αν πολύ απλά ήξερε τι σκεφτόταν η Μαρία  και οδηγήθηκε σε αυτήν την συμπεριφορά; Σε αυτό ακριβώς το σημείο βοηθά η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία!

Η Γνωσιακή  Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ) είναι ένας συνδυασμός της Ψυχολογίας της μάθησης και της Γνωστικής Ψυχολογίας. Πιο συγκεκριμένα αναδεικνύει ξεκάθαρα τη σχέση ανάμεσα στο τι σκεφτόμαστε («Δεν πρόκειται ποτέ να ξανακάνω φίλες»),τι αισθανόμαστε (θυμός,  απογοήτευση) και  πως συμπεριφερόμαστε(αντιμιλά και αποσύρεται στο δωμάτιό της).Η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία παιδιών και εφήβων, απευθύνεται σε παιδιά και τις οικογένειές τους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες όπως:

1. Προβλήματα συμπεριφοράς (π.χ. εκρήξεις θυμού, ανυπακοή, επιθετικότητα, υπερκινητικότητα)
2. Δυσκολίες στις σχέσεις με τους γονείς, τα αδέλφια και τους συνομηλίκους
3. Δυσκολίες προσαρμογής (π.χ. στο σχολείο)
4. Προβλήματα ύπνου
5. Προβλήματα στη διατροφή
6. Αγχώδεις διαταραχές (κρίσεις πανικού, κοινωνική φοβία, ειδικές φοβίες, γενικευμένο άγχος, ιδεοψυχαναγκαστικές διαταραχές), καταθλιπτικά συμπτώματα
7. Διαταραχές αυτιστικού φάσματος και μαθησιακές  δυσκολίες

Σύμφωνα με σύγχρονες επιστημονικές έρευνες, οι πρώιμες εμπειρίες των παιδιών και κυρίως οι αρνητικές μορφές  δεσμού και ανατροφής από  τους γονείς (υπερπροστασία, απορριπτική-επικριτική στάση)  τα οδηγούν σε αρνητικές σκέψεις  για τον εαυτό τους, τον κόσμο και τους άλλους. Οι δυσλειτουργικές αυτές σκέψεις  δημιουργούν  αρνητικά συναισθήματα τα οποία τα παιδιά προσπαθούν να καταπολεμήσουν υιοθετώντας συμπεριφορές όπως απομόνωση, αποφυγή, εκρήξεις θυμού ,κοινωνική απόσυρση, καταναγκαστικές συμπεριφορές  καθώς και σωματικά συμπτώματα.

Ο κύριος στόχος της θεραπείας είναι τόσο τα παιδιά όσο και οι γονείς να αναγνωρίζουν, να αμφισβητούν, και τέλος να τροποποιούν και ν' αντικαθιστούν τους δυσλειτουργικούς τρόπους σκέψης  με εναλλακτικούς πιο παραγωγικούς ,να μαθαίνουν να διαχειρίζονται το συναίσθημά τους και να χρησιμοποιούν πιο λειτουργικούς  τρόπους διαχείρισης των καταστάσεων.

Γονική Συμμετοχή στη Θεραπεία

-Για μικρότερες ηλικίες συνηθίζεται ο θεραπευτής να βλέπει  τους γονείς πριν το παιδί. Σε πολλές περιπτώσεις ο θεραπευτής μπορεί να δει τους γονείς και το παιδί ταυτόχρονα σε περίπτωση που θέλει να διερευνήσει  περαιτέρω την αλληλεπίδραση του παιδιού με τους γονείς, του παιδιού με το θεραπευτή καθώς και των γονέων μεταξύ τους.

- Όσον αφορά τους έφηβους, ο θεραπευτής μπορεί να φροντίσει να δει τον έφηβο πριν κανονίσει συνεδρία με τους γονείς. Αν οι γονείς θέλουν να δώσουν κάποιες  πληροφορίες ο θεραπευτής πρέπει να τους μιλήσει τηλεφωνικώς αρχικά μέχρι να συναντηθεί με τον έφηβο. Η συνεδρία με τους γονείς θα ακολουθήσει μετά την αρχική συνεδρία με τον έφηβο.

Για να εφαρμοστεί η θεραπεία σε παιδιά και εφήβους πρέπει να ακολουθούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
-Ικανότητα έκφρασης σκέψεων (Ελάχιστο όριο ηλικίας παιδιού 6-7 έτη)

-Ικανότητα αναγνώρισης των συναισθημάτων

-Ικανότητα ερμηνείας και επεξήγησης καταστάσεων

-Ικανότητα σύνδεσης μεταξύ σκέψεων-συναισθημάτων συμπεριφορών.

Όλα αυτά εκμαιεύονται κατά τη θεραπευτική διαδικασία ανάλογα με την ηλικία του παιδιού μέσα από ένα πλήθος  δραστηριοτήτων όπως το συμβολικό παιχνίδι, τη παιγνιοθεραπεία ,το παιδικό ιχνογράφημα κλπ.

Τα θετικά της Γνωσιακής-Συμπεριφορικής:

• Η συγκεκριμένη θεραπεία είναι σύντομη 
• Παρέχει στους γονείς και στα παιδιά ένα δομημένο περιβάλλον θεραπείας
• Το παιδί μαθαίνει να συμμετέχει ενεργά στη θεραπευτική διαδικασία καθώς μέσα από την καθοδήγηση του θεραπευτή, μαθαίνει να ανακαλύπτει και να αντιμετωπίζει μόνο του τα προβλήματα της καθημερινότητας αποκτώντας ταυτόχρονα την αυτονομία του και αυξάνοντας την αυτό-εικόνα του και την αυτοεκτίμηση του
  

Σίσσυ Σκαλτσογιάννη

Ψυχολόγος ΑΠΘ

MSc. Εφαρμοσμένης Παιδοψυχολογίας

(Nottingham Trent University, UK)

Εκπαιδευόμενη στην Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Τ.6948310266

 s.skaltsogianni@yahoo.com

Ένα Κενό Πρόσωπο

 H αναγνώριση και η έκφραση των συναισθημάτων των παιδιών βοηθά στην ανάπτυξη της συναισθηματικής τους νοημοσύνης, στη βελτίωση των διαπροσωπικών των τους σχέσεων, στην καλύτερη διαχείριση του συναισθήματος, ακόμη και στη συγκέντρωση.

Είναι σημαντικό λοιπόν να βοηθούμε το παιδί να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του, να του δείχνουμε ότι καταλαβαίνουμε γιατί αισθάνεται έτσι, ότι δεν είναι λάθος να έχει αρνητικά συναισθήματα γιατί έτσι το βοηθούμε να τα διαχειριστεί καλύτερα.

Εμείς εδώ συζητούμε για αυτά που νιώθουμε, αφήνουμε χώρο στην έκφραση και βοηθούμε ο ένας τον άλλο. Μία από τις δραστηριότητες που χρησιμοποιούμε είναι μία εικόνα ενός κενού πρόσωπου.

Αυτό που εκ πρώτης όψεως φαντάζει τρομακτικά άδειο, σταδιακά γεμίζει με χρώματα, λέξεις, εικόνες. Τα παιδιά και όχι μόνο εκείνα, αλλά και οι μεγάλοι, χωρούν μέσα σε αυτό σκέψεις, σχέδια, όνειρα, συναισθήματα: γράφοντας, ζωγραφίζοντας, κάνοντας κολλάζ χρησιμοποιώντας δημιουργικότητα και φαντασία.
Έτσι απλά.


Διαβάστε για περισσότερα για τη συναισθηματική νοημοσύνη:

• Παππά Β. (2013). Η λογική των συναισθημάτων. Συναισθηματική ανάπτυξη και συναισθηματική νοημοσύνη. Αθήνα. Εκδόσεις Οκτώ
• Gottman, J. (2011). Η συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών. Μτφ. Ξενάκη Χρ. Αθήνα. Εκδόσεις Πεδίο

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Μία Τυχαία Πράξη Καλοσύνης

 

Οι πράξεις καλοσύνης που σκορπούν χαρά και χαμόγελα δεν χρειάζονται δικαιολογία, δε χρειάζονται αιτιολόγηση, δεν απαιτούν χρονικό περιορισμό. Τα Χριστούγεννα ωστόσο είναι πάντα μία καλή εποχή να βάλουμε σε προτεραιότητα τη χαρά του άλλου, να προσφέρουμε, να φροντίσουμε τους ανθρώπους γύρω μας, εκείνους που έχουν την ανάγκη μας, εκείνους που αγαπούμε.
Μπορούμε να βοηθήσουμε τα παιδιά να νιώσουν τη χαρά της προσφοράς "οργανώνοντας" μικρές πράξεις καλοσύνης για κάθε μέρα του Δεκέμβρη. Γράφουμε μία καλή πράξη με τυχαίο αποδέκτη κάθε ημέρα στο ημερολόγιο και αναζητούμε τις ευκαιρίες να την επιτύχουμε. Έτσι βοηθούμε το παιδί μας να αναπτύξει κοινωνικές δεξιότητες και τη συναισθηματική του νοημοσύνη.
Και ίσως του γίνει βίωμα και το συνεχίσει πέρα από τα Χριστούγεννα!

Χρειάζονται απλά πράγματα...

Καθοδήγηση
Είμαστε παρόντες, οργανώνουμε, παραδειγματίζουμε, παρεμβαίνουμε όπου το παιδάκι μας μας χρειαστεί. Ενθαρρύνουμε το παιδί να ρωτά. Ρωτούμε, εμπλεκόμαστε στη διαδικασία. Συζητούμε μαζί του τι αντίκτυπο έχουν οι πράξεις του στους άλλους, θετικά ή αρνητικά.

Σεβασμός
Δεν υποχρεώνουμε το παιδί να κάνει μία καλή πράξη. Αφήνουμε να την ασπαστεί και θα το κάνει όταν είναι έτοιμο. Παρέχουμε ιδέες και το αφήνουμε να επιλέξει.

Ενσυναίσθηση
Αφήνουμε το παιδί να ανακαλύψει πώς είναι να νιώθει κάνοντας κάτι καλό, πώς είναι να προσφέρεις χαρά. Παρέχουμε το περιβάλλον και τις ευκαιρίες.

Παράδειγμα
Διδάσκουμε την καλοσύνη κάνοντας οι ίδιο το καλό. Ένα απλό "ευχαριστώ" ή "παρακαλώ" ή "συγνώμη" μπορεί να κάνει την αρχή.

Προτεινόμενες Πράξεις Καλοσύνης

1. Φέρνω κολατσιό σε έναν συμμαθητή μου
2. Αφήνω ένα μικρό Χριστουγεννιάτικο στολίδι στην πόρτα του γείτονα
3. Βοηθώ έναν ηλικιωμένο να κουβαλήσει τα ψώνια του
4. Ταϊζω τα αδέσποτα ζώα της γειτονιάς
5. Ξυπνώ νωρίς και βοηθώ τον αδερφό/ την αδερφή μου να ετοιμαστεί για το σχολείο
6. Κρύβω μία σοκολάτα στην τσάντα της μαμάς
7. Γράφω ένα γράμμα σε κάποιον αγαπημένο που είναι μακριά
8. Χαμογελώ και χαιρετώ όλους όσους συναντώ
9. Κάνω μία ζωγραφιά για τον μπαμπά και την κρύβω στην τσέπη του
10. Δωρίζω τα παλιά μου παιχνίδια

 
11. Χαρίζω μία τσάντα καλούδια σε έναν άστεγο ή κάποιον φτωχό γείτονα
12. Λέω σε κάποιον συμμαθητή μου πόσο καλός είναι σε κάτι που κάνει
13. Φτιάχνω μία ευχαριστήρια κάρτα για τον δάσκαλο ή τη δασκάλα μου
14. Συγχωρώ κάποιον που με στενοχώρησε
15. Κάνω μία μεγάλη, ζεστή, σφιχτή αγκαλιά τον αδερφό/ την αδερφή μου
16. Κάνω μία δωρεά από το χαρτζιλίκι μου σε έναν κοινωφελή οργανισμό
17. Επισκέπτομαι το γηροκομείο της περιοχής
18. Υιοθετώ ένα αδέσποτο ζώο
19. Αφήνω ένα μικρό δωράκι στην τσάντα ενός συμμαθητή μου
20. Μαζεύω τα παιχνίδια μου

21. Βοηθώ τους γονείς μου με τις ετοιμασίες των γιορτών
22. Στέλνω Χριστουγεννιάτικες κάρτες στους φίλους μου
23. Γράφω μία λίστα με όλα τα προτερήματα ενός φίλου μου και του τη δίνω
24. Δίνω τη θέση μου σε κάποιον στο λεωφορείο
25. Φυτεύω ένα δέντρο/ ένα φυτό
26. Δανείζω την ομπρέλα μου/ το αδιάβροχό μου
27. Λέω σε κάποιον που αγαπώ ότι τον αγαπώ
28. Βοηθώ μία μητέρα με το καρότσι του μωρού
29. Μοιράζομαι το κολατσιό μου
30. Κάνω έναν νέο φίλο στο σχολείο

 
31. Οργανώνω μία βραδιά ταινίας ή παιχνιδιού για όλη την οικογένεια μόνος μου
32. Ακούω κάποιον προσεκτικά χωρίς να τον διακόπτω
33. Προσφέρω ένα κουτί γλυκά στο αστυνομικό/ πυροσβεστικό τμήμα της περιοχής μου
34. Κρατώ την πόρτα για να περάσουν οι υπόλοιποι μετά από μένα
35. Βγάζω βόλτα το σκυλί του γείτονα

Τι λέτε; Θα αλλάξουμε τον κόσμο μαζί;

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com