Μάθετε για τη δυσλεξία...

  Η δυσλεξία είναι μία ειδικη μαθησιακή δυσκολία νευρολογικής προέλευσης. Τα προβλήματα των παιδιών με δυσλεξία προέρχονται κυρίως από τη δυσχέρια στην επεξεργασία των ήχων της ομιλίας μέσα στις λέξεις και στη σύνδεση μεταξύ των ήχων αυτών και των γραμμάτων. Υπάρχει δηλαδή ένα έλλειμμα στη φωνολογική επεξεργασία της γλώσσας το οποίο συχνά είναι άσχετο με τις υπόλοιπες γνωστικές ικανότητες καθώς και με την ποιότητα της εκπαίδευσης του παιδιού.

  Ο επίσημος ορισμός που δίνεται από το IDA (International Dyslexia Association) είναι ο εξής: "Η δυσλεξία είναι μία διαταραχή με νευροβιολογική βάση, συχνά κληρονομική, η οποία εμποδίζει την κατάκτηση της γλώσσας. Διαφέρει σε σοβαρότητα από άτομο σε άτομο και εκδηλώνεται με δυσκολίες στην αντίληψη και έκφραση της γλώσσας, ιδιαίτερα στη φωνολογική επεξεργασία, στην ανάγνωση και στη γραφή, στην ορθογραφία και μερικές φορές στην αριθμητική. Η δυσλεξία δεν είναι αποτέλεσμα έλλειψης κινήτρων, αισθητηριακών δυσλειτουργιών και ανεπαρκών εκπαιδευτικών και περιβαλλοντικών ευκαιριών, αλλά μπορεί να συνυπάρχει με τα παραπάνω. Αν και η δυσλεξία διαρκεί καθ' όλη τη ζωή του ατόμου, τα άτομα με δυσλεξία συχνά ανταποκρίνονται με επιτυχία σε έγκαιρη και κατάλληλη παρέμβαση."

Η δυσλεξία δεν προκαλείται από

• κακή ανατροφή ή έλλειψη εκπαιδευτικών ευκαιριών
• φτωχή εκπαίδευση ή λανθασμένη διδασκαλία ανάγνωσης
• περιβαλλοντικούς παράγοντες
• οπτικά ή ακουστικά προβλήματα
• έλλειψη κινήτρων

Γενικά δεδομένα

• Στην Ελλάδα η δυσλεξία απαντάται περίπου στο 8% του πληθυσμού
• Στις ΗΠΑ το ποσοστό αυτό κυμαίνεται από 5-17%
• Πολλά παιδιά με δυσλεξία δε λαμβάνουν ειδική εκπαίδευση
• Η δυσλεξία επηρεάζει ανθρώπους σε όλον τον κόσμο
• Η δυσλεξία είναι μία μόνιμη κατάσταση. Ωστόσο, η αντιμετώπιση μπορεί να ωφελήσει σε μεγάλο βαθμό την ικανότητα ανάγνωσης και γραφής
• Αντίθετα με αυτό που πολλοί άνθρωποι πιστεύουν, τα παιδιά με δυσλεξία δε βλέπουν τα γράμματα ανάποδα. Οι αντιστροφές των γραμμάτων (ε/3) καθώς και τα λάθη στην κατεύθυνση και στη σειρά των γραμμάτων στις λέξεις (μόνος/ νόμος) είναι κοινά σε μικρά παιδιά με ή χωρίς δυσλεξία, αλλά μπορεί να αποτελούν σύμπτωμα δυσλεξίας εάν συνεχίζονται σε μεγαλύτερες ηλικίες.
• Η δυσλεξία είναι το ίδιο συχνή σε αγόρια και κορίτσια, αν και διαγιγνώσκεται συχνότερα στα αγόρια.
• Η δυσλεξία συγκεντρώνει πολλά χαρακτηριστικά. Παρ' όλα αυτά, κάθε άτομο έχει τις δικές του ικανότητες και αδυναμίες, και οι αδυναμίες αυτές μπορεί να ποικίλλουν σε βαρύτητα.
• Η πρώιμη εντόπιση και παρέμβαση (όταν το παιδί φοιτά στην τελευταία τάξη του νηπιαγωγείου) είναι η πιο αποτελεσματική πρόληψη των προβλημάτων ανάγνωσης
• Η έρευνα έχει δείξει ότι με κατάλληλη πρώιμη παρέμβαση, το 75-90% των παιδιών που ανήκουν στην ομάδα κινδύνου μπορούν να ξεπεράσουν πολλές από τις δυσκολίες και να βελτιώσουν τις δεξιότητες ανάγνωσης.
• Παρ' όλο που η πρώιμη διάγνωση και παρέμβαση είναι ο καλύτερος δρόμος για την επιτυχία, τα περισσότερα παιδιά διαγιγνώσκονται στο Δημοτικό, και μάλιστα στις μεσαίες τάξεις.
• Πολλά παιδιά, έφηβοι, ενήλικες με μέσης βαρύτητας δυσλεξία δε διαγιγνώσκονται ποτέ. Πολλοί γίνονται "θύματα" του εκπαιδευτικού συστήματος και δε λαμβάνουν την ειδική θεραπεία που χρειάζονται για να οικοδομήσουν την ικανότητα ανάγνωσης. Η αποκατάσταση είναι πιο δύσκολη όσο το άτομο μεγαλώνει αφού πρέπει να γίνει πιο εντατικά με στόχο να ξεπεραστούν χρόνια δυσκολιών. Ωστόσο ποτέ δεν είναι αργά για κάποιον με δυσλεξία να βελτιώσει τις ικανότητές του.
• Η δυσλεξία δεν είναι ένα αναπτυξιακό πρόβλημα που τελικά θα υποχωρήσει. Το να περιμένει κανείς για να παρέμβει, δεν ωφελεί το παιδί. Τα παιδιά 5 ετών με πιθανά μελλοντικά προβλήματα, μπορούν να εντοπιστούν μέσω αξιόπιστων τεστ. Μόλις διαγνωστούν, μπορούν να ενταχθούν σε πρώιμη παρέμβαση.
• Η δυσλεξία, καθώς και άλλες μαθησικές δυσκολίες μπορεί να συνυπάρχουν με καταστάσεις ή διαταραχές όπως προβλήματα λόγου και ομιλίας ή διάσπαση προσοχής/ υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ), που απαιτούν επιπλέον θεραπεία.

  

Ευαγγελία Δ. Σούπη
ΛογοθεραπεύτριαΚομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

 Βιβλιογραφία: 

1. Πολυχρόνη Φ., Χατζηχρήστου Χ., Μπίμπου Ά., (2006). Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες-Δυσλεξία-Ταξινόμηση, αξιολόγηση και παρέμβαση. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα
2. Rief S., Stern J., (2010). The dyslexia checklist, A practical reference for parents and teachers. USA: Jossey-Bass A Wiley Imprint
   

Όταν τα άλογα θεραπεύουν

 


γράφει ο Απόστολος Μαυρομάτης

Λογοθεραπευτής, Ειδικός Θεραπευτικής Ιππασίας-

Παιδαγωγικής Ιπποθεραπείας

«Η ιππασία μετατρέπει εμένα και το άλογο μου σε μία οντότητα, γεμίζω με ευγνωμοσύνη προς την ζωή, προς τα απλά πράγματα και αισθήματα, όπου η αντοχή και η υπομονή κάποτε μας
ανταμείβουν...»

Λίζ Αρτέλ

Χωρίς τα άλογα η ιστορία του κόσμου θα ήταν πολύ διαφορετική. Ο Ξενοφών υποστηρίζει πως «η εξωτερική εμφάνιση του αλόγου είναι ό,τι πιο όμορφο για την εσωτερικότητα του ανθρώπου». Ο Ιπποκράτης σύστηνε ιππασία για άτομα που υπέφεραν απο αυπνία, όπως και ο Ασκληπιάδης πρότεινε ιππασία για θεραπεία ατόμων με επιληψία και διάφορες περιπτώσεις παράλυσης ή πάρεσης.

Απλές Συμβουλές για να Ενισχύσετε τη Γλωσσική Ανάπτυξη του Παιδιού σας

Οι δεξιότητες επικοινωνίας του νεογέννητου, ακόμη και του αναπτυσσόμενου εμβρύου το τελευταίο τρίμηνο της κύησης μπορούν και εντοπίζονται πλέον από τις έρευνες των επιστημών που σχετίζονται με το παιδί. Οι γονείς έχουν την τάση να επικεντρώνουν κυρίως στη σωματική ανάπτυξη του παιδιού όπως μεγαλώνει. Βεβαίως η σωματική ανάπτυξη είναι πολύ σημαντική όπως σπουδαίες είναι και οι δεξιότητες επικοινωνίας. Στην πραγματικότητα, αυτοί οι δύο τομείς ανάπτυξης είναι άμεσα αλληλοεξαρτώμενοι για ένα παιδί.

 Παρακάτω παρουσιάζονται δέκα μικρές τεχνικές που μπορείτε να εφαρμόσετε ώστε να βοηθήσετε τη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού σας στη νηπιακή ηλικία.

1. Βλεμματική επαφή

Όταν επικοινωνείτε με το παιδί σας, κοιτάτε το πρόσωπο και τα μάτια του όσο συχνότερα μπορείτε. Αυτό βοηθά το παιδί να μάθει ότι είναι σωστό να κοιτά τους ανθρώπους όταν επικοινωνεί. Το παιδί μαθαίνει πολλά για εσάς μέσα από εκφράσεις προσώπου και αποκτά δεξιότητες άρθρωσης βλέποντας τις κινήσεις του στόματός σας.

2. Εναλλαγή σειράς

Μιλήστε στο παιδί σας και μετά κάνετε παύση για να του δώσετε την ευκαιρία να εκφραστεί. Αυτή η δεξιότητα μπορεί να κατακτηθεί και κατά τη διάρκεια του παιχνιδιού, χρησιμοποιώντας αντικείμενα και παιχνίδια.

3. Δώστε χώρο στο παιδί σας

Όταν το παιδί προσπαθεί να επικοινωνήσει μαζί σας και γνωρίζετε τι θέλει, δώστε του μία στιγμή πριν καλύψετε την ανάγκη του αυτόματα. Αυτό θα του δώσει την ευκαιρία να εκφωνίσει (έστω και μωρουδιακά), να δείξει ή να προσπαθήσει να πει μία λέξη.

4. Δώστε στο παιδί επιλογές...

...και μετά αφήστε το να εκφράσει την επιλογή του δείχνοντας, εκφωνώντας ή δοκιμάζοντας να πει μία λέξη. Το αίσθημα αυτοπεποίθησης που αποκτά το παιδί εκφράζοντας την επιλογή του δομεί τη βάση για περισσότερη εξερεύνηση του εκφραστικού λόγου.

5. Ενθαρρύνετε το παιδί σας να ακολουθεί οδηγίες

Ξεκινήστε από απλά αιτήματα που περιλαμβάνουν ένα στοιχείο, όπως "χαμόγελο" ή "φιλί". Έπειτα, όταν το παιδί μπορεί να χειριστεί εύκολα τις εντολές με ένα στοιχείο, αυξήστε σε δύο, όπως "Φέρε τη μπάλα", "Πιάσε τη μύτη" κλπ.

Η Αλφαβήτα δίχως ρο

 Η Αλφαβήτα δίχως ρο

«Τι καλά που θα 'ταν να μην είχε η αλφαβήτα γο!» σκέφτεται η Κατερίνα που δεν μπορεί να πει σωστά το ρο.

Αλφαβήτα δίχως ρο

το κεφάλι σου ξερό.

Αλφαβήτα δίχως ρο

πού θα βρεις Κατερινιώ;

Πες τρομπόνι και τριζόνι

να γλιτώσεις το καψόνι.

[...] Γελούσαν και διασκέδαζαν τα παιδιά της γειτονιάς και καθόλου δεν τα ένοιαζε αν έκαναν σε κάποιον κακό. Η μικρή Κατερίνα το 'βαζε στα πόδια και κρυβόταν στο σπίτι της. Κι ούτε να παίζει με τα γειτονοπούλα ήθελε ούτε να μιλάει. Κλειστό το κρατούσε όλη τη μέρα το στόμα της γιατί πολύ πολύ ντρεπόταν που μιλούσε ψευδά.

Άρθρο της Beatriz Padovan για τις ασκήσεις στόματος

SECOND ARTICLE (On oral exercises)

This article has been taken from an explanatory leaflet given on the First International Speech Therapy Congress of Guadalupe (French Caribbean) on March 96, with extracts from the Author's talk  on this Congress.

MYOFUNCTIONAL OROFACIAL THERAPY - PADOVAN METHOD

(NEUROFUNCTIONAL REORGANIZATION)

         A system of therapy for improving nasal breathing, sucking ability, chewing, swallowing, speech and orofacial muscle function is described. The therapeutic exercises do not require conscious co-operation therefore they can be used with very young or handicapped Patients. New strategies for helping Patients overcome negative oral habits are detailed.

          Human beings use their mouth for different functions:

          FUNCTIONS OF NUTRITION - Respiration, Suction, Mastication and Deglutition. These functions are vital to human beings and are called Vegetative-Reflex Functions (VRF).

          FUNCTIONS OF RELATIONSHIP or OF COMMUNICATION- these functions include:

 Significant mimic

 Speech

          MORPHOGENETIC FUNCTION - this mouth’s function concerns the shape of the dental arches.

Άρθρο της Beatriz Padovan για τις ασκήσεις σώματος

FIRST ARTICLE (on the corporal exercises)

 

NEUROFUNCTIONAL REORGANISATION

(Padovan’s Method)

"The most beautiful thing a man can experience is the mysterious. This is the one fundamental emotion that lies within every art and science."

EINSTEIN

We intend to talk about very simple and well-known things. They are simple because they belong to Nature and because we know them atavistically.

If we sow a bean seed in an adequate environment we can foresee what will happen: it will sprout, grow with its very own characteristics and it will, finally, develop pods, inside which we may find identical seeds to the one we previously sow. It all happens because each seed contains a well determined genetic programme.

         Every living being follows this path. We can thus easily predict what will happen during its evolution. This idea can also be applied to human beings: when a baby is born, we can tell beforehand that in the future it will reach the characteristics of an adult, be it a man or a woman. It all seems so natural that we don’t even notice these miracles unfolding right in front of us, day after day! A blooming flower bud; an ovenbird building its house without ever being taught to do so; a child experimenting with its first steps! In each and every living being there’s always some changing occurring.

         In human beings these changes also happen, right from the moment of its generation up to the time of his death. That is what we call development, whether it is of a motor, linguistic, intellectual or even emotional origin. Even in our personality these changes do occur, depending on our experiences and on what we learn. The fact that we eventually reach adulthood does not necessarily mean that we ever stop developing... We are constantly changing, whether we like it or not, thanks to Nature’s wise set of rules!

Μέθοδος Padovan (Νευρολειτουργική Αναδιοργάνωση)

Νευρολειτουργική Αναδιοργάνωση

Η μέθοδος βασίζεται στη Θεραπεία Νευρολογικής Αναδιοργάνωσης που αναπτύχθηκε στη Φιλαδέλφια την δεκαετία του ΄50 απο τον νευρολόγο και νευροχειρούργο Temple Fay. Επίσης βασίστηκε στις διδαχές του Rudolf Steiner, ενός Γερμανού φιλοσόφου και παιδαγωγού, καθώς και στις μελέτες και παρατηρήσεις που έκανε η Beatriz Padovan, λογοθεραπεύτρια και παιδαγωγός.Στην αρχική θεραπεία, η Padovan πρόσθεσε τη δική της μέθοδο Μυοθεραπείας και Επανεκπαίδευσης των Στοματικών Λειτουργιών*.Η μέθοδος που ανέπτυξε συνίσταται στα εξής:

• Ασκήσεις σώματος, προσαρμοσμένες από τη Μέθοδο Νευρολογικής Αναδιοργάνωσης του Rudolf Steiner και συμπληρωμένες από την ίδια την Padovan
• Στοματο-προσωπικές ασκήσεις από τη μέθοδο της Padovan για την Μυοθεραπεία και Επανεκπαίδευση των Στοματικών Λειτουργιών

Νευρολογική οργάνωση και αναδιοργάνωση

Η νευρολογική οργάνωση είναι μία δυναμική και σύνθετη, ωστόσο φυσιολογική διαδικασία που οδηγεί στην ωρίμανση του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, κάνοντας τον ασθενή ικανό να αναπτύξει πλήρως το γενετικό δυναμικό του και έτοιμο να κατακτήσει όλες τις φυσικές του δεξιότητες, συμπεριλαμβανομένου της μετακίνησης, της ομιλίας και της σκέψης. Η Νευρολογική Οργάνωση, που μπορεί απλά να οριστεί ως Οντογενετική Ανάπτυξη, απαρτίζεται από τις φάσεις της φυσιολογικής ανάπτυξης του ανθρώπου (ρολάρισμα, ερπυσμός, μπουσούλημα κλπ.). Αυτές οι φάσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές κατά τη διαδικασία απόκτησης κατάλληλης σωματικής δομής και πλευρίωσης (ονομασία που δίνεται στην ωρίμανση του κεντρικού νευρικού συστήματος), κάνοντας τον ασθενή ικανό να ελέγξει το σώμα του πλήρως. Με άλλα λόγια να καταστεί ικανός να κάνει όλες τις κινήσεις που χρειάζεται, εκούσιες ή μη.


Η νευρολογική Αναδιοργάνωση συνίσταται στην αναβίωση όλων αυτών των φυσιολογικών φάσεων του ανθρώπου. Με αυτόν τον τρόπο συμπληρώνει ενδεχόμενα κενά που απέμειναν από την αρχική νευρολογική οργάνωση.

Βάδιση-Ομιλία-Σκέψη

Όταν η διαδικασία της νευρολογικής οργάνωσης αφήνει κάποιες ατέλειες κατά την ανάπτυξη, είναι δυνατό, μέσω της Νευρολογικής Αναδιοργάνωσης, να επιβληθούν οι φυσιολογικές κινήσεις κάθε φάσης. Η μέθοδος χρησιμοποιεί συγκεκριμένες ασκήσεις σχεδιασμένες να μιμούνται τη διαδικασία ΒΑΔΙΣΗΣ, ακόμη από τις πρώτες κινήσεις μέχρι να κατακτηθεί η όρθια θέση, επιτρέποντας στο άτομο να αποκτήσει έλεγχο του χώρου με ρυθμό και ισορροπία.


Δουλεύοντας την εξέλιξη της βάδισης, οδηγούμαστε στη διαδικασία ΟΜΙΛΙΑΣ, που δουλεύεται επίσης χρησιμοποιώντας ασκήσεις για την επανεκπαίδευση των αντανακλαστικών - αρχέγονων στοματικών λειτουργιών (αναπνοή, θηλασμός, μάσηση και κατάποση). Βοηθώντας τον ασθενή να βελτιώσει τον τρόπο που εκφράζει τα συναισθήματά του (ψυχο-συναισθηματική ισορροπία), στην πραγματικότητα δουλεύουμε με τη διαδικασία ΣΚΕΨΗΣ, καθώς και με συγκεκριμένες περιοχές της οπτικο-ακουστικής αντίληψης (προσοχή, διάκριση, ανάλυση, σύνθεση) και τις αναπτυξιακές διεργασίες της ομιλίας, της αυθόρμητης γλώσσας (ευχέρεια και ρυθμός) και της ανάγνωσης και γραφής.


*Δημοσιεύτηκε πρώτη φορά το 1976 στο περιοδικό 'Revista Ortodontia', Sγo Paulo, vol. 9, Ns. 1 e 2, Jan/Apr, υπό τον τίτλο "Reeducaηγo Mioterαpica nas Pressυes Atνpicas de Lνngua - Diagnσstico e Terapκutica"

Πηγή: http://www.padovan.pro.br/metodo_en.htm

Μετάφραση:

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Έ να τεστάκι online αξιολόγησης μαθησιακών δυσκολιών!!

Το τεστ δημιουργήθηκε από τη Φανή Κατσαμάκη, τον Ιανουάριο του 2010, με τη χρήση του εργαλείου Adobe Captivate 4, στα πλαίσια της μεταπτυχιακής της εργασίας για το πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών "ΤΠΕ στην εκπαίδευση", του τμήματος Πληροφορικής του Α.Π.Θ.

Σημείωση: το τεστ είναι ενδεικτικό του τρόπου που μπορούν να συνεισφέρουν οι νέες τεχνολογίες στο πρόβλημα των μαθησιακών δυσκολιών.

"Το παιδί μου δεν μπορεί να πει κάποια γράμματα. Τι συμβαίνει;"

Stairway by Meg Park

Τα προβλήματα άρθρωσης είναι πολύ κοινά στα παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας. Ανάλογα με την ηλικία, συγκεκριμένα αρθρωτικά λάθη θεωρούνται τυπικά και δε χρήζουν θεραπείας. Όμως, όσο χαριτωμένη μπορεί να ακούγεται η αλλοίωση μιας λέξης από ένα παιδί 2-3 ετών, τόσο ανησυχητική μπορεί να γίνει όταν το παιδί είναι δυσκατάληπτο πλέον από τρίτους στα 5-6 χρόνια.

Τα αναπτυξιακά όρια για την κατάκτηση των φθόγγων φτάνουν τα 6-7 έτη. Βέβαια, όπως συμβαίνει και σε άλλους ψυχοκινητικούς τομείς, πολλά παιδιά κατακτούν κάποια στάδια ανάπτυξης νωρίτερα από άλλα, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι διαθέτουν υψηλότερη διανοητική ικανότητα.

Τι είναι όμως τα προβλήματα άρθρωσης;

Πρόκειται για κινητικού τύπου διαταραχές που οδηγούν σε δυσκολία παραγωγής ενός φωνητικού ήχου και οφείλονται σε οργανικά ή λειτουργικά αίτια. Η άρθρωση του ήχου δηλαδή επηρεάζεται από την κατάσταση των στοματο-προσωπικών οργάνων (γλώσσα, χείλη, δόντια κλπ.) και από τον τρόπο που αυτά λειτουργούν.

Ο γονέας πρέπει να απευθυνθεί σε ειδικό για την αξιολόγηση της άρθρωσης και τη διαφοροδιάγνωση του προβλήματος. Ο λογοθεραπευτής εξετάζει το στοματοπροσωπικό σύστημα και αξιολογεί την ομιλία του. Σύμφωνα με τα ευρήματα, καταρτίζει ένα πρόγραμμα παρέμβασης που αφορά τον περιορισμό της αιτίας εφαρμόζοντας ειδικές ασκήσεις των οργάνων που παρουσιάζουν δυσλειτουργία και παρεμβαίνει στην παραγωγή του φθόγγου ώστε να οδηγήσει το παιδί να τοποθετήσει σωστά τους αρθρωτές και να εκφέρει τον ήχο με τον σωστό τρόπο. Η θεραπεία ακολουθεί συγκεκριμένα στάδια μέχρι να καταφέρει το παιδί να χρησιμοποιεί τον ήχο αυθόρμητα στον ελεύθερο λόγο. Η διάρκεια θεραπείας ποικίλλει ανάλογα με την περίπτωση.

Γενικά, οι διαταραχές άρθρωσης πρέπει να αποκαθίστανται με λογοθεραπεία πριν το παιδί ενταχθεί στο Δημοτικό σχολείο. Ένας έντονα διαταραγμένος προφορικός λόγος μπορεί να έχει επιπτώσεις και στον γραπτό με συνέπεια να επηρεάσει τη σχολική επίδοση του παιδιού. Άλλωστε, η καλή λεκτική επικοινωνία είναι πολύ σημαντική και για την ομαλή κοινωνική και συναισθηματική εξέλιξη του παιδιού.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Παλινδρόμηση: μία ασθένεια του σύγχρονου τρόπου ζωής

Γαστρο-οισοφαγική και Λαρυγγο-φαρυγγική Παλινδρόμηση

Γαστρο-οισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) είναι η μεταφορά γαστρικού περιεχομένου από το στομάχι στον οισοφάγο διαμέσου του κάτω οισοφαγικού σφιγκτήρα, αντίθετα από την φυσιολογική κατεύθυνση της τροφής κατά την κατάποση (από τον οισοφάγο στο στομάχι). Επειδή τα υγρά του στομάχου είναι όξινα προκαλείται ερεθισμός του ευαίσθητου βλεννογόνου του οισοφάγου όπου μπορεί να προκληθούν φλεγμονές ή και εξελκώσεις. Σε περιπτώσεις που το γαστρικό υγρό περνά τον άνω οισοφαγικό σφιγκτήρα και εισέρχεται στον φάρυγγα η διαταραχή ονομάζεται λαρυγγο-φαρυγγική παλινδρόμηση (ΛΦΠ). Οι δύο καταστάσεις δεν είναι απαραίτητα παθολογικές, ενώ διαγιγνώσκονται ως ασθένειες ανάλογα με τη συχνότητα, τη διάρκεια και τον όγκο του υγρού που παλινδρομεί.

Βασική αιτία της παλινδρόμησης είναι η χαλάρωση του κάτω οισοφαγικού σφιγκτήρα, που βρίσκεται στο κατώτερο τμήμα του οισοφάγου και, φυσιολογικά, αφού επιτρέψει τη μεταφορά της τροφής στο στομάχι, κλείνει τον οισοφάγο μην επιτρέποντας την αναγωγή γαστρικού περιεχομένου. Επιπρόσθετα, ως ανατομικά αίτια αναφέρονται και η μειωμένη κινητικότητα του οισοφάγου και η καθυστέρηση εκκένωσης του στομάχου. Ωστόσο για την παλινδρόμηση ευθύνεται κυρίως ο τρόπος ζωής και η διατροφή: τροφές με πολλά λιπαρά, το αλκοόλ, η καφεϊνη, το κάπνισμα μετά από γεύμα, τα μεγάλα γεύματα, η παχυσαρκία, η κατάκλιση αμέσως μετά το γεύμα είναι σημαντικοί παράγοντες που ευνοούν την εμφάνιση παλινδρομήσεων. Οι τραγουδιστές κυρίως αλλά και άλλοι επαγγελματίες φωνής είναι ιδιαίτερα επιρρεπείς στην ΛΦΠ.

Μελέτες έχουν δείξει πως η παλινδρόμηση γαστρικών υγρών ευθύνεται ή σχετίζεται με χρόνιο βήχα άγνωστης αιτιολογίας, αίσθηση κόμβου στο λαιμό και βραχνάδα χωρίς ιστορικό κατάχρησης φωνής. Παρ' όλο που και οι δύο παλινδρομήσεις επιδρούν στο λάρυγγα και στη φωνή, εντοπίζονται ουσιώδεις διαφορές στη συμπτωματολογία τους. Το κυρίαρχο σύμπτωμα της ΓΟΠ είναι η καούρα και η δυσπεψία. Από την άλλη, οι ασθενείς με ΛΦΠ σπανίως αναφέρουν την καούρα ως σύμπτωμα (λιγότεροι από το 50%) και παραθέτουν μια σειρά από συμπτώματα αναλογικά με τη βαρύτητα της κατάστασης: βραχνάδα (συνήθως χειρότερη το πρωί), αίσθηση ξένου σώματος ή κόμπου στο λαιμό, χρόνιο βήχα, έντονη ανάγκη για καθαρισμό του λαιμού, άφθονα φλέματα/ βλέννα, δυσκολία κατάποσης.

Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφερθεί ότι σε προχωρημένη ή χρόνια ΛΦΠ μπορεί να εντοπιστούν έλκη εξ' επαφής, κοκκιώμα, λευκοπλακία στις φωνητικές χορδές, ίχνη χρόνιας φλεγμονής, οίδημα, κρίσεις άσθματος, λαρυγγόσπασμος, καρκίνος του λάρυγγα. Αντίστοιχα η χρόνια ΓΟΠ που δεν έχει αντιμετωπιστεί μπορεί να προκαλέσει οπισθοστερνικό άλγος, δυσφαγία, αιμορραγία, οισοφάγο Barrett και καρκίνο του οισοφάγου.

Γιατροί, κυρίως γαστρεντερολόγοι και ωτο-ρινο-λαρυγγολόγοι διαγνώσκουν και αντιμετωπίζουν την παλινδρόμηση. Η θεραπεία της εξαρτάται από τη σοβαρότητα της κατάστασης. Συνήθως μία απλή τροποποίηση των συνηθειών και της διατροφής του ασθενή είναι αρκετά για να περιοριστούν τα συμπτώματα: απώλεια βάρους, αποφυγή τροφών που ευνοούν την παλινδρόμηση, αποφυγή καπνίσματος, αλκοόλ, καφεϊνης, αποφυγή κατάκλισης 2-4 ωρών μετά το φαγητό, ανύψωση της κεφαλής κατά την κατάκλιση, ένδυση με πιο φαρδιά ρούχα, αποφυγή κινήσεων όπως το σήκωμα βάρους ή το σκύψιμο. Ανά περίπτωση εφαρμόζεται φαρμακοθεραπεία ενώ προτείνεται και χειρουργική θεραπεία όπου/εάν η συντηρητική θεραπεία αποτύχει. Θεραπεία φωνής συστήνεται για την αντιμετώπιση της δυσφωνίας και για τον περιορισμό των κακώσεων που προκαλεί στις φωνητικές χορδές ο ξηρός βήχας (περισσότερο λόγω συνήθειας αντίθετα με τον παραγωγικό) και ο χρόνιος καθαρισμός του λαιμού.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
28ης Οκτωβρίου 32
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Πρώτη δημοσίευση 26/01/2011

Βιβλιογραφία
1. Boone D., McFarlane S., Von Berg Sh., (2005). The voice and voice therapy. USA: Pearson Education, Inc
2. Grendel J., McQuaid K., Fiedman S., (2003). Current diagnosis & treatment in gastroenterology. USA: Lange Medical Books/McGraw-Hill
3. Johnson A., Jacobson B. ,(2007). Medical speech-language pathology. A practitioner's guide. 2nd ed. USA: Thieme