Ζώντας με την άνοια

 

 Απλοποιήστε τις καθημερινές δραστηριότητες και δημιουργήστε ένα περιβάλλον θετικής αλληλεπίδρασης για τους ασθενείς με άνοια.

Βιβλία Εμπειριών και Δεξιότητες Αφήγησης

image via pixabay.com

Μία από τις πιο διαχρονικές συνήθειες του ανθρώπινου νου είναι η ανάγκη να δώσει δομή και νόημα στις εμπειρίες της ζώης του. Η ίδια η ύπαρξή μας αποκτά νόημα μέσα από την αφήγηση. Είμαστε ιστορίες.

Οργανώνουμε τις εμπειρίες μας με μορφή αφηγήσεων για να κατανοήσουμε γεγονότα, να προβλέψουμε τι μπορεί να συμβεί, να αποφασίσουμε τι να κάνουμε και να τους δώσουμε συνοχή.

Από την ηλικία των τριών τα παιδιά αρχίζουν να ακούν ή/ και να επαν-αφηγούνται γεγονότα με αυξανόμενη ανάκληση και προσοχή. Μπορούν επίσης να περιγράψουν τη βασική σύνθεση μίας ιστορίας, τα γεγονότα και τους βασικούς χαρακτήρες και κατανοούν τα στοιχεία μίας ιστορίας ενώ απαντούν σε ερωτήσεις τύπου ποιος, πού, πότε, πώς. Η ίδια η αφήγηση είναι ένα γλωσσικό και γνωστικό εργαλείο χρήσιμο για σκοπούς κοινωνικούς και εκπαιδευτικούς. Και είναι παντού.

Οι λογοθεραπευτές δουλεύουμε τις δεξιότητες αφήγησης σε πλαίσια γενικά μέσω εικόνων, παιχνιδιών, βιβλίων: αφενός γιατί σπάνια έχουμε κοινές εμπειρίες με το παιδί εκτός συνεδρίας ώστε να τις χρησιμοποιήσουμε θεραπευτικά, αφετέρου γιατί στοχεύουμε πάντα στην γενίκευση των νέων γλωσσικών δεξιοτήτων σε όσο γίνεται περισσότερα πλαίσια.

Οι γονείς ωστόσο έχετε τις κοινές εμπειρίες με το παιδί σας και μοιράζεστε και το συναισθηματικό δέσιμο που κάνει κάθε γεγονός στη ζωή του παιδιού σας μοναδικό. "Θυμάσαι τότε που...;"

Χρησιμοποιώντας τις αναμνήσεις, τις φωτογραφίες και τα συναισθήματα που μοιράζεστε μπορείτε να φτιάξετε ένα μικρό "βιβλίο εμπειριών" που θα σας βοηθήσει να δομήσετε τη γλώσσα του παιδιού, να εξελίξετε τις δεξιότητες αφήγησης και να περάσετε ποιοτικό χρόνο μαζί του. Πώς:

Τυπώστε φωτογραφίες από κάποια πρόσφατη εκδρομή, βόλτα, ακόμη και από κάτι που κάνατε μαζί στο σπίτι (ένα γλυκό, ένα παιχνίδι) μαζί με μία σύντομη λεζάντα κάτω από κάθε εικόνα να περιγράφει αυτό που απεικονίζεται. Βάλτε τις μαζί με το παιδί στη σωστή σειρά διαβάζοντας αυτά που γράψατε. Μπορείτε να τρυπήσετε τις εικόνες σε μία γωνία και να τις ενώσετε με έναν κρίκο ή κορδέλα ώστε να αποτελούν μία ξεχωριστή ιστορία για το παιδί που να μπορεί να την πάρει στα χέρια του και να την αφηγηθεί σε εσάς ή σε άλλους σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή του.

Για παράδειγμα:
 

Ο παππούς δουλεύει στο χωράφι με το κόκκινο τρακτέρ

Τα άλογα ήρθαν κοντά μας και τα ταίσαμε καρότα

Δύο χήνες περπατούσαν καμαρωτές στην αυλή

Ένα καφέ κατσικάκι κοιμόταν πάνω στα κούτσουρα

Οι λεζάντες θα σας οδηγούν να ακολουθείτε μία συνοχή και η επανάληψή τους θα βοηθήσει το παιδί να μάθει την ιστορία πιο εύκολα. Δεν απαιτείται να καθίσετε και να τις διαβάσετε τυπικά όπως ένα βιβλίο. Το ίδιο το παιδί μπορεί να ηγηθεί, να αφήσει πίσω το ρόλο του παθητικού ακροατή και να δείξει στον παππού και στη γιαγιά πώς πέρασε και τι είδε. Με τη σειρά τους οι ακροατές μπορούν να μάθουν για την εμπειρία του παιδιού (ακόμη κι αν εκείνο δεν μιλά ακόμη καθαρά), βλέποντας και διαβάζοντας, κάνοντας στοχευμένες ερωτήσεις και αυξάνοντας την αυτοπεποίηθηση του παιδιού που μαθαίνει ακόμη να μιλά.

Τα "βιβλία εμπειρίας" βοηθούν στην ενίσχυση:

• της κατανόησης του προφορικού λόγου
• της έκφρασης προφορικού λόγου
• του λεξιλογίου
• της μορφο-σύνταξης
• της οπτικής αντίληψης
• της ακουστικής αντίληψης
• της μνήμης
• της προσοχής
• της εξαγωγής συμπερασμάτων
• της σειροθέτησης γεγονότων
• των πρώιμων δεξιοτήτων ανάγνωσης
• της κοινωνικής χρήσης της γλώσσας

Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο και για παιδιά με καθυστέρηση στη γλωσσική ανάπτυξη, ειδική γλωσσική διαταραχή, λεκτική δυσπραξία, αλλά ακόμη και για ενήλικες με αφασία ή άνοια.



Ας αρχίσουν οι ιστορίες!

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

1. Vandewalle E., Boets B., Tinne Boons, Ghesquière P., Zink I., Oral language and narrative skills in children with specific language impairment with and without literacy delay: a three-year longitudinal study. Res Dev Disabil. 2012 Nov-Dec; 33(6): 1857–1870. Published online 2012 June 12. doi: 10.1016/j.ridd.2012.05.004
2. Scott, C. M. & Windsor, J. (2000). General Language Performance Measures in Spoken and Written Narrative and Expository Discourse of School-Age Children With Language Learning Disabilities. J Speech Lang Hear Res, 43(2), 324-339. doi: 10.1044/jslhr.4302.324.
3. Naremore R., Densmore A., Harman D., Language Intervention with School-aged Children: Conversation, Narrative, and Text. Singular Publishing Group, 1995

Photos' credits: pixabay.com

Χρήσιμο Γλωσσικό Υλικό: Εικόνες Περιγραφής Part II

Σε παλαιότερο post είχαμε αναφέρει εκείνες τις γλωσσικές και γνωστικές δεξιότητες που μπορούμε να εξασκήσουμε χρησιμοποιώντας σύνθετες εικόνες. Παρ'όλο που δεν προτιμώ τις κάρτες γενικά επειδή είναι ένα από τα λιγότερο εντυπωσιακά αντικείμενα για τα παιδιά και απαιτούν πειθαρχία στη χρήση τους, οι εικόνες περιγραφής μου αρέσουν και τις χρησιμοποιώ στη θεραπεία. Είναι ένα από τα πιο ευέλικτα υλικά που χρησιμοποιούμε οι λογοθεραπευτές με άπειρες θεραπευτικές εφαρμογές για κάθε ηλικία.

 Θα βρείτε αμέτρητες εικόνες στο διαδίκτυο, άλλες πιο απλές και άλλες σύνθετες με πολλές λεπτομέρειες που ανεβάζουν τα επίπεδα δυσκολίας των δραστηριοτήτων. Σύνθετες εικόνες περιγραφής μοιράζομαι αυτή τη φορά μαζί σας. Ελπίζω να σας φανούν χρήσιμες!
Ακολουθήστε το link

Folder link on Google Drive

Θα σας ενδιαφέρει και το Χρήσιμο Γλωσσικό Υλικό: Εικόνες περιγραφής

 

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Χρήσιμο Γλωσσικό Υλικό: Αλληλουχίες

Illustration by Fabi Santiago

 Για να καταφέρουμε να σχεδιάσουμε τις καθημερινές μας δραστηριότητες και να διαχειριστούμε τον χρόνο μας με επιτυχία πρέπει να μπορούμε να οργανώνουμε, να ορίζουμε τα βήματα που χρειάζεται κάθε δραστηριότητα για να ολοκληρωθεί και να τα ακολουθούμε με ακρίβεια. Οι περισσότεροι άνθρωποι παίρνουμε σύνταξη, δουλεύουμε, γεννιόμαστε, πηγαίνουμε στο σχολείο, κάνουμε οικογένεια, μαθαίνουμε να περπατάμε αλλά... όχι με αυτή τη σειρά! Βάζουμε τα γεγονότα σε μία λογική αλληλουχία σε συνάρτηση πάντα με τον χρόνο.
Κάποιος που παρουσιάζει δυσκολίες στην σειροθέτηση πιθανόν:

• να μην μπορεί να παρακολουθήσει την πλοκή μίας ταινίας ή ενός βιβλίου
• να μην έχει καλή αίσθηση του χρόνου
• να μην μπορεί να ακολουθήσει σύνθετες εντολές
• να δυσκολεύεται να φέρει εις πέρας απλές καθημερινές δραστηριότητες

 Προβλήματα στην σειροθέτηση γεγονότων ή βημάτων μίας δραστηριότητας και στη διαχείριση του χρόνου μπορεί να παρουσιάσουν άτομα με άνοια, ασθενείς μετά από εγκεφαλική βλάβη, μαθητές με δυσλεξία ή μαθησιακές δυσκολίες, άτομα με αυτισμό.

Οι ασκήσεις σειροθέτησης γεγονότων ή εικόνων είναι απλές και μπορούν να χρησιμοποιηθούν με απεριόριστους τρόπους, ανάλογα με το τι θέλουμε να επιτύχουμε. Με αυτές οι εκπαιδευόμενοι ενισχύουν:

• Το λεξιλόγιο
• Την μορφοσυντακτική ενημερότητα
• Την οπτική αντίληψη
• Την μνήμη εργασίας
• Την κατανόηση γραπτού κειμένου
• Την κατανόηση του προφορικού λόγου
• Τις εκτελεστικές λειτουργίες
• Την προσοχή
• Την αυτοδιόρθωση
• Την επίλυση προβλημάτων
• Την εκτέλεση εντολών
• Την κριτική σκέψη
• Την μη λεκτική επικοινωνία

 Προτεινόμενες ασκήσεις

• Σειροθέτηση Εικόνων

Παρουσιάζουμε μία ομάδα εικόνων που απεικονίζουν μία διαδικασία γνωστή και ζητούμε από τον εκπαιδευόμενο να τις βάλει με τη σωστή σειρά. Οι εικόνες μπορεί να είναι δύο και να αυξάνουν σταδιακά σε αριθμό και δυσκολία. Προσέχουμε το υλικό μας να αντιστοιχεί στην ηλικία και στις γνώσεις του ατόμου.

Coloring Pages-Αλληλουχίες

• Σειροθέτηση Εικόνων με Περιγραφή και Αιτιολόγηση

Όπως και στην απλή "Σειροθέτηση Εικόνων" ζητούμε από τον εκπαιδευόμενο να τοποθετήσει τις εικόνες στη σωστή σειρά. Αφού τελειώσει ζητούμε να μας εξιστορήσει τα γεγονότα που βλέπει να αιτιολογήσει τη σειρά τους. Ιδανική άσκηση για κατανόηση και για διόρθωση λαθών.

• Σειροθέτηση Εικόνων με Εντολές

Δίνουμε μία ομάδα εικόνων στον εκπαιδευόμενο και με δικές μας λεκτικές εντολές καλείται να βάλει τις εικόνες στη σωστή σειρά: πχ. "Πρώτα σπάσε τα αυγά. Έπειτα ρίξε το γάλα. Στο τέλος άναψε τον φούρνο."

• Σειροθέτηση Ιστορίας

Δίνουμε σττον εκπαιδευόμενο μία ιστορία χωρισμένη σε προτάσεις σε λανθασμένη σειρά. Του ζητούμε να τις βάλει στη σωστή σειρά για να διαβάσει την ιστορία με λογική συνοχή.

• Αλληλουχία Γεγονότων

Δίνουμε στον εκπαιδευόμενο γραπτώς, όπως στην "Σειροθέτηση Ιστορίας" τα βήματα μίας καθημερινής δραστηριότητας αυτή τη φορά, όπως μαγείρεμα ζυμαρικών, πλύσιμο δοντιών, αγορά στο σούπερ μάρκετ και ζητούμε να βάλει τα βήματα στη σωστή σειρά.

• Ανάπτυξη Αλληλουχίας

Αυτή τη φορά παρέχουμε απλώς το θέμα και ζητούμε από τον εκπαιδευόμενο να περιγράψει μόνο του με σύντομες προτάσεις τα βήματα που ακολουθεί για να επιτύχει μία δραστηριότητα όπως: "Πώς ετοιμάζεσαι το πρωί;", "Πώς παίρνεις τηλέφωνο;", "Πώς φτιάχνεις πίτσα;" "Πώς μακιγιάρεσαι;".

• Ανάπτυξη Αλληλουχίας μέσω της Τέχνης

Αυτή τη φορά ζητούμε από τον εκπαιδευόμενο να περιγράψει την αλληλουχία των γεγονότων ζωγραφίζοντας την ιστορία ή μέσω παντομίμας. Εάν βρισκόμαστε σε ομάδα, μπορούμε να γράψουμε τις δραστηριότητες που πρέπει να περιγράψουμε σε χαρτιά, που τα κρύβουμε σε ένα κουτί και ο καθένας παίρνει κάποιο τυχαία (π.χ. "Δείξε πώς κρεμάς μία κορνίζα" ή "Δείξε πώς κάνεις μπάνιο"). Αφού ολοκληρώσει ο πρώτος την παντομίμα οι υπόλοιποι μαντεύουμε ποια διαδικασία περιέγραψε και συζητούμε πάνω σε αυτό: τι έκανε, πώς θα το έκανε ο καθένας μας διαφορετικά κλπ.

Παραδείγματα εικόνων απλών αλληλουχιών θα βρείτε εδώ αλλά και με απλές αναζητήσεις στο διαδίκτυο.

Μπορεί να σας ενδιαφέρει και το Χρήσιμο Γλωσσικό Υλικό: Εικόνες περιγραφής

 

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com