2 Ιουν 2019

Τι είναι η Ακουστική Επεξεργασία και η Διαταραχή Ακουστικής Επεξεργασίας;


Ο όρος «ακουστική επεξεργασία» αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο το κεντρικό νευρικό μας σύστημα (ΚΝΣ) χρησιμοποιεί τις πληροφορίες που λαμβάνει από την ακουστική οδό. Η αποτελεσματική ακουστική επεξεργασία είναι θεμελιώδης για τη λεκτική επικοινωνία.

Η Ακουστική Επεξεργασία περιλαμβάνει μηχανισμούς που βοηθούν στην οργάνωση, διάκριση, ανάλυση, μετατροπή και ερμηνεία του ακουστικού ερεθίσματος:

  • Ανάκληση και οργάνωση. Αυτός ο μηχανισμός εστιάζει στην ικανότητα του ακροατή να ακούει μία πληροφορία, να τη θυμάται και να την επαναλαμβάνει με τη σωστή σειρά. Δυσκολίες σε αυτή την περίπτωση περιορίζουν την ικανότητα του ατόμου να ακολουθήσει οδηγίες, να θυμηθεί πληροφορίες και να επαναδιηγηθεί ή να περιγράψει γεγονότα. Άτομα με περιορισμένες δεξιότητες ανάκλησης και οργάνωσης συχνά δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν εργασίες στο σπίτι, στο σχολείο ή στη δουλειά.

  • Ακουστική διάκριση. Η δεξιότητα αυτή βοηθά τον ακροατή να διακρίνει τα ακουστικά ερεθίσματα. Σε ανώτερο εεπίπεδο η ακουστική διάκριση βοηθά το άτομο να ακούσει τις διαφορές μεταξύ των χαρακτηριστικών της ομιλίας κατά τη διάρκεια μιας συζήτησης καθώς και τις αλλαγές στον επιτονισμό και την προσωδία. Περιορισμοί στη διάκριση σημαίνουν πως το άτομο παρανοεί αυτά που ακούει, μπερδεύει τις λέξεις μεταξύ τους, παρουσιάζει διαταραχές στην άρθρωση της ομιλίας του ή δυσκολεύεται να μάθει να διαβάζει.

  • Ακολουθία/ Σειροθέτηση. Αυτός ο μηχανισμός περιλαμβάνει τη δεξιότητά μας να ακολουθούμε οδηγίες. Δυσκολίες σε αυτό το στάδιο είναι εμφανείς καθώς όλοι μας λίγο έως πολύ χρειάζεται να ακολουθήσουμε οδηγίες καθημερινά. Περιορισμένη ικανότητα στην τήρηση ακολουθιών μπορεί να σχετίζεται με απροσεξία, ανολοκλήρωτες εργασίες και μαθησιακές δυσκολίες.

  • Ερμηνεία. Ο ακροατής μπορεί να αποδώσει νόημα σε αυτό που ακούει. Η αποτελεσματική ερμηνεία είναι σημαντική για την κατανόηση εννοιών χρόνου, χώρου, κατεύθυνσης. Πιθανές δυσκολίες μπορεί να κάνουν έναν μαθητή να δείχνει ανοργάνωτος, σε σύγχυση και δύσκολα να μπορεί να προσαρμοστεί σε νέες καταστάσεις.

  • Σύνθεση. Είναι σημαντική για να μπορέσει ο ακροατής να συγκεντρώσει όλες τις γλωσσικές δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την αποτελεσματική επικοινωνία. Αυτές περιλαμβάνουν την ικανότητα να μαθαίνουμε να διαβάζουμε, να μπορούμε να προβλέπουμε τα ακουστικά μηνύματα, να αναγνωρίζουμε την κεντρική ιδέα μιας συζήτησης ή ιστορίας και να συμπληρώνουμε τις πληροφορίες που λείπουν σε μία συζήτηση.

Ο όρος «διαταραχή ακουστικής επεξεργασίας» αναφέρεται σε ελλείμματα της νευρικής επεξεργασίας της ακουστικής πληροφορίας και μπορεί να οδηγήσει ή να σχετίζεται με δυσκολίες στη λειτουργία της γλώσσας, της μάθησης και της επικοινωνίας. Μπορεί επίσης να σχετίζεται με άλλες διαταραχές, όπως η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής – Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ), γλωσσικές διαταραχές και μαθησιακές δυσκολίες ενώ δεν οφείλεται σε περιφερική απώλεια ακοής (βαρηκοϊα αγωγιμότητας, νευροαισθητήρια απώλεια ακοής).

Συνοπτικά, κάποια από τα σημάδια που μας κάνουν να υποψιαζόμαστε πιθανή ύπαρξη Διαταραχής Ακουστικής Επεξεργασίας είναι:

  • Όταν το παιδί δυσκολεύεται να κατανοήσει την ομιλία σε θορυβώδες περιβάλλον.
  • Όταν το παιδί δυσκολεύεται να ακολουθήσει με συνέπεια και ακρίβεια οδηγίες που του δίνετε.
  • Όταν το παιδί δυσκολεύεται να διακρίνει ήχους της ομιλίας που ακούγονται παρόμοιοι (πχ. |δ|-|v|, |p|-|b| κλπ.).
  • Όταν το παιδί πολύ συχνά ζητά να επαναλάβετε ή να διευκρινίσετε αυτό που είπατε.
  • Όταν το παιδί δυσκολεύεται να κατανοήσει τις πληροφορίες που του δίνονται προφορικά.
  • Όταν το παιδί γενικά τα πάει πολύ καλύτερα σε δραστηριότητες που δε βασίζονται στην ακρόαση.

 

Ευαγγελία Δ. Σούπη 
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com



Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

  1. Bellis, T. J., & Bellis, J. D. (2015). Central auditory processing disorders in children and adults. Handbook of Clinical Neurology, 537–556.
  2. De Wit, E., Visser-Bochane, M. I., Steenbergen, B., van Dijk, P., van der Schans, C. P., & Luinge, M. R. (2016). Characteristics of Auditory Processing Disorders: A Systematic Review. Journal of Speech Language and Hearing Research, 59(2), 384.
  3. Lawton, S., Purdy, S. C., & Kalathottukaren, R. T. (2017). Children Diagnosed with Auditory Processing Disorder and Their Parents: A Qualitative Study about Perceptions of Living with APD. Journal of the American Academy of Audiology, 28(7), 610–624.

28 Μαΐ 2019

Ζώντας με την άνοια




 Απλοποιήστε τις καθημερινές δραστηριότητες και δημιουργήστε ένα περιβάλλον θετικής αλληλεπίδρασης για τους ασθενείς με άνοια.

15 Μαΐ 2019

Παιδική Βιβλιοθήκη: "Ένα αερόστατο για τον παππού"


Η απώλεια μπορεί να επηρεάσει σημαντικά ένα παιδί και τις μελλοντικές του προσδοκίες. Ανεξάρτητα από το είδος της απώλειας, αυτό που είναι σημαντικό είναι να γνωρίζει το παιδί πως μπορεί να μιλήσει ελεύθερα για αυτό που το απασχολεί, να μοιραστεί τα συναισθήματά του σε ένα πλαίσιο αποδοχήςκαι κατανόησης.

Η αγαπημένη μας συγγραφέας Μαρία Καλτσή καταπιάνεται αυτή τη φορά με το δύσκολο ζήτημα του θανάτου ενός αγαπημένου προσώπου, του παππού του μικρού Πετράκη, και δημιουργεί ένα ζεστό παραμύθι γεμάτο νοσταλγία και ελπίδα που ξεπηδά και σκεπάζει τον πόνο και τον φόβο του πεντάχρονου ήρωα.

Μαζί με την γλυκιά αφήγηση, η πολύχρωμη, ανοιξιάτικη και ζεστή εικονογράφηση του Αριστείδη Καραβία- που προσωπικά με γέμισαν μυρωδιές και αναμνήσεις από δικές μου παιδικές χαρές και λύπες- ξεχειλίζει αγάπη και υπόσχεται ένα όμορφο μέλλον αγκαλιά με τις στιγμές του κάθε μαζί.
"Το "Ένα αερόστατο για τον παππού" είναι ένα παραμύθι που γίνεται κουβέρτα για να ζεστάνει μια πονεμένη ψυχή και ένα τραγούδι που θα της δώσει φτερά να πετάξει, να βρει την ελπίδα που... εκείνες τις ώρες κρύβεται."
Γράφει η κ. Νένα Γεωργιάδου, Ψυχολόγος- συγγραφέας στον επίλογο.

Το  "Ένα αερόστατο για τον παππού" (2019) της Μαρίας Καλτσή, σε εικονογράφηση του Αριστείδη Καραβία κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οσελότος.
ISBN: 978-960-564-761-2

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

16 Μαρ 2019

Χρήσιμο Γλωσσικό Υλικό: Σημασιολογική Ανάλυση Γνωρισμάτων



Η αφασία μπορεί να επηρεάσει κάθε όψη της γλώσσας και συχνά παρεμβαίνει στην ικανότητα του ατόμου να παράγει μία επιθυμητή λέξη, να δομήσει προτάσεις, να μεταφέρει τις σκέψεις του σε προφορικό λόγο και να ονομάσει ανθρώπους και αντικείμενα. Τα ελλείμματα στην κατονομασία εμφανίζονται συχνά στην αφασία και μπορεί να προκαλέσουν ματαίωση στον ασθενή και σύγχυση στον συνομιλητή του. Τα άτομα με αφασία πρέπει να μπορούν να έχουν πρόσβαση στο διαθέσιμο λεξιλόγιό τους για να συνδυάσουν λέξεις και να μπορούν να παράγουν συντακτικά πιο σύνθετες προτάσεις για να πετύχουν λειτουργική επικοινωνία όπως αιτήματα, ερωτήσεις και σχόλια.

Η δυσκολία ανάκλησης ορισμένων λέξεων κάνει την επικοινωνία αόριστη και αναποτελεσματική. Οι δεξιότητες κατονομασίας αντιμετωπίζονται από τους λογοθεραπευτές και μπορεί να αποτελούν το επίκεντρο της θεραπείας εάν τα ελλείμματα επιμένουν. Σαφώς, δεν μπορεί να γίνει εξάσκηση όλων των ονομάτων του προσωπικού λεξιλογίου του ατόμου. Υπάρχουν όμως τεχνικές που μπορούν να βοηθήσουν.

Η Σημασιολογική Ανάλυση Γνωρισμάτων αποτελεί μία θεραπευτική τεχνική που εστιάζει στα χαρακτηριστικά που δίνουν νόημα σε ένα ουσιαστικό. Τα άτομα με αφασία περιγράφουν κάθε στοιχείο κάθε λέξης ξεχωριστά με συστηματικό τρόπο απαντώντας σε ερωτήσεις. Η Σημασιολογική Ανάλυση Γνωρισμάτων έχει βρεθεί (βλ. σχετική βιβλιογραφία στο τέλος του άρθρου) πως βελτιώνει τη κατονομασία, προάγει τη γενίκευση των λέξεων στον ελεύθερο λόγο και διδάσκει στο άτομο τη διαδικασία παροχής σημασιολογικής βοήθειας στον εαυτό του. Λειτουργεί καλύτερα σε άτομα με ήπια ή μέτριας δριμύτητας αφασία και σε άτομα με ρέουσα αφασία ενώ απαιτεί καλές γνωστικές δεξιότητες.

Πώς να εφαρμόσετε τη Σημασιολογική Ανάλυση Γνωρισμάτων

1. Κατεβάστε το αρχείο ακολουθώντας το σύνδεσμο (οδηγεί στο Teachers Pay Teachers).
2. Τυπώστε το αρχείο, πλαστικοποιήστε το ταμπλό και κόψτε τις εικόνες.
3. Τοποθετήστε την εικόνα-στόχο στο κέντρο του κενού ταμπλό.
4. Το άτομο με αφασία καλείται να ονομάσει το αντικείμενο της εικόνας. Ανεξάρτητα από την απάντηση, προχωρήστε παρακάτω. 
5. Κάνετε σχετικές ερωτήσεις όπως εμφανίζονται γύρω από την εικόνα και καταγράψτε τις απαντήσεις με μαρκαδόρο που σβήνει.

  • Ομάδα: "Σε ποια κατηγορία ανήκει;" ή "Τι είδους είναι;"
  • Χρήση: "Σε τι/ γιατί το χρησιμοποιούμε;"
  • Λειτουργία: "Σε τι χρησιμεύει/ Τι κάνει;"
  • Χαρακτηριστικά: "Πώς είναι;", "Τι ήχο, γεύση, αίσθηση έχει;"
  • Τοποθεσία: "Πού το βρίσκουμε;"
  • Συσχέτιση: "Με τι ταιριάζει;", "Τι σου φέρνει στο μυαλό;", "Με τι μοιάζει;"
Συνεχίστε με όλες τις ερωτήσεις ακόμη κι αν το άτομο κατά τη διάρκεια της θεραπείας ονομάσει σωστά το αντικείμενο.
6. Το άτομο με αφασία προσπαθεί ξανά να ονομάσει το αντικείμενο. Αν δεν τα καταφέρει, πείτε το εσείς και ζητήστε του να το επαναλάβει.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Βιβλιογραφία
  1. Boyle, M. (2010). Semantic Feature Analysis Treatment for Aphasic Word Retrieval Impairments: What’s in a Name? Topics in Stroke Rehabilitation, 17(6), 411–422.
  2. Efstratiadou, E. A., Papathanasiou, I., Holland, R., Archonti, A., & Hilari, K. (2018). A Systematic Review of Semantic Feature Analysis Therapy Studies for Aphasia. Journal of Speech Language and Hearing Research, 61(5), 1261. 
  3. Maddy, K. M., Capilouto, G. J., & McComas, K. L. (2014). The effectiveness of semantic feature analysis: An evidence-based systematic review. Annals of Physical and Rehabilitation Medicine, 57(4), 254–267.  
  4. Quique, Y. M., Evans, W. S., & Dickey, M. W. (2018). Acquisition and Generalization Responses in Aphasia Naming Treatment: A Meta-Analysis of Semantic Feature Analysis Outcomes. American Journal of Speech-Language Pathology, 12:1-17