Λογοθεραπευτική Αντιμετώπιση της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας

Η Πολλαπλή Σκλήρυνση ή Σκλήρυνση κατά Πλάκας (ΣΚΠ) είναι αυτοάνοσο νόσημα που προκαλείται από φθορά της μυελίνης, της ουσίας που περιβάλει και προστατεύει τα νευρικά κύτταρα. Η καταστροφή της μυελίνης εμποδίζει την μεταφορά ηλεκτρικών ώσεων μεταξύ των νεύρων οδηγώντας σταδιακά σε πολλαπλά νευρολογικά συμπτώματα, από κινητικές μέχρι γνωστικές διαταραχές. Ανάμεσα στα συμπτώματα παρατηρούνται και προβλήματα ομιλίας (δυσαρθρία), κατάποσης (δυσφαγία) και φωνής (δυσφωνία). Οι αλλαγές στη λειτουργικότητα μπορεί να προκύψουν σε διάφορες φάσεις της εξέλιξης της νόσου ανάλογα με τον εντοπισμό της βλάβης στο κεντρικό νευρικό σύστημα.

Λαμβάνοντας υπόψιν ότι οι μύες της ομιλίας χρησιμοποιούνται επίσης και στην κατάποση, δεν είναι παράξενο το γεγονός ότι οι ασθενείς με δυσκολίες στην ομιλία μπορεί να παρουσιάσουν και προβλήματα κατάποσης. Η δυσφαγία προκύπτει από βλάβη των νεύρων που ελέγχουν τους μύες του στόματος και του λαιμού. Συμπτώματα δυσφαγίας μπορεί να είναι ο βήχας ή ο πνιγμός κατά την κατάποση ή η αίσθηση στάσης τροφής στον λαιμό. Εάν δεν αντιμετωπιστούν τα προβλήματα κατάποσης υπάρχει κίνδυνος υποσιτισμού ή/ και αφυδάτωσης καθώς και αναπνευστικές λοιμώξεις αφού τροφές και υγρά μπορεί να περάσουν από τον λάρυγγα στους πνεύμονες (εισρόφηση) αντί για τον οισοφάγο και το στομάχι. Η πιο συνηθισμένη επίπτωση είναι η πνευμονία λόγω εισρόφησης.

Το θεραπευτικό πλάνο εξαρτάται από τα ειδικά συμπτώματα που παρουσιάζει κάθε ασθενής. Οι λογοθεραπευτές χρησιμοποιούν πλήθος τεχνικών για να βοηθήσουν τα άτομα με ΣΚΠ να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες ομιλίας, φωνής ή/ και κατάποσης καταρτώντας ένα εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο.

Το πρόγραμμα θεραπείας μπορεί να περιλαμβάνει ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών της γλώσσας, των χειλιών, του προσώπου, εκμάθηση τεχνικών ελέγχου της ομιλίας, ασκήσεις ελέγχου αναπνοής, επιλογή κατάλληλου τρόπου εναλλακτικής επικοινωνίας (κάρτες, συσκευές, εφαρμογές, προγράμματα). Ο λογοθεραπευτής διδάσκει τον ασθενή να αναγνωρίζει την αίσθηση της διαδικασίας της κατάποσης για μπορεί να βοηθήσει την τροφή (στο μέτρο που μπορεί) να κατέβει σωστά, αλλάζει τις τροφές και την υφή των τροφών (πχ. προσθέτοντας πηκτικές ουσίες ή πολτοποιεί τροφές όπου και όταν χρειάζεται) και εφαρμόζει τεχνικές αλλαγής της θέσης του κεφαλιού και λαβές κατάποσης κατά την σίτιση για να διευκολυνθεί η κατάποση.

Παρ' όλο που ο ρόλος της λογοθεραπείας στην ΣΚΠ είναι υποτιμημένος λόγω της εξελικτικής φύσης της νόσου, η εξατομικευμένη και στοχευμένη θεραπεία μπορεί να βοηθήσει στη διαχείριση των προβλημάτων ομιλίας, φωνής και κατάποσης που μπορεί να προκύψουν.

 

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Νόσος Alzheimer: Μάθετε τα σημάδια

Στη Νόσο Alzheimer η πρώιμη ανίχνευση είναι το πρώτο βήμα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση και χειρισμό της. Τα παρακάτω χαρακτηριστικά είναι ενδεικτικά πιθανής ύπαρξης Νόσου Alzheimer.

image via behance.net

#1 Η μνήμη αλλάζει σε τέτοιο βαθμό που επηρεάζει την καθημερινότητα του ατόμου

Ένα από τα πιο τυπικά συμπτώματα της Νόσου Alzheimer, ειδικότερα στα πρώιμα στάδια είναι ότι οι ασθενείς ξεχνούν πρόσφατες πληροφορίες. Για παράδειγμα:

•  Βασίζονται σε βοηθήματα μνήμης (π.χ. σημειώματα ή ηλεκτρονικές συσκευές) ή σε μέλη της οικογένειας για πράγματα που χειρίζονταν μόνοι τους.
• Κάνουν τις ίδιες ερωτήσεις ξανά  και ξανά
• Ξεχνούν σημαντικές ημερομηνίες και γεγονότα

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Κάποιες φορές οι άνθρωποι ξεχνούν ονόματα ή ραντεβού αλλά τα θυμούνται αργότερα."

____

#2 Αλλαγές στον σχεδιασμό ή στην επίλυση προβλημάτων

Μερικοί άνθρωποι μπορεί να παρουσιάσουν δυσκολία στη συγκέντρωση και χρειάζονται περισσότερο χρόνο να κάνουν πράγματα από ότι παλιοτερα.

• Πολλοί άνθρωποι μπορεί να βιώσουν αλλαγές στην ικανότητά τους να αναπτύξουν και να ακολουθήσουν ένα σχέδιο ή να δουλέψουν με αριθμούς.
• Μπορεί να συναντήσουν προβλήματα να εφαρμόσουν μία γνωστή τους συνταγή ή να συντονιστούν στην προκαθορισμένη μηνιαία πληρωμή των λογαριασμών.

 "Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Περιστασιακά λάθη σε οικονομικά ζητήματα."

 ___

#3 Δυσκολία στην ολοκλήρωση οικείων εργασιών

Τα άτομα με Νόσο Alzheimer συχνά δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν καθημερινές δουλειές όπως:

• να οδηγήσουν μέχρι μία οικεία τοποθεσία
• να διαχειριστούν έναν προϋπολογισμό στη δουλειά τους
• να θυμηθούν τους κανόνες ενός αγαπημένου παιχνιδιού.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Ζήτηση βοήθειας περιστασιακά για τη ρύθμιση ηλεκτρικών/ ηλεκτρονικών συσκευών."

____

#4 Αποπροσανατολισμός στον χώρο και στον χρόνο

Τα άτομα με Νόσο Alzheimer μπορεί να χάσουν τη ροή του χρόνου: να μπερδεύουν ημερομηνίες, εποχές.

• Μπορεί να δυσκολεύονται να καταλάβουν κάτι εάν δε συμβαίνει αμέσως.
• Μερικές φορές μπορεί να ξεχνούν πού είναι ή πώς έφτασαν εκεί.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Το να μπερδεύει κανείς την ημέρα της εβδομάδας αλλά τη βρίσκει αργότερα."

____

 

#5 Δυσκολία στην κατανόηση οπτικών ερεθισμάτων και χωρικών σχέσεων

• Μπορεί να δυσκολεύονται να διαβάσουν, να υπολογίσουν μία απόσταση και να προσδιορίσουν χρώματα ή διαφορές.
• Σε επίπεδο αντίληψης, μπορεί να προσπερασουν έναν καθρέφτη και να σκεφτούν ότι κάποιος άλλος είναι στο δωμάτιο. Δηλαδή μπορεί να μην αντιληφθούν ότι οι ίδιοι είναι το άτομο στον καθρέφτη.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Αλλαγές στην όραση λόγω καταράκτη."

____

#6 Προβλήματα με λέξεις στην ομιλία και στη γραφή

• Τα άτομα με Νόσο Alzheimer μπορεί  να συναντήσουν πρόβλημα στο να παρακολουθήσουν ή να συμμετέχουν σε μία συζήτηση. Μπορεί να σταματήσουν στο μέσο μίας κουβέντας και είτε να μην μπορούν να συνεχίσουν ή είτε να επαναλαμβάνονται. Μπορεί να τους δυσκολεύει το λεξιλόγιο, να μην μπορούν να βρούν τη σωστή λέξη ή να χρησιμοποιούν λάθος λεξεις.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Περιστασιακή δυσκολία να βρεθεί η σωστή λέξη."

 ____

#7 Τοποθέτηση αντικειμένων σε λάθος μέρος και απώλεια της ικανότητας διατήρησης σειράς γεγονότων

Ένας άνθρωπος με Νόσο Alzheimer μπορεί να τοποθετεί αντικείμενα σε ασυνήθιστα μέρη

• Τα άτομα με Νόσο Alzheimer μπορεί να χάνουν πράγματα και να μην μπορούν να αναπολήσουν τις προηγούμενες κινησεις τους ώστε να τα ξαναβρούν. Μερικές φορές μπορεί να κατηγορήσουν κάποιον για κλοπή. Αυτό μπορεί να συμβαίνει πιο συχνά καθώς περνά ο καιρός.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Τοποθέτηση αντικειμένων σε λάθος μέρος μερικές φορές."

 ____

#8 Περιορισμένη ή φτωχή κρίση

Τα άτομα με Νόσο Alzheimer μπορεί να παρουσιάζουν ασυνήθιστες αλλαγές στην κρίση ή όταν καλούνται να πάρουν μία απόφαση.

• Για παράδειγμα μπορεί να κρίνουν επιπόλαια τη διαχείρηση χρημάτων, δίνοντας υπερογκα ποσά σε τηλεπωλήσεις.
• Μπορεί να μην περιποιούνται τον εαυτό τους αρκετά ή να μη δίνουν τόση σημασία στην υγιεινή τους.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Το να παίρνει κανείς μία λάθος απόφαση πότε-πότε."

____

#9 Απόσυρση από τη δουλειά ή τις κοινωνικές δραστηριότητες

• Ένα άτομο με Νόσο Alzheimer μπορεί να αρχίσει να αποσύρεται από χόμπι, κοινωνικές δρστηριότητες, εργασίες ή αθλήματα.
• Μπορεί επίσης να αποφεύγει κοινωνικές επαφές λόγω των αλλαγών που βιώνει.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Να νιώθει κανείς κάποιες φορές πως έχει κουραστεί από τις επαγγελματικές, οικογενειακές και κοινωνικές υποχρεώσεις."

____

#10 Αλλαγές στη διάθεση και στην προσωπικότητα

Η διάθεση και η προσωπικότητα των ατόμων με Νόσο Alzheimer μπορεί να αλλάξει.

• Μπορεί να είναι ταραγμένοι, καχύποπτοι, μελαγχολικοί, φοβισμένοι ή αγχωμένοι.
• Μπορεί να ταράζονται εύκολα σε μέρη που δεν αισθάνονται άνετα.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Όταν κανείς κάνει πράγματα με συγκεκριμένο τρόπο και ενοχλείται όταν η ρουτίνα του διακόπτεται."

Handout from Alzheimer's Association

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Επιστημονική Βιβλιοθήκη: Αφασιολογία - Διαταραχές & Κλινική Πρακτική

Η "Αφασιολογία" , ομαδοποιεί 10 κεφάλαια που αφορούν στη συνδεόμενη με εγκεφαλικό αφασία, που ακολουθούνται  από τρία κεφάλαια που αφορούν σε άλλες γνωστικές-επικοινωνιακές διαταραχές. Έξι από τα κεφάλαια για την αφασία περιλαμβάνουν βασικές πληροφορίες (Κεφάλαια 1-2, 4-7). Τα άλλα τέσσερα κεφάλαια περί αφασίας (3, 8-10) παρουσιάζουν με σαφήνεια τις δραστηριότητες αποκατάστασης. Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί ότι όλα τα κεφάλαια αναφέρονται στην αποκατάσταση, καθώς η κατανόηση των διαταραχών ενισχύει την κλινική σκέψη. Με παρόμοιο τρόπο , η έρευνα προβλέπει μέρος του κλινικού μέλλοντος, καθώς η πειραματική μεθοδολογία συχνά εξελίσσεται σε νέες μορφές αξιολόγησης και θεραπείας.

Συγγραφέας: Albyn Davis G. 

Επιμέλεια ελληνικής έκδοσης: Νάσιος Γρηγόριος

Εκδόσεις: Ιατρικές Εκδόσεις Π. Χ. Πασχαλίδης

ISBN: 9789604891122

Έτος έκδοσης:2011

Ο ρόλος του λογοθεραπευτή στην άνοια

 Λόγω της προοδευτικής φύσης των ασθενειών που σχετίζονται με την άνοια οι λογοθεραπευτές έχουν την ηθική ευθύνη να παράσχουν κατάλληλες υπηρεσίες που θα ωφελήσουν τους ασθενείς και θα μεγιστοποιήσουν τη λειτουργικότητά τους σε όλα τα στάδια της νόσου. Φυσικά η ενασχόληση του λογοθεραπευτή με την άνοια (όπως και με κάθε διαταραχή) προϋποθέτει το κατάλληλο εκπαιδευτικό υπόβαθρο, την εμπειρία και την κατάρτιση του ίδιου πάνω στο θέμα (ASHA, 2005a).

Οι υπηρεσίες που ο λογοθεραπευτής καλείται να παρέχει σε έναν ασθενή με άνοια και στην οικογένειά του είναι πολυσύνθετες και καλύπτουν όλο το φάσμα της παρεμβατικής διαδικασίας. Ο ρόλος του λογοθεραπευτή ξεκινά με την αξιολόγηση και την περιγραφή των δεξιοτήτων και των δυσκολιών του ασθενή όσον αφορά στην επικοινωνία˙ έτσι συμβάλλει στη διαφοροδιάγνωση του εκάστοτε συνδρόμου και εξακριβώνει πότε οι δυσκολίες στην επικοινωνία επιδρούν στη συμπεριφορά και στην καθημερινή ζωή του ασθενή. Επιπλέον, συμβουλεύει και παρέχει στον πάσχοντα εξωτερικά βοηθήματα για να βοηθήσει τη μνήμη, την εύρεση λέξεων και κατ’ επέκτασιν και την επικοινωνία και ασχολείται με τα προβλήματα σίτισης και κατάποσης που μπορεί να προκύψουν. Ταυτόχρονα, ο λογοθεραπευτής οφείλει να ενημερώσει τους φροντιστές για τα προβλήματα επικοινωνίας των ασθενών, να συμβουλέψει παρέχοντας στατηγικές για τη διευκόλυνση της επικοινωνίας, να τους εκπαιδεύσει ώστε να μπορούν να χειριστούν πιθανές δυσκολίες σίτισης και κατάποσης. Επίσης, στις ευθύνες του λογοθεραπευτή έγκειται η προσαρμογή της καθημερινότητας του πάσχοντα σε πρόσφορο έδαφος για την καλλιέργεια της επικοινωνίας και η παραπομπή του ασθενή και της οικογένειάς του σε κατάλληλους ειδικούς όταν χρειάζεται (Bryan & Maxim, 2006).

Στις ΗΠΑ ο ASHA (2005b) έχει εκδώσει μία σειρά αναφορών, σύμφωνα με τις οποίες επεξηγείται ο ρόλος, η εργασία, η εμπλοκή του λογοθεραπευτή σε περιπτώσεις άνοιας, αποσαφηνίζοντας τις δεξιότητες που πρέπει να αναπτύξει ο ειδικός και διαχωρίζοντας τις ευθύνες του αναφορικά με άλλους ειδικούς διαφορετικού επιστημονικού κλάδου. Σύμφωνα με τον ASHA (2005a) λοιπόν, ο ρόλος του λογοθεραπευτή στην άνοια περιλαμβάνει τα εξής:

Αναγνώριση: αναγνωρίζει και ανιχνεύει τα άτομα που κινδυνεύουν από την άνοια, λαμβάνοντας υπόψιν την πρόσπτωση και την επικράτηση της άνοιας σε διαφορετικούς μορφωτικά και γλωσσικά πληθυσμούς

Αξιολόγηση: επιλέγει και παρέχει κλινικά, μορφωτικά και γλωσσικά κατάλληλες προσεγγίσεις για τη διάγνωση και αξιολόγηση των γνωστικών διαταραχών επικοινωνίας της άνοιας σύμφωνα με την πορεία της νόσου

Παρέμβαση: επιλέγει και παρέχει κλινικά και γλωσσικά κατάλληλες τεχνικές εξάσκησης βάσει δεδομένων με στόχο την άμεση παρέμβαση στα άτομα με άνοια και την έμμεση παρέμβαση μέσω των φροντιστών και των περιβαλλοντικών αλλαγών

Συμβουλευτική: παρέχει κατάλληλες συμβουλές στα άτομα με άνοια, στους οικείους τους και στους φροντιστές σχετικά με τη φύση της άνοιας και της πορείας της

Συνεργασία: συνεργάζεται με τα άτομα με άνοια και με τους προσωπικούς τους και τους επαγγελματίες φροντιστές για την ανάπτυξη πλάνων παρέμβασης για τη διατήρηση των γνωστικών-επικοινωνιακών και λειτουργικών ικανοτήτων στο μέγιστο βαθμό κατά την εξέλιξη της νόσου

Διαχείριση του Περιστατικού: υπηρετεί ως διαχειριστής, συντονιστής ή επικεφαλής ομάδας ώστε να εγγυηθεί την έγκαιρη παράδοση ενός περιεκτικού σχεδίου διαχείρισης

Εκπαίδευση: αναπτύσσει μαθήματα και διδάσκει, εποπτεύει και καθοδηγεί μελλοντικούς λογοθεραπευτές στην έρευνα, αξιολόγηση, διάγνωση και θεραπεία των γνωστικών-επικοινωνιακών προβλημάτων που σχετίζονται με την άνοια˙ εκπαιδεύει οικογένειες, φροντιστές, άλλους επαγγελματίες και το κοινό σχετικά με τις ανάγκες επικοινωνίας των ατόμων με άνοια

Συνηγορία: συνηγορεί σε υπηρεσίες για άτομα με άνοια˙ εξυπηρετεί ως ειδικός μάρτυρας

Έρευνα: προάγει τη γνώση των γνωστικών-επικοινωνιακών προβλημάτων στις άνοιες και τη θεραπεία τους μέσα από την έρευνα

(ASHA, 2005a). 

Οι ευθύνες που προκύπτουν από συνολικά τα παραπάνω στοιχεία αφορούν σε μεγάλο βαθμό το λογοθεραπευτή που εργάζεται στα πλαίσια μίας διεπιστημονικής ομάδας αλλά και εκείνον που ασκεί το επάγγελμα του μεμονωμένα.

Νέα έρευνα προσδιορίζει βιολογικό χαρακτηριστικό του αυτισμού

 Σε σύγκριση με τον εγκέφαλο ελέγχου (πάνω), ο αυτιστικός εγκέφαλος (κάτω)

δείχνει πιο αδύναμο ενδο-ημισφαιρικό συγχρονισμό σε διάφορες περιοχές, ειδικά στην

άνω κροταφική έλικα (γαλάζιο) και στην κάτω μετωπιαία έλικα (κόκκινο) 

Τα βιολογικά αίτια του αυτισμού δεν είναι ακόμη γνωστά. Η διάγνωση του αυτισμού είναι πιθανή μόνον μετά από την ηλικία των τριών ή τεσσάρων ετών και τα τεστ είναι υποκειμενικά, βασισμένα σε συμπεριφορικά συμπτώματα. Στην έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Neuron, επιστήμονες του Ινστιτούτου Επιστημών Weizmann, του Πανεπιστημίου Carnegie Mellon και του Πανεπιστημίου California, San Diego αναφέρεται για πρώτη φορά μία μέθοδος που ταυτοποιεί με ακρίβεια ένα βιολογικό χαρακτηριστικό του αυτισμού σε νήπια. Εξετάζοντας την εγκεφαλική δραστηριότητα παιδιών κατά τη διάρκεια του ύπνου, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι οι εγκέφαλοι των αυτιστικών παιδιών παρουσίαζαν σημαντικά ασθενέστερο συγχρονισμό μεταξύ των εγκεφαλικών περιοχών που αντιστοιχούν στη γλώσσα και την επικοινωνία, σε σχέση με τα παιδιά χωρίς αυτισμό.

"Ο προσδιορισμός βιολογικών χαρακτηριστικών του αυτισμού είναι ένας μεγάλος στόχος για τους επιστήμονες ανά τον κόσμο, για δύο λόγους: επιτρέπει την πρώιμη διάγνωση και παρέχει στους επιστήμονες πολύ σημαντικά στοιχεία για τα αίτια και την ανάπτυξη της διαταραχής" επισημαίνει ο δρ Ilan Dinstein, μέλος της ομάδας του καθ. Rafael Malach, επικεφαλής της μελετης αυτής στο τμήμα Νευροβιολογίας του Ινστιτούτου Weizmann. Ενώ πολλοί επιστήμονες πιστεύουν ότι υπάρχουν ελαττωματικές συνδέσεις μεταξύ διαφορετικών τμημάτων του εγκεφάλου σε διαταραχές του αυτιστικού φάσματος, δεν υπήρχε τρόπος να παρατηρηθεί αυτό σε πολύ μικρά παιδιά που δεν μπορούν να σταθούν ακίνητα ξυπνητά μέσα στον λειτουργικό μαγνητικό τομογράφο.

Ωστόσο, οι εργασίες της ομάδας του Malach και άλλων ερευνητικών ομάδων απέδωσαν. Οι μελέτες τους έδειξαν ότι ακόμη και σε κατάσταση ύπνου, ο εγκέφαλος δεν "κλείνει". Αντίθετα η ηλεκτρική δραστηριότητα των εγκεφαλικών κυττάρων πραγματοποιεί αυθόρμητες διακυμάνσεις. Οι διακυμάνσεις αυτές συντονίζονται διαμέσου των δύο εγκεφαλικών ημισφαιρίων έτσι που κάθε σημείο του αριστερού ημισφαιρίου συγχρονίζεται με το αντίστοιχο του δεξιού.

Στα κοιμισμένα αυτιστικά νήπια η fMRI (λειτουργική μαγνητική τομογραφία) έδειξε χαμηλότερα επίπεδα συγχονισμού μεταξύ των αριστερών με τις δεξιές εγκεφαλικές περιοχές που είναι γνωστό ότι αφορούν τη γλώσσα και την επικοινωνία. Αυτό δεν παρατηρήθηκε στα παιδιά με φυσιολογική ανάπτυξη, ούτε σε εκείνα με αναπτυξιακή καθυστέρηση του λόγου που δεν είχαν αυτισμό. Στην πραγματικότητα, οι ερευνητές βρήκαν ότι αυτός ο συγχρονισμός είναι άμεσα συνδεδεμένος με την ικανότητα του αυτιστικού παιδιού να επικοινωνεί: Όσο πιο αδύναμος ο συγχρονισμός, τόσο πιο σοβαρά τα συμπτώματα του αυτισμού. Με βάση τις απεικονίσεις, οι επιστήμονες μπόρεσαν να εντοπίσουν το 70% των αυτιστικών παιδιών μεταξύ ενός έως και τριών ετών.

Dinstein: "Αυτή η βιολογική μέτρηση μπορεί να βοηθήσει στην διάγνωση του αυτισμού σε πολύ πρώιμο στάδιο. Ο στόχος για το άμεσο μέλλον είναι να βρεθούν πρόσθετοι δείκτες ώστε να βελτιωθεί η ακρίβεια και η αξιοπιστία της διάγνωσης."

Μετάφραση και προσαρμογή: 

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Original Article: Dinstein, Ι., et al. Disrupted Neural Synchronization in Toddlers with Autism (2011), Neuron,  70 (6), 1218-1225

Έρευνα: Το μέγεθος του εγκεφάλου αυξάνεται πρόωρα σε παιδιά με αυτισμό

Μία μακρόχρονη μελέτη με τη χρήση Μαγνητικής τομογραφίας (MRI) επιβεβαίωσε ότι το χαρακτηριστικό της υπερανάπτυξης του εγκεφάλου των παιδιών με αυτισμό εμφανίζεται πριν από την ηλικία των 2 ετών.

Από παλαιότερη μελέτη (της Heather Cody 
Hazlett, PhD και των συνεργατών της) προσδιορίστηκε ότι οι εγκέφαλοι των δίχρονων παιδιών με αυτισμό ήταν κατά 10% μεγαλύτεροι από των παιδιών χωρίς αυτισμό. Όπως ανέφερε η ομάδα της Hazlett στο περιοδικό Archives of General Psychiatry Μαϊου, αυτά τα ίδια παιδιά επαναξιολογήθηκαν τώρα στην ηλικία των 4 με 5 ετών,  και ενώ οι εγκέφαλοι των παιδιών με αυτισμό παραμένουν μεγάλοι, δεν αυξήθηκαν περαιτέρω.

Η αύξηση της περιμέτρου της κεφαλής και του μεγέθους του εγκεφάλου έχουν τεκμηριωθεί στα παιδιά με αυτισμό αλλά η χρονική περίοδος που αυτό συμβαίνει δεν έχει διευκρινιστεί.
Παλαιότερες μελέτες παρείχαν έμμεσα στοιχεία σχετικά με την άτυπη ανάπτυξη του εγκεφάλου τοποθετώντας την έναρξή της περίπου στο 1ο έτος-περίπου το ίδιο διάστημα που άρχιζαν να εμφανίζονται οι ασυνήθιστες συμπεριφορές.
"Όσον αφορά στα άμεσα στοιχεία για το ακριβές χρονικό πλαίσιο της υπερανάπτυξης του εγκεφάλου των παιδιών με αυτισμό, θα εστιάσουν μελλοντικές μελέτες που θα παρέχουν σημαντικές στοιχεία για ενδεχόμενους υποκείμενους νευρολογικούς μηχανισμούς και εγκαινιάζοντας πιθανόν μία σημαντική περίοδο πρώιμης παρέμβασης και πιθανής πρόληψης" έγραφαν η Hazlett και οι συνεργάτες της.
Αρχικά, κατέγραψαν 59 παιδιά ηλικίας 18 με 35 μηνών που είχαν διαγνωστεί με διαταραχή στο φάσμα του αυτισμού και 38 παιδιά ως ομάδα ελέγχου.
 Από τα 97 παιδιά μόνο τα 38 με αυτισμό και τα 21 της ομάδας ελέγχου μπόρεσαν να συνεχίσουν στην έρευνα. Η ομάδα ελάγχου απαρτιζόταν από τυπικά αναπτυσσόμενα παιδιά και παιδιά με κάποια αναπτυξιακή καθυστέρηση και χαμηλό ΔΝ με στόχο τη συσχέτιση μεταξύ του όγκου του εγκεφάλου και του ΔΝ.
Από τις μετρήσεις σημειώθηκαν σημαντικές διαφορές στο συνολικό όγκο του εγκεφάλου, του εγκεφαλικού ιστού, της φαιάς και της λευκής ουσίας και του εγκεφαλικού φλοιού των παιδιών με αυτισμό σε σχέση με την ομάδα ελέγχου, αλλά όχι στο πάχος του ιστού. 
Επιπλέον δήλωσαν ότι η υπερανάπτυξη του εγκεφάλου οδηγεί άμεσα στις συμπεριφορικές ανωμαλίες "πιθανόν, μέσω μίας φυσικής αποδιοργάνωσης των νευρωνικών κυκλωμάτων" ή μπορεί να είναι "μία δευτερεύουσα απόκριση σε ένα εγγύτερο συμβάν που επηρεάζει την αναδιοργάνωση των νευρωνικών διεργασιών". Επιπλέον σημείωσαν ότι μαζί με τα παραπάνω μπορεί να συμβάλλει και πιθανή ελαττωματική ανάπτυξη των συνάψεων.
Οι ερευνητές κατέληξαν ότι περισσότερες μελέτες θα πρέπει να ερευνήσουν την πιθανότητα προσδιορισμού πρώιμων δεικτών των εγκεφαλικών ανωμαλιών σε αυτά τα παιδιά και να παρακολουθήσουν τα πρότυπα των αλλαγών του εγκεφάλου σε όλη της ζωή τους.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Original article: Hazlett H, et al "Early brain overgrowth in autism associated with an increase in cortical surface area before age 2 years" Arch Gen Psychiatry 2011; 68: 467-476.

Άρθρο της Beatriz Padovan για τις ασκήσεις στόματος

SECOND ARTICLE (On oral exercises)

This article has been taken from an explanatory leaflet given on the First International Speech Therapy Congress of Guadalupe (French Caribbean) on March 96, with extracts from the Author's talk  on this Congress.

MYOFUNCTIONAL OROFACIAL THERAPY - PADOVAN METHOD

(NEUROFUNCTIONAL REORGANIZATION)

         A system of therapy for improving nasal breathing, sucking ability, chewing, swallowing, speech and orofacial muscle function is described. The therapeutic exercises do not require conscious co-operation therefore they can be used with very young or handicapped Patients. New strategies for helping Patients overcome negative oral habits are detailed.

          Human beings use their mouth for different functions:

          FUNCTIONS OF NUTRITION - Respiration, Suction, Mastication and Deglutition. These functions are vital to human beings and are called Vegetative-Reflex Functions (VRF).

          FUNCTIONS OF RELATIONSHIP or OF COMMUNICATION- these functions include:

 Significant mimic

 Speech

          MORPHOGENETIC FUNCTION - this mouth’s function concerns the shape of the dental arches.

Άρθρο της Beatriz Padovan για τις ασκήσεις σώματος

FIRST ARTICLE (on the corporal exercises)

 

NEUROFUNCTIONAL REORGANISATION

(Padovan’s Method)

"The most beautiful thing a man can experience is the mysterious. This is the one fundamental emotion that lies within every art and science."

EINSTEIN

We intend to talk about very simple and well-known things. They are simple because they belong to Nature and because we know them atavistically.

If we sow a bean seed in an adequate environment we can foresee what will happen: it will sprout, grow with its very own characteristics and it will, finally, develop pods, inside which we may find identical seeds to the one we previously sow. It all happens because each seed contains a well determined genetic programme.

         Every living being follows this path. We can thus easily predict what will happen during its evolution. This idea can also be applied to human beings: when a baby is born, we can tell beforehand that in the future it will reach the characteristics of an adult, be it a man or a woman. It all seems so natural that we don’t even notice these miracles unfolding right in front of us, day after day! A blooming flower bud; an ovenbird building its house without ever being taught to do so; a child experimenting with its first steps! In each and every living being there’s always some changing occurring.

         In human beings these changes also happen, right from the moment of its generation up to the time of his death. That is what we call development, whether it is of a motor, linguistic, intellectual or even emotional origin. Even in our personality these changes do occur, depending on our experiences and on what we learn. The fact that we eventually reach adulthood does not necessarily mean that we ever stop developing... We are constantly changing, whether we like it or not, thanks to Nature’s wise set of rules!

Μέθοδος Padovan (Νευρολειτουργική Αναδιοργάνωση)

Νευρολειτουργική Αναδιοργάνωση

Η μέθοδος βασίζεται στη Θεραπεία Νευρολογικής Αναδιοργάνωσης που αναπτύχθηκε στη Φιλαδέλφια την δεκαετία του ΄50 απο τον νευρολόγο και νευροχειρούργο Temple Fay. Επίσης βασίστηκε στις διδαχές του Rudolf Steiner, ενός Γερμανού φιλοσόφου και παιδαγωγού, καθώς και στις μελέτες και παρατηρήσεις που έκανε η Beatriz Padovan, λογοθεραπεύτρια και παιδαγωγός.Στην αρχική θεραπεία, η Padovan πρόσθεσε τη δική της μέθοδο Μυοθεραπείας και Επανεκπαίδευσης των Στοματικών Λειτουργιών*.Η μέθοδος που ανέπτυξε συνίσταται στα εξής:

• Ασκήσεις σώματος, προσαρμοσμένες από τη Μέθοδο Νευρολογικής Αναδιοργάνωσης του Rudolf Steiner και συμπληρωμένες από την ίδια την Padovan
• Στοματο-προσωπικές ασκήσεις από τη μέθοδο της Padovan για την Μυοθεραπεία και Επανεκπαίδευση των Στοματικών Λειτουργιών

Νευρολογική οργάνωση και αναδιοργάνωση

Η νευρολογική οργάνωση είναι μία δυναμική και σύνθετη, ωστόσο φυσιολογική διαδικασία που οδηγεί στην ωρίμανση του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, κάνοντας τον ασθενή ικανό να αναπτύξει πλήρως το γενετικό δυναμικό του και έτοιμο να κατακτήσει όλες τις φυσικές του δεξιότητες, συμπεριλαμβανομένου της μετακίνησης, της ομιλίας και της σκέψης. Η Νευρολογική Οργάνωση, που μπορεί απλά να οριστεί ως Οντογενετική Ανάπτυξη, απαρτίζεται από τις φάσεις της φυσιολογικής ανάπτυξης του ανθρώπου (ρολάρισμα, ερπυσμός, μπουσούλημα κλπ.). Αυτές οι φάσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές κατά τη διαδικασία απόκτησης κατάλληλης σωματικής δομής και πλευρίωσης (ονομασία που δίνεται στην ωρίμανση του κεντρικού νευρικού συστήματος), κάνοντας τον ασθενή ικανό να ελέγξει το σώμα του πλήρως. Με άλλα λόγια να καταστεί ικανός να κάνει όλες τις κινήσεις που χρειάζεται, εκούσιες ή μη.


Η νευρολογική Αναδιοργάνωση συνίσταται στην αναβίωση όλων αυτών των φυσιολογικών φάσεων του ανθρώπου. Με αυτόν τον τρόπο συμπληρώνει ενδεχόμενα κενά που απέμειναν από την αρχική νευρολογική οργάνωση.

Βάδιση-Ομιλία-Σκέψη

Όταν η διαδικασία της νευρολογικής οργάνωσης αφήνει κάποιες ατέλειες κατά την ανάπτυξη, είναι δυνατό, μέσω της Νευρολογικής Αναδιοργάνωσης, να επιβληθούν οι φυσιολογικές κινήσεις κάθε φάσης. Η μέθοδος χρησιμοποιεί συγκεκριμένες ασκήσεις σχεδιασμένες να μιμούνται τη διαδικασία ΒΑΔΙΣΗΣ, ακόμη από τις πρώτες κινήσεις μέχρι να κατακτηθεί η όρθια θέση, επιτρέποντας στο άτομο να αποκτήσει έλεγχο του χώρου με ρυθμό και ισορροπία.


Δουλεύοντας την εξέλιξη της βάδισης, οδηγούμαστε στη διαδικασία ΟΜΙΛΙΑΣ, που δουλεύεται επίσης χρησιμοποιώντας ασκήσεις για την επανεκπαίδευση των αντανακλαστικών - αρχέγονων στοματικών λειτουργιών (αναπνοή, θηλασμός, μάσηση και κατάποση). Βοηθώντας τον ασθενή να βελτιώσει τον τρόπο που εκφράζει τα συναισθήματά του (ψυχο-συναισθηματική ισορροπία), στην πραγματικότητα δουλεύουμε με τη διαδικασία ΣΚΕΨΗΣ, καθώς και με συγκεκριμένες περιοχές της οπτικο-ακουστικής αντίληψης (προσοχή, διάκριση, ανάλυση, σύνθεση) και τις αναπτυξιακές διεργασίες της ομιλίας, της αυθόρμητης γλώσσας (ευχέρεια και ρυθμός) και της ανάγνωσης και γραφής.


*Δημοσιεύτηκε πρώτη φορά το 1976 στο περιοδικό 'Revista Ortodontia', Sγo Paulo, vol. 9, Ns. 1 e 2, Jan/Apr, υπό τον τίτλο "Reeducaηγo Mioterαpica nas Pressυes Atνpicas de Lνngua - Diagnσstico e Terapκutica"

Πηγή: http://www.padovan.pro.br/metodo_en.htm

Μετάφραση:

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

"ΚΛΕΙΔΩΜΕΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ" Ένα ντοκυμανταίρ για την αφασία (video)

Λίγα λόγια από τον σκηνοθέτη...

[...]Θα ήταν μεγάλη η διαφορά αν τα βασικά προβλήματα των αφασικών είχαν αντιμετωπιστεί σε κάποιο θεσμικό επίπεδο και αν υπήρχαν δομές που να οριοθετούσαν τις κοινωνικές παραμέτρους που καθορίζουν την ποιότητα της ζωής τους, όπως ασφάλιση, ιατρική βοήθεια, αποκατάσταση, επανένταξη κ.α. Είναι τόσο μεγάλα λοιπόν τα κενά αυτά από τη μεριά της πολιτείας που είναι εύκολο να γίνει κανείς απλά καταγγελτικός και μονοδιάστατος, και στην ουσία να υποκαταστήσει τη τηλεόραση.

Θα προσπαθήσουμε να αποφύγουμε το καταγγελτικό ύφος όχι γιατί δεν μας ενδιαφέρουν οι λύσεις στα προβλήματα που έχουν, αλλά γιατί μας ενδιαφέρει η καταπιεσμένη πλευρά της προσωπικότητας που χάνει την ικανότητα της έκφρασης δια του λόγου - η απώλεια του λόγου μπορεί να είναι ένας μικρός θάνατος, αλλά μπορεί να είναι και αφορμή ανάπτυξης άλλων τρόπων έκφρασης του ατόμου, απίστευτης δύναμης.

Κυριάκος Κατζουράκης

Η λογοθεραπεία σε ασθενείς με άνοια - γενικές παραδοχές

Η λογοθεραπευτική παρέμβαση στην άνοια γίνεται εξατομικευμένα, ανάλογα με τα γνωστικά ελλείμματα, το στάδιο της νόσου όπου βρίσκεται ο ασθενής, τις προσδοκίες και τη διάθεση του ασθενή για συνεργασία καθώς και τη συμμετοχή ή όχι των φροντιστών. Στην άνοια θεραπευτικοί στόχοι δεν εφαρμόζονται μόνο στον ίδιο τον ασθενή αλλά και στα μέλη της οικογένειας ή/ και στους επαγγελματίες φροντιστές του.

Η λογοθεραπευτική παρέμβαση τις περισσότερες φορές παρέχεται στο σπίτι του ασθενή, σε κέντρα ημέρας ή σε ιδρύματα όπου φιλοξενούνται. Επειδή οι παρεμβάσεις είναι βραχύχρονες και μη παλινορθωτικές από τη φύση τους, οι λογοθεραπευτές πρέπει να έχουν υπόψη τις εξής παραδοχές για την άνοια:

• Οι στόχοι παρέμβασης υπάρχουν για να εμποδίσουν περαιτέρω επιδείνωση της επικοινωνίας και για να διατηρήσουν στο υψηλότερο επίπεδο την ικανότητα αυτή 
• Οι παρεμβατικές διαδικασίες πρέπει να εστιάζουν σε στρατηγικές παρά σε δοκιμασίες και επαναλαμβανόμενες ασκήσεις.
• Τα πρωτόκολλα παρέμβασης μπορεί να εκτελεστούν από κάποιον άλλο εκτός του λογοθεραπευτή
• Δε θα ωφεληθούν όλοι οι ασθενείς με άνοια από τη λογοθεραπεία
• Οι λογοθεραπευτές σε συνεργασία με τους υπεύθυνους φροντιστές πρέπει να επιχειρήσουν να αναπτύξουν απλές, πρακτικές λύσεις για το χειρισμό των καθημερινών προβλημάτων που σχετίζονται με την άνοια
• Οι λογοθεραπευτές μπορεί να χρειαστεί να συμβουλέψουν για το πρόγραμμα ή τις διαταραχές άλλους επαγγελματίες υγείας

Η στοχευμένη λογοθεραπεία κατευθυνόμενη άμεσα προς την αποκατάσταση του ανοϊκού ασθενή συχνά αποτυγχάνει εξαιτίας της προοδευτικής γνωστικής έκπτωσης. Σε πολλές περιπτώσεις, η κατάσταση επιβαρρύνεται από την περιορισμένη προσοχή, τις διαταραχές μνήμης, την περιορισμένη οξυδέρκεια και την έλλειψη κινήτρου που συνοδεύουν πολλές νόσους που σχετίζονται με άνοια.

Αντίθετα από τη λογοθεραπεία σε ασθενείς με αφασία (από εγκεφαλικό επεισόδιο ή κάκωση), όπου το πρόγραμμα γίνεται πιο σύνθετο και απαιτητικό όσο βελτιώνεται η γλώσσα, η θεραπεία στους ασθενείς με άνοια πρέπει να απλοποιείται καθώς εξελίσσεται η διανοητική έκπτωση. Για αυτούς τους ασθενείς πρέπει να δίνεται έμφαση στην ενίσχυση της χρήσης των διατηρούμενων λειτουργιών και να περιορίζεται ο αριθμός των περιβαλλοντικών περισπασμών, παρά να παρουσιάζονται νέες μέθοδοι επικοινωνίας.

Ο στόχος της λογοθεραπείας για τους ανοϊκούς ασθενείς είναι να διατηρήσουν την επικοινωνία για όσο δυνατόν περισσότερο. Οι θεραπευτικές αρχές περιλαμβάνουν την αντιμετώπιση της εξέλιξης της υποκείμενης νόσου και θέσπισης ενός προγράμματος αποκατάστασης που εκμεταλλεύεται τις σχετικά διατηρημένες συμπεριφορές και διδάσκει στον φροντιστή απλούς και συγκεκριμένους τρόπους επικοινωνίας.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

• Ross G., Cummings J., Benson D., (1990). Speech and Language Alterations in Dementia in Dementia Syndromes. Aphasiology, 4:4, 339-352

• Spilkin M., and Bethlehem D., (2003). A Conversation Analysis approach to facilitating communication with memory books. International Journal of Speech-Language Pathology, 5:2, 105-118

 

• Tonkovich J., (1999). Managing the Long-Term Communication and Memory Consequences of Dementia. Neurophysiology and Neurogenic Speech and Language Newsletter, 9:5, 9-14

• American Speech-Language-Hearing Association, (2005a). The Roles of Speech-Language Pathologists Working with Individuals with Dementia-Based Communication Disorders: Position Statement [Position Statement]. Available from www.asha.org/policy

• Bayles K., Kim E., (2003). Improving the Functioning of Individuals with Alzheimer’s Disease: Emergence of Behavioral Interventions. Journal of Communication Disorders, 36: 327-343

• Cummings J., Benson D., (1992). Dementia: A Clinical Approach. Boston: Butterworth  

• Griffiths H., Baldwin B., (1989). Speech Therapy for Psychogeriatric Services. Luxury or Necessity?. Psychiatric Bulletin, 13, 57-59 

• Hegde M. & Davis D., (2005). Clinical Methods and Practicum in Speech-Language Pathology. (4^th Ed.). USA: Singular Thomson Learning