Χρήσιμο Γλωσσικό Υλικό: Σημασιολογική Ανάλυση Γνωρισμάτων

Η αφασία μπορεί να επηρεάσει κάθε όψη της γλώσσας και συχνά παρεμβαίνει στην ικανότητα του ατόμου να παράγει μία επιθυμητή λέξη, να δομήσει προτάσεις, να μεταφέρει τις σκέψεις του σε προφορικό λόγο και να ονομάσει ανθρώπους και αντικείμενα. Τα ελλείμματα στην κατονομασία εμφανίζονται συχνά στην αφασία και μπορεί να προκαλέσουν ματαίωση στον ασθενή και σύγχυση στον συνομιλητή του. Τα άτομα με αφασία πρέπει να μπορούν να έχουν πρόσβαση στο διαθέσιμο λεξιλόγιό τους για να συνδυάσουν λέξεις και να μπορούν να παράγουν συντακτικά πιο σύνθετες προτάσεις για να πετύχουν λειτουργική επικοινωνία όπως αιτήματα, ερωτήσεις και σχόλια.

Η δυσκολία ανάκλησης ορισμένων λέξεων κάνει την επικοινωνία αόριστη και αναποτελεσματική. Οι δεξιότητες κατονομασίας αντιμετωπίζονται από τους λογοθεραπευτές και μπορεί να αποτελούν το επίκεντρο της θεραπείας εάν τα ελλείμματα επιμένουν. Σαφώς, δεν μπορεί να γίνει εξάσκηση όλων των ονομάτων του προσωπικού λεξιλογίου του ατόμου. Υπάρχουν όμως τεχνικές που μπορούν να βοηθήσουν.

Η Σημασιολογική Ανάλυση Γνωρισμάτων αποτελεί μία θεραπευτική τεχνική που εστιάζει στα χαρακτηριστικά που δίνουν νόημα σε ένα ουσιαστικό. Τα άτομα με αφασία περιγράφουν κάθε στοιχείο κάθε λέξης ξεχωριστά με συστηματικό τρόπο απαντώντας σε ερωτήσεις. Η Σημασιολογική Ανάλυση Γνωρισμάτων έχει βρεθεί (βλ. σχετική βιβλιογραφία στο τέλος του άρθρου) πως βελτιώνει τη κατονομασία, προάγει τη γενίκευση των λέξεων στον ελεύθερο λόγο και διδάσκει στο άτομο τη διαδικασία παροχής σημασιολογικής βοήθειας στον εαυτό του. Λειτουργεί καλύτερα σε άτομα με ήπια ή μέτριας δριμύτητας αφασία και σε άτομα με ρέουσα αφασία ενώ απαιτεί καλές γνωστικές δεξιότητες.

Πώς να εφαρμόσετε τη Σημασιολογική Ανάλυση Γνωρισμάτων

1. Κατεβάστε το αρχείο ακολουθώντας το σύνδεσμο (οδηγεί στο Teachers Pay Teachers).
2. Τυπώστε το αρχείο, πλαστικοποιήστε το ταμπλό και κόψτε τις εικόνες.
3. Τοποθετήστε την εικόνα-στόχο στο κέντρο του κενού ταμπλό.
4. Το άτομο με αφασία καλείται να ονομάσει το αντικείμενο της εικόνας. Ανεξάρτητα από την απάντηση, προχωρήστε παρακάτω. 
5. Κάνετε σχετικές ερωτήσεις όπως εμφανίζονται γύρω από την εικόνα και καταγράψτε τις απαντήσεις με μαρκαδόρο που σβήνει.

• Ομάδα: "Σε ποια κατηγορία ανήκει;" ή "Τι είδους είναι;"
  
• Χρήση: "Σε τι/ γιατί το χρησιμοποιούμε;"
  
• Λειτουργία: "Σε τι χρησιμεύει/ Τι κάνει;"
  
• Χαρακτηριστικά: "Πώς είναι;", "Τι ήχο, γεύση, αίσθηση έχει;"
  
• Τοποθεσία: "Πού το βρίσκουμε;"
  
• Συσχέτιση: "Με τι ταιριάζει;", "Τι σου φέρνει στο μυαλό;", "Με τι μοιάζει;"
  

Συνεχίστε με όλες τις ερωτήσεις ακόμη κι αν το άτομο κατά τη διάρκεια της θεραπείας ονομάσει σωστά το αντικείμενο.
6. Το άτομο με αφασία προσπαθεί ξανά να ονομάσει το αντικείμενο. Αν δεν τα καταφέρει, πείτε το εσείς και ζητήστε του να το επαναλάβει.

Ευαγγελία Δ. Σούπη

Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

Βιβλιογραφία

1. Boyle, M. (2010). Semantic Feature Analysis Treatment for Aphasic Word Retrieval Impairments: What’s in a Name? Topics in Stroke Rehabilitation, 17(6), 411–422.
2. Efstratiadou, E. A., Papathanasiou, I., Holland, R., Archonti, A., & Hilari, K. (2018). A Systematic Review of Semantic Feature Analysis Therapy Studies for Aphasia. Journal of Speech Language and Hearing Research, 61(5), 1261. 
   
3. Maddy, K. M., Capilouto, G. J., & McComas, K. L. (2014). The effectiveness of semantic feature analysis: An evidence-based systematic review. Annals of Physical and Rehabilitation Medicine, 57(4), 254–267.  
4. Quique, Y. M., Evans, W. S., & Dickey, M. W. (2018). Acquisition and Generalization Responses in Aphasia Naming Treatment: A Meta-Analysis of Semantic Feature Analysis Outcomes. American Journal of Speech-Language Pathology, 12:1-17 

Στρατηγικές Ανάκλησης Λέξεων στην Αφασία

Ένα από τα πιο κοινά προβλήματα λόγου για τα άτομα με αφασία είναι το να μπορέσουν να βρουν την κατάλληλη λέξη. Συνήθως γεμίζουν το κενό με ακατάληπτες ή εμβόλιμες λέξεις/ φράσεις ("Νααυτότοπώςτολένε") που, επειδή στερούνται νοήματος, διακόπτουν τη μεταφορά του μηνύματος και παρεμβαίνουν στην ομαλή επικοινωνία. 

Όποτε συμβαίνει αυτό, εγείρεται η ανάγκη της εφαρμογής μίας στρατηγικής που θα σας βοηθήσει θυμηθείτε τη ζητούμενη λέξη και να μεταφέρετε αυτό που θέλετε να πείτε χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Οι στρατηγικές είναι τεχνικές που χρησιμοποιούμε για να κάνουμε τη ζωή μας πιο εύκολη και να αποφύγουμε προβλήματα που μπορεί να προκύψουν, όπως να πάρουμε μαζί μας ομπρέλα μία συννεφιασμένη μέρα ή να χαμηλώσουμε την ένταση της τηλεόρασης για να ακούσουμε τι μας λέει κάποιος στο τηλέφωνο.

Μπορείτε να επιλέξετε οποιαδήποτε στρατηγική σας ταιριάζει ενώ καλό είναι να τις εξασκήσετε αρχικά όλες μέχρι να βρείτε ποια σας βοηθά περισσότερο. Φυσικά, μπορείτε να χρησιμοποιείτε περισσότερες από μία, σύμφωνα με τις ανάγκες σας. Κάθε στρατηγική δίνει διαφορετικά στοιχεία στον ακροατή για αυτό που θέλετε να πείτε ενώ επιλέγει διαφορετικά κανάλια στην προσέγγιση της λειτουργίας του εγκεφάλου σας.


1. Το πρώτο γράμμα: Προσπαθήστε να θυμηθείτε από ποιο γράμμα αρχίζει η λέξη. Στην ανάγκη πείτε μέσα σας το αλφάβητο μέχρι να βρείτε το γράμμα που σας θυμίζει κάτι. Ακόμη και να το "γράψετε" στον αέρα ή στην παλάμη σας.
"Θέλω να αγοράσω... (σχηματίζει λ στον αέρα)...λουλούδια."

2. Καθυστέρηση: Κερδίστε χρόνο κάνοντας μία παύση ή χρησιμοποιώντας μία εμβόλιμη λέξη ή φράση ως μοχλό καθυστέρησης μέχρι να βρείτε τη λέξη.
"Θέλω να αγοράσω... μισό λεπτό... εεεεεεε.... λουλούδια."

3. Περιγραφή: Δώστε πληροφορίες σχετικά με την όψη, τη λειτουργία ή τη σημασία αυτής της λέξη στον ακροατή. Ακόμη κι αν δεν καταλάβει αμέσως τι εννοείτε, μπορεί να βοηθηθείτε να θυμηθείτε ο ίδιος/ η ίδια τη λέξη.
"Θέλω να αγοράσω... αυτά που βάζουμε στο βάζο."

4. Συνώνυμα/ Αντίθετα: Χρησιμοποιείστε μία λέξη που έχει παρόμοια σημασία με αυτό που ψάχνετε ή αντίθετη σημασία με αυτή.
"Θέλω να αγοράσω... άνθη."

5. Νοήματα: Με τα χέρια σας δείξτε τη λειτουργία ή την όψη του αντικειμένου ή της λέξης γενικά.
"Θέλω να αγοράσω... (κάνει πως κρατά μπουκέτο και μυρίζει λουλούδια)."

6. Ζωγραφική: Έχετε πάντα μαζί σας ένα μικρό σημειωματάριο και ζωγραφίστε ένα σκίτσο αυτού που εννοείτε.
"Θέλω να αγοράσω... (ζωγραφίζει ένα λουλούδι)."

7. Συσχέτιση: Δοκιμάστε να βρείτε κάτι που να σχετίζεται με λέξη, κάτι που να έχει παρόμοια λειτουργία ή μια άλλη σχετική λέξη ώστε να περιορίσετε τις πιθανές επιλογές του ακροατή.
"Θέλω να αγοράσω... όχι χόρτα, πιο όμορφα." 

8. Κατηγοριοποίηση: Αναφέρετε ένα γενικότερο θέμα ή μία κατηγορία στην οποία ανήκει η συγκεκριμένη λέξη. Έτσι θα βοηθήσετε τον ακροατή να περιορίσει τις επιλογές δίνοντάς τους ένα συγκεκριμένο πλαίσιο.
"Θέλω να αγοράσω... είναι φυτά."

9. Αναζήτηση: Ψάξτε να βρείτε αν η λέξη είναι γραμμένη κάπου είτε στο περιβάλλον, είτε στο βιβλίο επικοινωνίας σας, είτε στο σημειωματάριο.
"Θέλω να αγοράσω... (κοιτά την πινακίδα) λουλούδια."

10. Αναβολή: Αφήστε το για μετά. Εφόσον άλλη τεχνική δεν βρήκε το στόχο της, αφήστε τον εγκέφαλο να επιλύσει μόνος του το πρόβλημα ενώ ασχολείται με κάτι άλλο. Αργότερα που θα επιστρέψετε στο θέμα είναι πολύ πιθανό να θυμηθείτε πιο εύκολα τη λέξη.
"Θέλω να αγοράσω... (σκέφτεται) ...καλά άσ' το θα σου πω μετά."


Και μην ξεχνάτε πως η επικοινωνία θέλει δύο (τουλάχιστον). Ο συνομιλητής σας κι εσείς είστε εξίσου σημαντικοί και έχετε τον ίδιο στόχο: να επικοινωνήσετε μεταξύ σας με επιτυχία.
   

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

• Ennis, M. R. (2001). Comprehension Approaches for Word Retrieval Training in Aphasia. Perspect Neurophysiol Neurogenic Speech Lang Disord, 11(2), 18-23.
• Kendall, D. L., Oelke, M., Brookshire, C. E., & Nadeau, S. E. (2015). The Influence of Phonomotor Treatment on Word Retrieval Abilities in 26 Individuals With Chronic Aphasia: An Open Trial. J Speech Lang Hear Res, 58(3), 798-812.
• Patterson, J. P. (2001). The Effectiveness of Cueing Hierarchies as a Treatment for Word Retrieval Impairment. Perspect Neurophysiol Neurogenic Speech Lang Disord, 11(2), 11-18.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Πίνακες Εναλλακτικής Επικοινωνίας για Ασθενείς με Αφασία. Τι είναι και πώς κατασκευάζονται;

Ένα σημειωματάριο κι ένα μολύβι είναι κάποια από τα πρώτα μέσα που μπορεί να χειριστεί ένας ασθενής με αφασία για να επικοινωνήσει τις πρώτες εκείνες ώρες/ ημέρες κατά την ανάρρωσή του από ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο είτε βρίσκεται σε νοσηλευτικό ίδρυμα είτε στο σπίτι. Η φάση της εγρήγορσης έπειτα από μία τόσο δύσκολη για τον οργανισμό εμπειρία συνοδεύεται από σύγχυση και η ανάγκη για επικοινωνία με τους αγαπημένους αλλά και με το προσωπικό του νοσοκομείου είναι πιο σημαντική από ποτέ για τον ασθενή. Σε ιδανικές συνθήκες, ο ασθενής παρακολουθείται από λογοθεραπευτή ακόμη από το νοσοκομείο, οπότε η συμβουλευτική και η οργάνωση των επικοινωνιακών μέσων εξατομικεύεται και η πορεία της θεραπείας οργανώνεται συστηματικά. Αλλά αυτό δεν συμβαίνει πάντα.
Το σημειωματάριο ή ο πίνακας και το μολύβι είναι μεν πολύ σημαντικά εργαλεία μα είναι δύσχρηστα σε πολλές περιπτώσεις, και τότε εγείρεται η ανάγκη για πιο λειτουργικά μέσα που προσφέρουν πιο άμεση, γρήγορη, σύνθετη και λειτουργική επικοινωνία. Ένας πίνακας εναλλακτικής επικοινωνίας (ή ένα βιβλίο εναλλακτικής επικοινωνίας στην πορεία) μπορεί να αποτελέσει εκείνον τον συνδετικό κρίκο μεταξύ του ασθενή και του περιβάλλοντός του αλλά ακόμη και ένα πρώτο βήμα προς τη θεραπεία. 

Παράδειγμα πίνακα εναλλακτικής επικοινωνίας με βασικές λέξεις και γράμματα

Οι πίνακες εναλλακτικής επικοινωνίας:

• είναι χαμηλού κόστους
• επιτρέπουν την άμεση επικοινωνία με διαφορετικούς ανθρώπους
• εξατομικεύονται στις ανάγκες και στο γνωστικό επίπεδο του ασθενή
• είναι σύντομοι
• περιλαμβάνουν εικόνες, λέξεις, γράμματα
• μπορούν να εμπλουτιστούν και να χρησιμοποιηθούν στη θεραπεία (βιβλία εναλλακτικής επικοινωνίας)
• απαιτούν τη συμμετοχή του ασθενή (ο οποίος δείχνει αυτό που θέλει να επικοινωνήσει)
• κατασκευάζονται από τον λογοθεραπευτή ή τους συγγενείς του ατόμου
• δεν απαιτούν τη χρήση τεχνολογικών μέσων (εκτός αν κατασκευαστούν μέσω εφαρμογών σε συσκευή αφής)

Παράδειγμα πίνακα συναισθημάτων και πόνου

Παράδειγμα εξατομικευμένου πίνακα επιθυμιών

Για να φτιάξετε έναν πίνακα εναλλακτικής επικοινωνίας για τον δικό σας άνθρωπο πρέπει να λάβετε υπόψιν:

• τη διάθεσή του για επικοινωνία
• την όραση και την οπτική του αντίληψη (Βλέπει; Ξεχωρίζει εικόνες; Ξεχωρίζει καλύτερα ασπρόμαυρες ή πολύχρωμες εικόνες; Μέγεθος γραμματοσειράς)
• το γνωστικό του επίπεδο (σύμφωνα με αυτό θα ορίσετε το είδος και το πλήθος των ερεθισμάτων)
• την αναγνωστική του ικανότητα (Έχει διατηρήσει την ικανότητα της ανάγνωσης μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο;)
• πιθανή ημιπληγία (Πώς μπορεί να χειριστεί τον πίνακα;)
• τις ανάγκες και τις επιθυμίες του (να δείξει πού πονά, να χαιρετά, να ζητά φαγητό κλπ)
• το πλαίσιο στο οποίο θα τον χρησιμοποιεί
• ότι θα του εξηγήσετε πώς να τον χρησιμοποιεί και θα τον αποσύρετε όταν δεν θα τον χρειάζεται ή αν δεν θέλει να τον χρησιμοποιήσει
• αν τον χρειάζεται πραγματικά ή μπορεί να επικοινωνήσει πιο άνετα με άλλον τρόπο
• ότι θα πρέπει να συνεννοηθείτε και θα συμβουλευτείτε τον λογοθεραπευτή του ασθενή πριν προχωρήσετε σε οποιαδήποτε ενέργεια

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Additional Reading

• Bartlett, G., Blais, R., Tamblyn, R., et al. (2008) Impact of patient communication problems on the risk of preventable adverse events in acute care settings. Canadian Medical Association Journal, 178 (2).
• Calculator, S. & Luchko, C. D. (1983). Evaluating the Effectiveness of a Communication Board Training Program. J Speech Hear Disord, 48(2), 185-191.
• Raney, C. & Silverman, F. H. (1992). Attitudes Toward Nonspeaking Individuals Who Use Communication Boards. J Speech Hear Res, 35(6), 1269-1271.
• Patak, Lance et al. (2006). Communication boards in critical care: patients' views. Applied Nursing Research, 19(4), 182-190
• Jonsson, A., Kristoffersson, L., et al. (2011). The ComAlong Communication Boards: Parents' Use and Experiences of Aided Language Stimulation. Augmentative and Alternative Communication, 27(2), 103-116.
• Reinstein A. "Free Augmentative & Alternative Communication (AAC) For Children & Adults", Amy Speech & Language Therapy, Access Date 21/09/2016
• Zangari C. "Making It Work: 6 AAC Strategies for People with Aphasia", PRACTical AAC. Publ. Date 29/06/2013. Access Date 21/09/2016

 

 Εικόνα κορυφής CC0 Public Domain via Pixabay

Βιβλία Εμπειριών και Δεξιότητες Αφήγησης

image via pixabay.com

Μία από τις πιο διαχρονικές συνήθειες του ανθρώπινου νου είναι η ανάγκη να δώσει δομή και νόημα στις εμπειρίες της ζώης του. Η ίδια η ύπαρξή μας αποκτά νόημα μέσα από την αφήγηση. Είμαστε ιστορίες.

Οργανώνουμε τις εμπειρίες μας με μορφή αφηγήσεων για να κατανοήσουμε γεγονότα, να προβλέψουμε τι μπορεί να συμβεί, να αποφασίσουμε τι να κάνουμε και να τους δώσουμε συνοχή.

Από την ηλικία των τριών τα παιδιά αρχίζουν να ακούν ή/ και να επαν-αφηγούνται γεγονότα με αυξανόμενη ανάκληση και προσοχή. Μπορούν επίσης να περιγράψουν τη βασική σύνθεση μίας ιστορίας, τα γεγονότα και τους βασικούς χαρακτήρες και κατανοούν τα στοιχεία μίας ιστορίας ενώ απαντούν σε ερωτήσεις τύπου ποιος, πού, πότε, πώς. Η ίδια η αφήγηση είναι ένα γλωσσικό και γνωστικό εργαλείο χρήσιμο για σκοπούς κοινωνικούς και εκπαιδευτικούς. Και είναι παντού.

Οι λογοθεραπευτές δουλεύουμε τις δεξιότητες αφήγησης σε πλαίσια γενικά μέσω εικόνων, παιχνιδιών, βιβλίων: αφενός γιατί σπάνια έχουμε κοινές εμπειρίες με το παιδί εκτός συνεδρίας ώστε να τις χρησιμοποιήσουμε θεραπευτικά, αφετέρου γιατί στοχεύουμε πάντα στην γενίκευση των νέων γλωσσικών δεξιοτήτων σε όσο γίνεται περισσότερα πλαίσια.

Οι γονείς ωστόσο έχετε τις κοινές εμπειρίες με το παιδί σας και μοιράζεστε και το συναισθηματικό δέσιμο που κάνει κάθε γεγονός στη ζωή του παιδιού σας μοναδικό. "Θυμάσαι τότε που...;"

Χρησιμοποιώντας τις αναμνήσεις, τις φωτογραφίες και τα συναισθήματα που μοιράζεστε μπορείτε να φτιάξετε ένα μικρό "βιβλίο εμπειριών" που θα σας βοηθήσει να δομήσετε τη γλώσσα του παιδιού, να εξελίξετε τις δεξιότητες αφήγησης και να περάσετε ποιοτικό χρόνο μαζί του. Πώς:

Τυπώστε φωτογραφίες από κάποια πρόσφατη εκδρομή, βόλτα, ακόμη και από κάτι που κάνατε μαζί στο σπίτι (ένα γλυκό, ένα παιχνίδι) μαζί με μία σύντομη λεζάντα κάτω από κάθε εικόνα να περιγράφει αυτό που απεικονίζεται. Βάλτε τις μαζί με το παιδί στη σωστή σειρά διαβάζοντας αυτά που γράψατε. Μπορείτε να τρυπήσετε τις εικόνες σε μία γωνία και να τις ενώσετε με έναν κρίκο ή κορδέλα ώστε να αποτελούν μία ξεχωριστή ιστορία για το παιδί που να μπορεί να την πάρει στα χέρια του και να την αφηγηθεί σε εσάς ή σε άλλους σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή του.

Για παράδειγμα:
 

Ο παππούς δουλεύει στο χωράφι με το κόκκινο τρακτέρ

Τα άλογα ήρθαν κοντά μας και τα ταίσαμε καρότα

Δύο χήνες περπατούσαν καμαρωτές στην αυλή

Ένα καφέ κατσικάκι κοιμόταν πάνω στα κούτσουρα

Οι λεζάντες θα σας οδηγούν να ακολουθείτε μία συνοχή και η επανάληψή τους θα βοηθήσει το παιδί να μάθει την ιστορία πιο εύκολα. Δεν απαιτείται να καθίσετε και να τις διαβάσετε τυπικά όπως ένα βιβλίο. Το ίδιο το παιδί μπορεί να ηγηθεί, να αφήσει πίσω το ρόλο του παθητικού ακροατή και να δείξει στον παππού και στη γιαγιά πώς πέρασε και τι είδε. Με τη σειρά τους οι ακροατές μπορούν να μάθουν για την εμπειρία του παιδιού (ακόμη κι αν εκείνο δεν μιλά ακόμη καθαρά), βλέποντας και διαβάζοντας, κάνοντας στοχευμένες ερωτήσεις και αυξάνοντας την αυτοπεποίηθηση του παιδιού που μαθαίνει ακόμη να μιλά.

Τα "βιβλία εμπειρίας" βοηθούν στην ενίσχυση:

• της κατανόησης του προφορικού λόγου
• της έκφρασης προφορικού λόγου
• του λεξιλογίου
• της μορφο-σύνταξης
• της οπτικής αντίληψης
• της ακουστικής αντίληψης
• της μνήμης
• της προσοχής
• της εξαγωγής συμπερασμάτων
• της σειροθέτησης γεγονότων
• των πρώιμων δεξιοτήτων ανάγνωσης
• της κοινωνικής χρήσης της γλώσσας

Είναι ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο και για παιδιά με καθυστέρηση στη γλωσσική ανάπτυξη, ειδική γλωσσική διαταραχή, λεκτική δυσπραξία, αλλά ακόμη και για ενήλικες με αφασία ή άνοια.



Ας αρχίσουν οι ιστορίες!

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

1. Vandewalle E., Boets B., Tinne Boons, Ghesquière P., Zink I., Oral language and narrative skills in children with specific language impairment with and without literacy delay: a three-year longitudinal study. Res Dev Disabil. 2012 Nov-Dec; 33(6): 1857–1870. Published online 2012 June 12. doi: 10.1016/j.ridd.2012.05.004
2. Scott, C. M. & Windsor, J. (2000). General Language Performance Measures in Spoken and Written Narrative and Expository Discourse of School-Age Children With Language Learning Disabilities. J Speech Lang Hear Res, 43(2), 324-339. doi: 10.1044/jslhr.4302.324.
3. Naremore R., Densmore A., Harman D., Language Intervention with School-aged Children: Conversation, Narrative, and Text. Singular Publishing Group, 1995

Photos' credits: pixabay.com

Χρήσιμο Γλωσσικό Υλικό: Εικόνες Περιγραφής Part II

Σε παλαιότερο post είχαμε αναφέρει εκείνες τις γλωσσικές και γνωστικές δεξιότητες που μπορούμε να εξασκήσουμε χρησιμοποιώντας σύνθετες εικόνες. Παρ'όλο που δεν προτιμώ τις κάρτες γενικά επειδή είναι ένα από τα λιγότερο εντυπωσιακά αντικείμενα για τα παιδιά και απαιτούν πειθαρχία στη χρήση τους, οι εικόνες περιγραφής μου αρέσουν και τις χρησιμοποιώ στη θεραπεία. Είναι ένα από τα πιο ευέλικτα υλικά που χρησιμοποιούμε οι λογοθεραπευτές με άπειρες θεραπευτικές εφαρμογές για κάθε ηλικία.

 Θα βρείτε αμέτρητες εικόνες στο διαδίκτυο, άλλες πιο απλές και άλλες σύνθετες με πολλές λεπτομέρειες που ανεβάζουν τα επίπεδα δυσκολίας των δραστηριοτήτων. Σύνθετες εικόνες περιγραφής μοιράζομαι αυτή τη φορά μαζί σας. Ελπίζω να σας φανούν χρήσιμες!
Ακολουθήστε το link

Folder link on Google Drive

Θα σας ενδιαφέρει και το Χρήσιμο Γλωσσικό Υλικό: Εικόνες περιγραφής

 

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Χρήσιμο Γλωσσικό Υλικό: Αλληλουχίες

Illustration by Fabi Santiago

 Για να καταφέρουμε να σχεδιάσουμε τις καθημερινές μας δραστηριότητες και να διαχειριστούμε τον χρόνο μας με επιτυχία πρέπει να μπορούμε να οργανώνουμε, να ορίζουμε τα βήματα που χρειάζεται κάθε δραστηριότητα για να ολοκληρωθεί και να τα ακολουθούμε με ακρίβεια. Οι περισσότεροι άνθρωποι παίρνουμε σύνταξη, δουλεύουμε, γεννιόμαστε, πηγαίνουμε στο σχολείο, κάνουμε οικογένεια, μαθαίνουμε να περπατάμε αλλά... όχι με αυτή τη σειρά! Βάζουμε τα γεγονότα σε μία λογική αλληλουχία σε συνάρτηση πάντα με τον χρόνο.
Κάποιος που παρουσιάζει δυσκολίες στην σειροθέτηση πιθανόν:

• να μην μπορεί να παρακολουθήσει την πλοκή μίας ταινίας ή ενός βιβλίου
• να μην έχει καλή αίσθηση του χρόνου
• να μην μπορεί να ακολουθήσει σύνθετες εντολές
• να δυσκολεύεται να φέρει εις πέρας απλές καθημερινές δραστηριότητες

 Προβλήματα στην σειροθέτηση γεγονότων ή βημάτων μίας δραστηριότητας και στη διαχείριση του χρόνου μπορεί να παρουσιάσουν άτομα με άνοια, ασθενείς μετά από εγκεφαλική βλάβη, μαθητές με δυσλεξία ή μαθησιακές δυσκολίες, άτομα με αυτισμό.

Οι ασκήσεις σειροθέτησης γεγονότων ή εικόνων είναι απλές και μπορούν να χρησιμοποιηθούν με απεριόριστους τρόπους, ανάλογα με το τι θέλουμε να επιτύχουμε. Με αυτές οι εκπαιδευόμενοι ενισχύουν:

• Το λεξιλόγιο
• Την μορφοσυντακτική ενημερότητα
• Την οπτική αντίληψη
• Την μνήμη εργασίας
• Την κατανόηση γραπτού κειμένου
• Την κατανόηση του προφορικού λόγου
• Τις εκτελεστικές λειτουργίες
• Την προσοχή
• Την αυτοδιόρθωση
• Την επίλυση προβλημάτων
• Την εκτέλεση εντολών
• Την κριτική σκέψη
• Την μη λεκτική επικοινωνία

 Προτεινόμενες ασκήσεις

• Σειροθέτηση Εικόνων

Παρουσιάζουμε μία ομάδα εικόνων που απεικονίζουν μία διαδικασία γνωστή και ζητούμε από τον εκπαιδευόμενο να τις βάλει με τη σωστή σειρά. Οι εικόνες μπορεί να είναι δύο και να αυξάνουν σταδιακά σε αριθμό και δυσκολία. Προσέχουμε το υλικό μας να αντιστοιχεί στην ηλικία και στις γνώσεις του ατόμου.

Coloring Pages-Αλληλουχίες

• Σειροθέτηση Εικόνων με Περιγραφή και Αιτιολόγηση

Όπως και στην απλή "Σειροθέτηση Εικόνων" ζητούμε από τον εκπαιδευόμενο να τοποθετήσει τις εικόνες στη σωστή σειρά. Αφού τελειώσει ζητούμε να μας εξιστορήσει τα γεγονότα που βλέπει να αιτιολογήσει τη σειρά τους. Ιδανική άσκηση για κατανόηση και για διόρθωση λαθών.

• Σειροθέτηση Εικόνων με Εντολές

Δίνουμε μία ομάδα εικόνων στον εκπαιδευόμενο και με δικές μας λεκτικές εντολές καλείται να βάλει τις εικόνες στη σωστή σειρά: πχ. "Πρώτα σπάσε τα αυγά. Έπειτα ρίξε το γάλα. Στο τέλος άναψε τον φούρνο."

• Σειροθέτηση Ιστορίας

Δίνουμε σττον εκπαιδευόμενο μία ιστορία χωρισμένη σε προτάσεις σε λανθασμένη σειρά. Του ζητούμε να τις βάλει στη σωστή σειρά για να διαβάσει την ιστορία με λογική συνοχή.

• Αλληλουχία Γεγονότων

Δίνουμε στον εκπαιδευόμενο γραπτώς, όπως στην "Σειροθέτηση Ιστορίας" τα βήματα μίας καθημερινής δραστηριότητας αυτή τη φορά, όπως μαγείρεμα ζυμαρικών, πλύσιμο δοντιών, αγορά στο σούπερ μάρκετ και ζητούμε να βάλει τα βήματα στη σωστή σειρά.

• Ανάπτυξη Αλληλουχίας

Αυτή τη φορά παρέχουμε απλώς το θέμα και ζητούμε από τον εκπαιδευόμενο να περιγράψει μόνο του με σύντομες προτάσεις τα βήματα που ακολουθεί για να επιτύχει μία δραστηριότητα όπως: "Πώς ετοιμάζεσαι το πρωί;", "Πώς παίρνεις τηλέφωνο;", "Πώς φτιάχνεις πίτσα;" "Πώς μακιγιάρεσαι;".

• Ανάπτυξη Αλληλουχίας μέσω της Τέχνης

Αυτή τη φορά ζητούμε από τον εκπαιδευόμενο να περιγράψει την αλληλουχία των γεγονότων ζωγραφίζοντας την ιστορία ή μέσω παντομίμας. Εάν βρισκόμαστε σε ομάδα, μπορούμε να γράψουμε τις δραστηριότητες που πρέπει να περιγράψουμε σε χαρτιά, που τα κρύβουμε σε ένα κουτί και ο καθένας παίρνει κάποιο τυχαία (π.χ. "Δείξε πώς κρεμάς μία κορνίζα" ή "Δείξε πώς κάνεις μπάνιο"). Αφού ολοκληρώσει ο πρώτος την παντομίμα οι υπόλοιποι μαντεύουμε ποια διαδικασία περιέγραψε και συζητούμε πάνω σε αυτό: τι έκανε, πώς θα το έκανε ο καθένας μας διαφορετικά κλπ.

Παραδείγματα εικόνων απλών αλληλουχιών θα βρείτε εδώ αλλά και με απλές αναζητήσεις στο διαδίκτυο.

Μπορεί να σας ενδιαφέρει και το Χρήσιμο Γλωσσικό Υλικό: Εικόνες περιγραφής

 

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com