«Η Φάρμα των ζώων»: Παιχνίδι με τις μαθηματικές έννοιες στην προσχολική ηλικία

Τα παιδιά από μικρή ηλικία, μέσα από την καθημερινότητα τους και τα παιχνίδια τους, έρχονται σε επαφή με τα αριθμητικά σύμβολα κι έπειτα στο χώρο του νηπιαγωγείου εξοικειώνονται περισσότερο με τις αριθμητικές έννοιες, κάτι που τα προετοιμάζει για την μετέπειτα ανάπτυξη της μαθηματικής σκέψης. 
Η ιδέα για την δραστηριότητα είναι με απλά υλικά και φύσικα σύμμαχο μας το παιχνίδι και την επανάληψη να εξασκηθούμε με το παιδί στην αρίθμηση και να ενισχύσουμε την προετοιμασία του για την κατανόηση πιο σύνθετων λογικομαθηματικών εννοιών αργότερα στο σχολείο.

...και η ιστορία έχει ως εξής

Σε μια φάρμα ο αγρότης βάζει τα ζώα του στη σειρά για να τα ταΐσει...
Το παιδί μαθαίνει τη σωστή διαδοχή των αριθμών από το 1-10 κολλώντας τα αυτοκόλλητα- ζωάκια με την σειρά. Την 2η φορά που τα αυτοκόλλητα είναι ήδη κολλημένα, μπορούμε να ρωτήσουμε το παιδί πόσα είναι τα ζώα της φάρμας για να το ωθήσουμε να μετρήσει ενώ θα βλέπει και τη σωστή, συμβατική σειρά των αριθμών μέχρι το 10

...κι ύστερα θέλει να χτίσει τα σπιτάκια τους, αφού συγκεντρώσει σε καλάθια τόσα ξύλα όσα χρειάζεται για κάθε ζώο… Δίνουμε στο παιδί τα καλαθάκια με τους αριθμούς ανακατεμένα και του ζητάμε να αναγνωρίσει τον αριθμό που βρίσκεται στο καθένα και να το τοποθετήσει κάτω από το αντίστοιχο ζωάκι.

...κουβαλάει λοιπόν με την καρότσα τόσα ξύλα κάθε φορά όσα χρειάζεται το κάθε ζωάκι για το σπίτι του...
Το παιδί μετρά ξυλάκια ενώ τα φορτώνει και μετά τα αντιστοιχεί στα καλάθια. Στο τέλος μπορούμε να εισάγουμε και την έννοια της άμεσης εκτίμησης της ποσότητας, ρωτώντας το παιδί «Ποιο ζώο χρειάστηκε τα περισσότερα ξύλα για το σπίτι του;».
Η δραστηριότητα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση και για άλλους στόχους όπως για παράδειγμα τη διάκριση ήχων και φυσικά μπορεί να παραλλαχτεί και ως προς τους συμβολισμούς και ως προς τα υλικά ανάλογα με το τι είναι πιο εύκολα διαθέσιμο (τα ξυλάκια ας πούμε μπορούν να αντικατασταθούν με σπίρτα, βόλους κλπ.) Αφήστε και το παιδί να σας καθοδηγήσει σ’ αυτό! Η ευχάριστη αλληλεπίδραση μαζί του το κινητοποιεί και το βοηθά να κατακτήσει πιο εύκολα μια οποιαδήποτε έννοια. Καλή διασκέδαση!!

Ντούμα Μαρία
Ασκούμενη λογοθεραπεύτρια
ntouma.m.slt@hotmail.com

Περισσότερα για την μαθηματική σκέψη των μικρών παιδιών:

• Καφούση, Σ., & Σκουμπουρδή, Χ. (2015). Τα μαθηματικά των παιδιών 4-6 ετών: Αριθμοί και χώρος. Αθήνα: Εκδ. Πατάκη
• Καραντίνης, Θ. (2003). Η εξέλιξη των Μαθηματικών Εννοιών στα Παιδιά Προσχολικής και Πρωτοσχολικής Ηλικίας. Αθήνα: Εκδ. Ατραπός

"Άρα;" Τι είναι η εξαγωγή συμπερασμάτων και πώς τη διδάσκουμε

illustration by kissikissi.tumblr

Το συμπέρασμα είναι η πληροφορία που εξάγουμε όταν συνδυάσουμε τα στοιχεία ενός ερεθίσματος (εικόνα, κείμενο κλπ) με προηγούμενη γνώση. Η εξαγωγή συμπερασμάτων ξεκινά πρώιμα, ακόμη από την ηλικία των δύο ετών. Είναι μία σύνθετη ικανότητα αναγκαία και χρήσιμη καθημερινά: μας βοηθά να επιλύουμε προβλήματα, να κατανοούμε τον προφορικό και τον γραπτό λόγο, να διαπραγματευόμαστε, να αλληλεπιδρούμε με το περιβάλλον μας και με άλλους ανθρώπους "διαβάζοντας" τι συμβαίνει γύρω μας, τι νιώθουν ή τι σκέφτονται οι άλλοι έτσι ώστε να μπορούμε να προσαρμόσουμε τις ενέργειές μας κατάλληλα.

Το συμπέρασμα διαφέρει από την πρόβλεψη στο γεγονός ότι βασίζεται σε κάτι που γίνεται εκείνη τη στιγμή ή έχει ήδη ολοκληρωθεί. Από την άλλη η πρόβλεψη αποτελεί μία υπόθεση, ένα μάντεμα για το μέλλον.

         Κείμενο/ Εικόνα (Ερέθισμα)

+   Προηγούμενη γνώση

=> Συμπέρασμα

Η ικανότητα εξαγωγής συμπερασμάτων επαφίεται στην επαρκή κατανόηση της πληροφορίας, στις γενικότερες γνώσεις του ατόμου, στην ικανότητα να αποδίδει νοητικές καταστάσεις στον εαυτό του και τους άλλους (Θεωρία του Νου) και σε μετα-γνωστικές δεξιότητες. Σχετίζεται άμεσα με τη γλώσσα και μπορεί να επηρεάσει την ανάγνωση και κατ' επέκταση  την ακαδημαϊκή πρόοδο του παιδιού.

Εξαιτίας όλου αυτού του σύνθετου γνωστικού μηχανισμού η εξαγωγή συμπερασμάτων είναι μία δύσκολη διαδικασία για παιδιά με γλωσσική διαταραχή, με πραγματολογική διαταραχή και με αυτισμό. Η δυσκολία ενός παιδιού να βγάλει συμπεράσματα κάνοντας κάποια δομημένη δραστηριότητα ή στην καθημερινότητά του μπορεί να οφείλεται σε δυσκολία σε οποιαδήποτε από τις δεξιότητες που αναφέρθηκαν παραπάνω (περιορισμένο πλαίσιο γνώσης, δυσκολία στη προσέγγιση κι εφαρμογή προηγούμενης γνώσης, περιορισμένη ικανότητα στη άντληση κατάλληλων πληροφοριών από το κείμενο/ εικόνα/ άτομο, στην αδυναμία κατανόησης της χρησιμότητας των συμπερασμάτων κλπ.)

Διδάσκοντας την εξαγωγή συμπερασμάτων

Εικόνες: Συνήθως είναι πιο εύκολο να δείξουμε πώς βγάζουμε ένα συμπέρασμα μέσω εικόνων. Μπορείτε να βρείτε κατάλληλες εικόνες στο διαδίκτυο, σε βιβλία ή σε εκπαιδευτικό υλικό για να χρησιμοποιήσετε με το παιδί. Εξηγήστε του τι είναι το συμπέρασμα και από τι αποτελείται. Βρείτε τα στοιχεία που σας δίνει η εικόνα και χρησιμοποιήστε την προηγούμενη σας γνώση για να καταλήξετε σε ένα ορθό συμπέρασμα. Ίσως χρειαστείτε πολλά παραδείγματα μέχρι να μπορέσει το παιδί να βγάλει μόνο του συμπέρασμα από κάποια εικόνα.

Εικόνες και κείμενο: Χρησιμοποιήστε κόμικ ή γελοιογραφίες, ακόμη και παιδικά βιβλία. Διαβάστε το κείμενο μαζί, δείτε την εικόνα και αφήστε το παιδί να σας πει το συμπέρασμα αφού το υποστηρίξει δείχνοντάς σας τα στοιχεία και την δική του γνώση πάνω στο θέμα.

Κείμενο: Ξεκινήστε με μία ή δύο απλές προτάσεις που δίνονται στο παιδί γραπτά. Εκείνο θα ακολουθήσει τη διαδικασία που έκανε και παραπάνω και θα εξάγει το συμπέρασμά του. Έπειτα ζητήστε του να κυκλώσει τις λέξεις που χρησιμοποίησε ως στοιχεία και να καταγράψει αυτά που ήδη ξέρει και τον βοήθησαν να φτάσει στο συμπέρασμα.

Κοινωνικές δεξιότητες: Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται να "διαβάσει" μία κατάσταση ή τη γλώσσα του σώματος ενός άλλου ανθρώπου για να κατανοήσει τι συμβαίνει στο περιβάλλον θα χρειαστεί να διδαχθεί πώς να εξάγει συμπεράσματα μέσα από την αλληλεπίδρασή του με τους άλλους. Το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να δείξουμε στο παιδί πώς να παρατηρεί και να προσέχει τι γίνεται και τι κάνουν οι άλλοι και να αναζητά εκείνα τα σημάδια που θα του δώσουν τις πληροφορίες που χρειάζεται κι έπειτα να μάθει τι σημαίνουν αυτά. Εξασκηθείτε μέσω παιχνιδιών ρόλων και κοινωνικών σεναρίων.


Σημείωση: Το παρόν κείμενο δεν αποτελεί πηγή αναφοράς για ακαδημαϊκά έργα. Απαγορεύεται η μερική ή ολική αντιγραφή του.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Βιβλιογραφία

1. Adams C., Clarke E., Haynes R. (2009). Inference and sentence comprehension in children with specific or pragmatic language impairment. Int. J. Lang. Commun. Disord. 44, 301–318.
2. Bishop, D.V.M., & Adams, C. (1992). Comprehension problems in children with specific language impairment: Literal and inferential meaning. Journal of Speechand Hearing Research, 35, 119-129.
3. Botting, N., & Adams, C. (2005). Semantic and inferencing abilities in children with communication disorders. International Journal of Language & Communication Disorders, 40, 49–66.
4. Jaswal V. K., Markman E. M. (2001). Learning proper and common names in inferential versus ostensive contexts. Child Dev. 72, 768–786
5. Karasinski, C., & Weismer, S. E. (2010). Comprehension of Inferences in Discourse Processing by Adolescents With and Without Language Impairment. Journal of Speech, Language, and Hearing Research : JSLHR, 53(5), 1268–1279.
6. Oakhill, J. & Yuill, N. (1996). Higher order factors in comprehension disability: Processes and remediation. In C. Cornoldi & J. Oakhill (Eds.), Reading comprehension difficulties:Processes and intervention. (pp. 69-92). Mahwah, NJ: Erlbaum

Χρήσιμο Υλικό: Συλλαβές και Γράμματα

 

Με αυτό το υλικό δε θα ανακαλύψουμε τη βαρύτητα αλλά θα το χρησιμοποιήσουμε για να κάνουμε ένα πρώτο βήμα προς την ορθή ανάγνωση. Αν και η ανάγνωση με τη σειρά της όλο και σε κάποια ανακάλυψη θα μας οδηγήσει! Όπως κάθε τι απλό σκοπεύει να μας διευκολύνει και μπορεί να χρησιμοποιηθεί με πολλούς τρόπους, να προσαρμοστεί, να μεταμφιεστεί, να αλλάξει για να μας εξυπηρετήσει σε αυτό που θέλουμε να μάθουμε.

Για να κατεβάσετε τις Συλλαβές και Γράμματα κάνετε κλικ! 

(Ο σύνδεσμος οδηγεί στο Teachers Pay Teachers)

Στο αρχείο θα βρείτε γράμματα και συλλαβές σε μεγάλο μέγεθος που μπορείτε να τυπώσετε ή να χρησιμοποιήσετε ηλεκτρονικά και...

 

...να τις βάλετε σημάδι στον τοίχο,

να τις ταξινομήσετε και να εντοπίσετε ίδια γνωρίσματα,

να διακρίνετε αυτό που ακούτε ή/ και βλέπετε μέσα από αισθητηριακά παιχνίδια,

 να διαβάσετε στο πάτωμα,

 

να βρείτε τις αρχικές συλλαβές.

Ή για οτιδήποτε άλλο σκεφτείτε.

Καλή διασκέδαση!

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Πώς να κρύψετε την εξάσκηση της ανάγνωσης μέσα στις καθημερινές δραστηριότητες του παιδιού

Illustrator Ana Pez via pencil-ilustradores.com

Ακόμη κι όταν δεν αφορά τα σχολικά μαθήματα η εξάσκηση της ανάγνωσης είναι μία δραστηριότητα πολλές φορές ανιαρή για τα παιδιά και μία αιτία συχνών μαχών μεταξύ των παιδιών και των γονέων. Αυτό μπορεί να συμβαίνει για πολλούς λόγους: η ίδια η ανάγνωση μπορεί να δυσκολεύει το παιδί κι έτσι να μην είναι μία ευχάριστη διαδικασία για αυτό είτε να παρασύρεται από άλλες δραστηριότητες πιο ελκυστικές. Η έκθεση των παιδιών στο διάβασμα ανεξάρτητα από τις σχολικές εργασίες είναι σημαντική και υπάρχουν τρόποι να ενταχθεί η εξάσκηση της ανάγνωσης μέσα στην καθημερινότητα ακόμη και με μη παραδοσιακούς τρόπους όταν υπάρχει σθεναρή αντίσταση από το παιδί. Ευτυχώς τα γράμματα, οι λέξεις, τα κείμενα είναι παντού γύρω μας και είναι αρκετά εύκολο να μετατρέψουμε την ανάγνωση σε διασκεδαστική δραστηριότητα καθημερινά.

6 τρόποι να εντάξετε την εξάσκηση της ανάγνωσης στην καθημερινότητα του δικού σας παιδιού:

Οικογενειακή υπόθεση: Βάλτε τα βιβλία μέσα στο σπίτι και τη ζωή σας. Αφήστε τα παιδιά να διαλέξουν τα βιβλία που θέλουν, θα σας εκπλήξουν με τις επιλογές τους. Αν δεν μπορείτε να αγοράσετε βιβλία, επισκεφτείτε την κοντινή σας δανειστική βιβλιοθήκη και περάστε λίγο χρόνο εκεί. Δεν χρειάζεται να το κάνετε κάθε ημέρα αλλά να δώσετε και αυτή την επιλογή στο παιδί. Παίξτε παιχνίδια ρόλων στο σπίτι αφήστε το παιδί να κάνει τον δάσκαλο και να σας μάθει εκείνο να διαβάζετε ή να σας δείξει τι έμαθε στο σχολείο. Εντάξτε την ανάγνωση ή την αφήγηση παραμυθιού στη ρουτίνα σας κι εμπλέξτε και τα μεγαλύτερα παιδιά της οικογένειας σε αυτό: Ο μεγάλος αδερφός διαβάζει στον μικρό αδερφό μία ιστορία, και οι ρόλοι δεν θα αργήσουν να αντιστραφούν.

Οδηγίες και Συνταγές: Τα παιδιά αγαπούν τις ευθύνες. Ζητήστε του τη βοήθειά του σε κάτι που κατά κανόνα κάνετε μόνοι σας. Η δουλειά του θα είναι να σας διαβάσει τη συνταγή για ένα γλυκό ή τις οδηγίες για το στήσιμο ενός επίπλου ή τους κανόνες ενός παιχνιδιού. Με αυτό τον τρόπο θα ενισχύσει και την προσοχή του και την κατανόηση του κειμένου, αφού είναι πολύ πιθανό να θελήσει να συμμετέχει και στο πρακτικό κομμάτι της διαδικασίας. Προσαρμόστε το κείμενο που θέλετε να διαβάσει στο ηλικιακό και το αναγνωστικό του επίπεδο και περιμένετε με υπομονή να τελειώσει. Σε επόμενο επίπεδο προσθέστε ή αλλάξτε λέξεις στο κείμενο για να αναπτύξετε το λεξιλόγιο.

Τεχνολογία: Κατεβάστε ebooks, εφαρμογές ανάγνωσης, παιχνίδια με λέξεις ή γράμματα στο tablet ή στο κινητό σας τηλέφωνο. Ακόμη και το πιο ανιαρό για το παιδί σχολικό βιβλίο μπορεί να φανεί πιο ενδιαφέρον αν παρουσιαστεί ηλεκτρονικά.

Ταξίδια: Ζητήστε από το παιδί να διαβάζει πινακίδες για να σας βοηθήσει να βρείτε τον προορισμό σας. Έτσι θα βοηθήσετε την ανάγνωση μεμονωμένων λέξεων. Επίσης μπορείτε να κάνετε ένα παιχνίδι αλφαβήτου σύμφωνα με το οποίο θα πρέπει να βρίσκετε τα γράμματα της αλφαβήτου με τη σειρά σε επιγραφές και πινακίδες και στόχος είναι να φτάσετε μέχρι το ω.

Post-it: Γράψτε αστεία ή ανέκδοτα ή μηνύματα αγάπης ή απλά πρακτικά μηνύματα σε χαρτάκια και βάλτε τα ανάμεσα στις σελίδες των σχολικών βιβλίων ή στο κομοδίνο του. Από το "Καλημέρα, σ'αγαπώ πολύ :)" μέχρι το "Στο πάνω συρτάρι της κουζίνας σε περιμένει μία έκπληξη" δημιουργείται μία οικογενειακή συνήθεια, όμορφη, δημιουργική με σύμμαχο την ανάγνωση.

Παίξτε: Παίξτε, παίξτε, παίξτε και παίξτε λίγο ακόμη. Αφιερώστε χρόνο μαζί. Τότε θα βρείτε τρόπους να το προχωρήσετε λίγο παρακάτω και να δημιουργήσετε νέες ιδέες για να βοηθήσετε την ανάγνωση του δικού σας παιδιού, να φτιάξετε δραστηριότητες προσαρμοσμένες στη δική του προσωπικότητα και επιθυμίες. Αφήστε το παιδί να σας οδηγήσει και να φτιάξει μόνο του παιχνίδια που θα του αρέσουν. Και μην ξεχνάτε πως δεν είναι απαραίτητο να επιβάλλετε την ανάγνωση. Δώστε στο παιδί το υλικό, δώστε του μία ιδέα μόνο και δείτε πόσο δημιουργικό και ενθουσιώδες θα γίνει.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Άσκηση για σωστή γραφή: "Με ποιο ζώο μοιάζει;"

Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας που τώρα έρχονται σε επαφή με τα γράμματα αλλά και τα παιδιά με δυσλεξία και μαθησιακές δυσκολίες κάποιες φορές δυσκολεύονται να αντιληφθούν τη θέση των γραμμάτων στο χώρο. Βλέπουμε γράμματα να "πετούν" πάνω από τη γραμμή, να "πέφτουν" κάτω από αυτήν, πολύ διαφορετικά σε μέγεθος, τόσο που δεν ξεχωρίζουν τα πεζά από τα κεφαλαία.

Στις συνεδρίες χρησιμοποιούμε έναν χαρούμενο οδηγό: τα ζώα και την φύση. Υπάρχουν ζώα που είναι ψηλά και στέκονται στα πόδια τους, ζώα κοντά που κάθονται, ψάρια που βουτούν στο νερό και φίδια που τυλίγονται στα κλαδιάτων δέντρων. Έτσι και τα γράμματα. Κάποια είναι ψηλά και πατούν στη γραμμή, κάποια είναι λίγο πιο κοντά και κάθονται στη γραμμή του τετραδίου, κάποια βουλιάζουν τα μισά κάτω από τη γραμμή και κάποια μοιάζουν να τυλίγονται γύρω από αυτήν. Κάπως έτσι:

• χαράζουμε γραμμές
• χρησιμοποιούμε τα ζώα που βολεύουν για την αντιστοίχηση που το παιδί χρησιμοποιεί για να θυμάται
• τοποθετούμε τα γράμματα αντίστοιχα και προσεκτικά
• αντιγράφουμε τα γράμματα σε γραμμές
• υπενθυμίζουμε τι ζώο είναι κάθε γράμμα για να θυμάται πιο εύκολα

Have fun!

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Θε-α-ματικές συνεδρίες: Αποκριάτικη Ανάγνωση και Γραφή

Αν με κάτι διασκεδάζουμε πολύ στο κέντρο λογοθεραπείας είναι οι θεματικές συνεδρίες.

Διαλέγουμε ένα θέμα, μία γιορτή, ένα γεγονός και φτιάχνουμε το κατάλληλο υλικό ανάλογα με τους στόχους της θεραπείας. Το αποτέλεσμα; Οι πιο διασκεδαστικές συνεδρίες ever! Τα παιδιά κατακτούν τους στόχους της θεραπείας μέσω πολυαισθητηριακών μεθόδων, μαθαίνουν και συγκρατούν πιο εύκολα τις πληροφορίες που λαμβάνουν, περνούν καλά και γενικεύουν τη γνώση πιο εύκολα.

Οι θεματικές μας συνεδρίες είναι απλές και προσαρμοσμένες σε κάθε παιδί, σύμφωνα με την ηλικία, τις ανάγκες, τις επιθυμίες, τα γούστα του και σπανίως επαναλαμβάνονται με αυτούσιες. Ο στόχος μας μπορεί να παραμείνει ίδιος αλλά η μέθοδος παρουσίασης των ερεθισμάτων μας αλλάζει. Και δεν βαριόμαστε ποτέ!

Σε ένα πρόσφατο παράδειγμα θεματικής συνεδρίας με στόχο την αναγνώριση, διαφοροποίηση, γραφή, ανάγνωση γραμμάτων και σχηματισμό συλλαβών και λέξεων φτιάξαμε ένα αισθητηριακό κουτί.

Χρειαστήκαμε:
1 ρηχό κουτί
σερπαντίνες
χαρτοπόλεμο
ξύλινα γράμματα (που είχαμε ήδη διδάξει)
δαχτυλόκουκλες με στολές

Τα ανακατέψαμε και αρχίσαμε το παιχνίδι: Ο μαθητής έκλεισε τα μάτια και έψαξε μέσα στο κουτί να βρει τα γράμματα. Μόλις έβρισκε ένα, το έπιανε με τα δύο χέρια και προσπαθούσε να καταλάβει ποιο ήταν, ονόμαζε τον ήχο ("Το διαβάζουμε φφφφφφφφφ") και μετά από την δική μου επιβεβαίωση και επανάληψη του ήχου ("Σωστά. Το διαβάζουμε φφφφφ"), έβγαζε το γράμμα και το άφηνε στην άκρη. Μόλις έβρισκε όλα τα γράμματα με τον ίδιο τρόπο, άνοιγε τα μάτια ξεχώριζε τα φωνήεντα από τα σύμφωνα και τα αναγνώριζε και οπτικά (α,ο,ι,ε-φ,π,δ,ρ,σ,κ,τ). Στη συνέχεια έφτιαχνε τυχαίες συλλαβές, διάβαζε "φα" και έψαχνε στον χώρο αποκριάτικες λέξεις από "φα", "όπως φάντασμα!".

Φτιαξαμε και μικρές λέξεις "πιτα" "ποτα" "κοτα" "ροδα" "κερι" "σοδα" και τις αντιγράψαμε στο γεμά το ιστούς τετράδιο του μικρού καρναβαλομαθητή Spiderman.

Στο τέλος "φορέσαμε τα μουστάκια μας" και διαβάσαμε δυνατά τις λέξεις που γράψαμε, φυσικά γελώντας ο ένας με τον άλλο!

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

οπτικών, ακουστικών και κιναισθητικών-απτικών μεθόδων - See more at: http://lexialds.blogspot.gr/2013/10/blog-post_7.html#sthash.R1R77VR8.dpuf

οπτικών, ακουστικών και κιναισθητικών-απτικών μεθόδων - See more at: http://lexialds.blogspot.gr/2013/10/blog-post_7.html#sthash.R1R77VR8.dpuf

οπτικών, ακουστικών και κιναισθητικών-απτικών μεθόδων - See more at: http://lexialds.blogspot.gr/2013/10/blog-post_7.html#sthash.R1R77VR8.dpuf

10 + 1 Κόλπα Μνήμης για Παιδιά με Διάσπαση Προσοχής και Μαθησιακές Δυσκολίες

Συχνά τα παιδιά με Διαταραχή Ελειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητα (ΔΕΠ-Υ) και Μαθησιακές Δυσκολίες (ΜΔ) δυσκολεύονται να θυμηθούν και ανακαλέσουν πληροφορίες που έχουν διδαχθεί. Υπάρχουν τρόποι να ενισχύσουμε τις δεξιότητες μνήμης των παιδιών αυτών δημιουργώντας οπτικές, ακουστικές και εννοιολογικές συσχετίσεις μεταξύ τμημάτων των πληροφοριών. Κάπως έτσι:

#1. Σχηματίζουμε ή δημιουργούμε ζωντανές εικόνες των πληροφοριών που πρέπει να απομνημονευθούν.
Διανθίζουμε τις εικόνες με υπερβολή, συναίσθημα, δράση, χρώμα: όσο πιο έντονες, πιο γελοίες τόσο το καλύτερο. Η τεχνική βρίσκει άμεση εφαρμογή στα μαθήματα ιστορίας, φυσικής, θρησκευτικών, βιολογίας αλλά και στην ορθογραφία (εικονογραφική μέθοδος).

#2. Ενημερώνουμε το παιδί ότι πρόκειται να του δώσουμε πολύ σημαντικές πληροφορίες.
Του τονίζουμε τι πρέπει να προσέξει με εντολές και οπτικά βοηθήματα (μαρκαδόρους, post-it, σημειώσεις)

#3. Διδάσκουμε ευρηματικά ακρωνύμια, ακροστιχίδες και παραλλαγές.
Ένα από τα πιο δημοφιλή είναι φτιαγμένο από τα ονόματα των ιδρυτών της Φιλικής Εταιρείας (Εμμανουήλ Ξάνθο, Νικόλαο Σκουφά, Αθανάσιο Τσακάλωφ): "Ξανθό Τσακάλι με Σκούφο στο κεφάλι".

#4. Προσαρμόζουμε τις πληροφορίες στην ζωή και τις εμπειρίες του.
 Χρησιμοποιούμε χάρτη στην γεωγραφία, του θυμίζουμε τραγούδια σχετικά, χρησιμοποιούμε καραμέλες ή παιχνίδια για να του περιγράψουμε τις μαθηματικές έννοιες και πράξεις.

#5. Ενισχύουμε τις αισθήσεις του.
Εάν μαθαίνει τα γράμματα ή ορθογραφία του δίνουμε απτικά ερεθίσματα: γράφει με το δάχτυλο σε άμμο, σε γυαλόχαρτο, ακολουθεί γραμμές και φτιάχνει γράμματα σχηματικά με διαφορετικά υλικά. Αποτελεσματική τεχνική για μικρά παιδιά και παιδιά που μαθαίνουν ξένη γλώσσα.

#6. Δραματοποιούμε και Δραστηριοποιούμαστε.
Κάνουμε παιχνίδια ρόλων με τις εξιστορήσεις που το δυσκολεύουν στο μάθημα της ιστορίας, των θρησκευτικών (πχ. κρεμούμε καρτέλα που γράφει "Μεσολόγγι" στην πόρτα του δωματίου του και μοιράζουμε τους ρόλους, φτιάχνουμε το σκηνικό και δραματοποιούμε την Έξοδο του Μεσολογγίου κάνοντας ερωτήσεις και αναφέροντας σημαντικά στοιχεία). Απλούστερα, του δίνουμε να αντιγράψει τα καίρια σημεία του μαθήματος.

#7. Χρησιμοποιούμε ρυθμό και μελωδία για να διδάξουμε σειρές και αλληλουχίες.
Βοηθούμε την απομνημόνευση οποιασδήποτε λίστας (νομοί, χημικά στοιχεία του περιοδικού πίνακα, προπαίδεια κλπ) χρησιμοποιώντας ρυθμό, φτιάχνοντας τραγούδια ή ποιήματα.

#8. Χρησιμοποιούμε χιούμορ.
Όταν μαθαίνουμε άγνωστες λέξεις απλώς τις συσχετίζουμε με κάτι αστείο, ένα σκηνικό, μία άλλη λέξη, μία εμπειρία.

#9. Συνεργαζόμαστε.
Ζητούμε από τον δάσκαλο να ενισχύσει την χρήση των βοηθημάτων μνήμης που βλέπουμε ότι βοηθούν το παιδί. Συζητάμε μαζί του και βρίσκουμε τρόπους που μπορεί να χρησιμοποιήσει τα κόλπα στην τάξη.

#10. Μετά το μάθημα ζητούμε από το παιδί να αναφέρει αυτά που θυμάται.
Ζητούμε να το κάνει όσο πιο γρήγορα μπορεί ώστε να να βελτιώσουμε την ανάκληση.

#11. Ερευνούμε.
Προσέχουμε ποιες τεχνικές μνήμης χρησιμοποιεί ήδη το παιδί και τις ενισχύουμε. Είναι πολυ πιθανό ένα μεγάλο παιδί να έχει αναπτύξει μόνο του κάποια κόλπα που το βοηθούν να θυμάται. Τα επεκτείνουμε και βοηθούμε όσο και όπου επιτέπεται.

Ευαγγελία Δ. Σούπη

Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

  Additional Reading

1. Sandra Rief (2005) How to Reach & Teach Children with ADD/ADHD, Second Edition, San Francisco: Jossey Bass
2. Sandra Rief (2008)The ADD/ADHD Checklist: A Practical Reference for Parents & Teachers, Second Edition.San Francisco: Jossey Bass

Η ένταξη μη λεκτικών παιδιών με διάχυτη αναπτυξιακή διαταραχή σε κανονικό σχολικό πλαίσιο με παράλληλη στήριξη

Πολλοί γονείς παιδιών που βρίσκονται στο φάσμα της διάχυτης αναπτυξιακής διαταραχής και δεν έχουν καταφέρει να αναπτύξουν λεκτική επικοινωνία βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα ιδιαίτερα δύσκολο ερώτημα: Να πάμε σε κανονικό ή σε ειδικό σχολείο; 

Σαφώς και η απάντηση σε αυτό το δύσκολο ερώτημα δεν είναι εύκολη και εξαρτάται από πολλά πράγματα, αφού κάθε παιδί είναι ξεχωριστό. Για την ένταξη ενός μη λεκτικού παιδιού με ΔΑΔ σε κανονικό σχολικό πλαίσιο δεν παίζει ρόλο μόνο το αν είναι λεκτικό ή όχι, και κατά την προσωπική μας άποψη κακώς οι αρμόδιοι φορείς του υπουργείου Παιδείας έχουν αυτό το κριτήριο ως βασικό για την γνωμάτευση που θα δώσουν. Υπάρχουν παιδιά που δεν είναι λεκτικά κι όμως με την βοήθεια Εναλλακτικών ή Υποστηρικτικών Συστημάτων Επικοινωνίας μπορούν να ενταχθούν σε κανονικό πλαίσιο με παράλληλη στήριξη. Ένα παιδί, λοιπόν, με ΔΑΔ μπορεί και έχει δικαίωμα να ενταχθεί σε κανονικό σχολικό πλαίσιο είτε έχει είτε δεν έχει λεκτική επικοινωνία.

Τι όμως είναι αυτό που μπορεί να βοηθήσει ένα μη λεκτικό παιδί να ενταχθεί σε κανονικό σχολείο και πώς θα πρέπει να δομηθεί το πρόγραμμα του;

Το πρώτο μέλημα γονέων και ειδικών είναι το παιδί αυτό, από πολύ μικρή ηλικία, να έχει μπει σε ένα αποκαταστασιακό πρόγραμμα που θα στοχεύει, αν το παιδί έχει την ικανότητα, στην επικοινωνία. Κι όπως είπαμε και στο προηγούμενο τεύχος η επικοινωνία δεν είναι μόνο ο λόγος. Το παιδί θα πρέπει από πολύ μικρή ηλικία να έχει εκπαιδευτεί σε ένα Εναλλακτικό ή Υποστηρικτικό Σύστημα Επικοινωνίας και η χρήση αυτού να έχει γενικευτεί και στο σπίτι και στο σχολικό πλαίσιο. Το παιδί θα πρέπει να έχει προετοιμαστεί για αυτή την είσοδο έχοντας δουλέψει σε ειδικές ομάδες με άλλα παιδιά. Το Εναλλακτικό ή Υποστηρικτικό αυτό Σύστημα θα πρέπει να έχει τροποποιηθεί ώστε να μπορεί να είναι λειτουργικό μαθησιακά. Από εκεί και πέρα οι ειδικοί που δουλεύουν με το παιδί είναι αυτοί που θα καθοδηγήσουν τόσο τους γονείς όσο και το σχολικό πλαίσιο ώστε να αποδεχθεί την χρήση του Συστήματος από το παιδί. Η δουλειά αυτή θα πρέπει να γίνει ομαδικά. Οι θεραπευτές του παιδιού θα πρέπει να επισκεφτούν το σχολικό πλαίσιο αφού πρώτα πάρουν την άδεια από τον αρμόδιο σχολικό σύμβουλο και να εκπαιδεύσουν τους δασκάλους των παιδιών. Θα πρέπει να βρίσκονται σε συνεχή επικοινωνία με το σχολικό πλαίσιο και να έχουν φτιάξει από κοινού ένα ατομικό εκπαιδευτικό πλάνο για το παιδί με μόνο στόχο την καλύτερη εκπαίδευση του. Θα πρέπει να προσαρμόζουν το σύστημα επικοινωνίας του παιδιού σε σχέση με το ατομικό εκπαιδευτικό του πρόγραμμα και να είναι σε θέση να δίνουν άμεσες λύσεις στους δασκάλους για την ομαλή λειτουργία του τμήματος. Σε όλη αυτή την διαδικασία λοιπόν θα πρέπει θεραπευτές και εκπαιδευτικοί να είναι μία ομάδα. 

Σε περιπτώσεις όπου το ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό που θα λειτουργήσει παράλληλα, διαλέξουν οι γονείς, να είναι ιδιωτικό, οι θεραπευτές του παιδιού θα πρέπει να είναι σε θέση να βρουν στους γονείς ειδικό εκπαιδευτικό. Ο ειδικός εκπαιδευτικός θα πρέπει να έχει εκπαιδευτεί από τους θεραπευτές του κέντρου και να εποπτεύεται συστηματικά από αυτούς. Η ένταξη και η παράλληλη στήριξη για να λειτουργήσει σωστά θα πρέπει να γίνει και σωστά. 

Η έως τώρα εμπειρία μας άλλωστε μας έχει δείξει ότι υπάρχουν παιδιά που μέσα από την Χρήση Εναλλακτικών ή Υποστηρικτικών Συστημάτων Επικοινωνίας έχουν καταφέρει και να ενταχθούν ομαλότατα σε κανονικά σχολικά πλαίσια καθώς επίσης και να ακολουθήσουν με τον δικό τους ρυθμό το αναλυτικό πρόγραμμα μάθησης.
Θα πρέπει οι ειδικοί που δουλεύουν με το παιδί σε αποκαταστασιακό πρόγραμμα να έχουν κάνει τις σωστές επιλογές και να κρίνουν αντικειμενικά εάν το παιδί θα το βοηθήσει το κανονικό πλαίσιο ή όχι. Άλλωστε υπάρχουν και παιδιά που έχουν ανάγκη να εντάσσονται σε ειδικά πλαίσια και μπορούν να καταφέρουν πολλά μέσα σε αυτά.
Η μάθηση είναι δικαίωμα όλων. Ας αφήσουμε τα παιδιά να μας εκπλήξουν με τις δυνατότητες τους. Ας προσπαθήσουμε να τους παρέχουμε ολοκληρωμένη βοήθεια για να επιτύχουν αυτό που και εμείς οι ίδιοι οι θεραπευτές και οι γονείς πολλές φορές δεν πιστεύουμε.

Αυτούσιος Διάλογος μέσω Η/Υ μη λεκτικού παιδιού που φοιτεί σε ειδικό πλαίσιο με τον θεραπευτή του:
Θεραπευτής: Καλησπέρα. Τι έκανες σήμερα το πρωί;
Παιδί: Πήγα στο σχολείο της μαμάς.
Θεραπευτής: Και πως πέρασες στο σχολείο της μαμάς;
Παιδί: Πολύ ωραία.
Θεραπευτής: Σου άρεσε πιο πολύ από το δικό σου σχολείο;
Παιδί: Ναι. Εκεί είδα περισσότερα βιβλία. Μαθαίνεις πιο πολλά πράγματα.
Θεραπευτής: Θα ήθελες να πηγαίνεις εκεί σχολείο.
Παιδί: Ναι.

Γαλανού Σταυρούλα

Λογοθεραπεύτρια

Λόγου Ίασις-Γαλανού Σταυρούλα

Αθανασίου Διάκου 26, Ελληνικό

logou_iasis@hotmail.com

Δυσλεξία και Γυμνάσιο: Τι γίνεται με τα φιλολογικά μαθήματα;

 

Το μεγαλύτερο πρόβλημα των δυσλεξικών παιδιών, κυρίως όταν φτάσουν στο γυμνάσιο και το λύκειο, εντοπίζεται στα θεωρητικά μαθήματα (αρχαία, γλώσσσα, θρησκευτικά, ιστορία κ.α.) και αυτό κυρίως γιατί απαιτούν απομνημόνευση!

Συγκεκριμένα, τα μαθήματα αυτά απαιτούν αποστήθιση ονομάτων, ημερομηνιών, γεγονότων και εννοιών που ενα δυσλεξικό παιδί δυσκολεύεται να συγκρατήσει. Επίσης, η μεγαλύτερη δυσκολία αφορά το μάθημα της γλώσσας, κυρίως δε το κομμάτι της έκθεσης, διότι τα παιδιά αυτά δυσκολεύονται να μεταφέρουν τις σκέψεις τους στο χαρτί.

Εάν οι γονείς δεν διαθέτουν μια επίσημη διαγνωστική εκτίμηση, που θα επιτρέψει την απαλλαγή τους από τις γραπτές εξετάσεις, τα παιδιά με Δυσλεξία υπόκεινται στο ίδιο καθεστώς εξετάσεων με τους υπόλοιπους συμμαθητές τους, παρά την εγγενή διαφορετικότητά τους από αυτούς.

Συνήθως χρειάζονται μια επιπλέον βοήθεια από ειδικό λογοθεραπευτή και από κάποιον εκπαιδευτικό ως πρόσθετη διδακτική στήριξη.

Παρακάτω παρουσιάζεται ένας ενδεικτικός

ΟΔΗΓΟΣ ΑΠΟΜΝΗΜΟΝΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ:

1) Εμπλέκομαι με το υλικό μου. Παίρνω το μάθημα της ημέρας και το διαβάζω μια φορά.

2) Υπογραμμίζω τα βασικά σημεία(χρονολογίες,ονόματα,γεγονότα, αίτια, αποτελέσματα και συνέπειες κ.τ.λ.).

3) Κατασκευάζω πίνακες, διαγράμματα, συνοψίζω τα πιο σημαντικά που πρέπει να μάθω.

4) Προσπαθώ να κάνω ερωτήσεις στον εαυτό μου και απαντώ είτε φωναχτά, είτε γραπτά σε αυτές.

5) Επαναλαμβάνω όσα έμαθα για έλεγχο και εμπέδωση. 

6) Ξεκινώ από την αρχή του κειμένου και προσπαθώ να απαντήσω στις ερωτήσεις που έθεσα. Όπου δυσκολεύομαι καταφεύγω στο βιβλίο, τα διαγράμματα και τους πίνακες που έχω κατασκευάσει, ώσπου να μπορώ να θυμηθώ χωρίς να χρειάζεται να τα δω.

Δήμητρα Βαρελά

Φιλόλογος

vareladimitra87@gmail.com

 

Παίζοντας με τα γράμματα και τους ήχους... βοηθούμε την Ανάγνωση!

  Όσοι έχετε βοηθήσει κάποιο παιδί πρώτης σχολικής ηλικίας με το καθημερινό του διάβασμα για το σχολείο ξέρετε πολύ καλά πόσο δύσκολο είναι να δώσετε κίνητρο στο παιδί για να διαβάσει. Λέξεις όπως "βαριέμαι", "κουράστηκα", "δεν τα καταλαβαίνω" επαναλαμβάνονται συνεχώς και δεν θα μπορούσαν να έχουν πιο κυριολεκτική σημασία για το παιδί. Πόσο μάλλον όταν ο μαθητής δυσκολεύεται σε κάποιον τομέα και δεν μπορεί να προχωρήσει με την ταχύτητα που απαιτείται. 

Ίσως έχετε παρατηρήσει ότι το παιδί δυσκολεύεται να ξεχωρίσει μεταξύ τους κάποιους φθόγγους σε οπτικό ή/και σε ακουστικό επίπεδο. Αυτό παρατηρείται πολύ συχνά στα παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας, ακόμη και πέρα από τα πλαίσια κάποιας τυπικής μαθησιακής δυσκολίας. Το παιδί δυσκολεύεται να συνδέσει τον ήχο με το γράμμα, να διακρίνει συγκεκριμένους ήχους μέσα στις λέξεις και να χρησιμοποιήσει τους φθόγγους για να γράψει λέξεις. Σε αυτή την περίπτωση μιλούμε για δυσκολίες φωνολογικής ενημερότητας. Η φωνολογική ενημερότητα αναφέρεται στη συνειδητοποίηση της φωνολογικής δομής, ή της δομής των ήχων των ομιλούμενων λέξεων. Η απόκτηση φωνολογικής ενημερότητας είναι σημαντική διότι αποτελεί τη βάση για το συλλαβισμό και τη δεξιότητα αναγνώρισης των λέξεων. Επίσης δίνει τη δυνατότητα πρόβλεψης της  αναγνωστικής δεξιότητας του παιδιού κατά τη διάρκεια των δυο πρώτων χρόνων της εκπαίδευσης του.

Για παράδειγμα, εάν το παιδί δεν κατακτήσει πλήρως τον ήχο και το γράφημα του τ (να αντιληφθεί τον ήχο, το γράφημα, τη σχέση τους και τη χρήση του) δεν μπορούμε να απαιτήσουμε να περάσει στη σύνθεση συμπλεγμάτων που το περιέχουν, όπως τρ, πτ, στ, ντ κλπ. Κατ' επέκταση, θα δυσκολευτεί στην ανάγνωση, στη γραφή καθ' υπαγόρευση, στην αυθόρμητη γραφή.

Πολύ συχνά συναντούμε παιδιά με δυσκολία να ξεχωρίσουν συγκεκριμένα τα β, φ, δ, θ είτε και τα τέσσερα, είτε ανα δύο μεταξύ τους. Αυτό συμβαίνει γιατί:

• ως προς τον τρόπο άρθρωσης είναι όλα τριβόμενα
• β και δ είναι τριβόμενα και ηχηρά
• φ και θ είναι τριβόμενα άηχα
• β και φ έχουν τον ίδιο τόπο άρθρωσης-είναι χειλοδοντικά (δαγκώστε τα χείλη σας και φυσήξτε!)
• δ και θ έχουν επίσης τον ίδιο τόπο άρθρωσης-είναι μεσοδοντικά (δαγκώστε ελαφρά τη γλώσσα και φυσήξτε!)
• β και θ μοιάζουν οπτικά

Πώς μπορούμε όμως να βοηθήσουμε στην ανάπτυξη της φωνολογικής ενημερότητας του παιδιού χωρίς να το φορτώσουμε με περισσότερη δουλειά;

Η διαρκής αναζήτηση ευχάριστων δραστηριοτήτων που θα απομακρύνουν το παιδί από το θρανίο και το τυπικό διάβασμα, χωρίς όμως να χρονοτριβούμε και να περιορίσουμε τους στόχους μας, με οδήγησε στην παρακάτω απλή ιδέα, που θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας:

Αφού πλησιάζει το Πάσχα παίζουμε το παιχνίδι
 

"Τα κρυμμένα αυγά"

Χρησιμοποιούμε:

• πλαστικά αυγά με δυνατότητα γεμίσματος
• χαρτιά/ κάρτες με συλλαβές ή γράμματα
• ένα καλάθι/ μπωλ/ σακούλα
• μία κόλλα χαρτί
• ένα στυλό

Και ακολουθούμε τα παρακάτω βήματα: 

Βήμα 1ο: Γεμίζουμε τα αυγά με τα χαρτιά, ένα στο καθένα... 

(a)

 Βήμα 2ο: Κρύβουμε τα αυγά στον χώρο πριν μπει μέσα το παιδί (a)

(b)

(c)

 Βήμα 3ο:  Το παιδί ψάχνει όλον τον χώρο (b) (c)

(d)

 Bήμα 4ο: Μαζεύει τα αυγά στο καλάθι/ μπωλ/ σακούλα και τα φέρνει στο τραπέζι... (d)

(e)

 Bήμα 5ο: Εκεί τα ανοίγουμε και ανακαλύπτουμε τι έχουν μέσα... (e)

 Tip!

 *Μπορείτε να προσθέσετε κι ένα επιπλέον

αυγό με ένα αυτοκόλλητο ή σοκολατάκι ή

 άλλη έκπληξη για να γίνει πιο ενδιαφέρον

 και να δώσετε κίνητρο*

(f)

 Βήμα 6ο: Αφού βγάλουμε τα χαρτάκια, ταξινομούμε τα γράμματα/ συλλαβές και κάνουμε συνδυασμούς... (f)

(g)

 Bήμα 7ο: Παίζουμε και διαβάζουμε, φτιάχνουμε και χαλούμε συλλαβές, βλέπουμε ποια μοιάζουν μεταξύ τους, τους αλλάζουμε θέση... (g)

 Tip!

 *Μπορείτε να χρησιμοποιήσετε χαρτιά ή 

γράμματα με διαφορετικά χρώματα για

 περισσότερη βοήθεια και ενίσχυση του 

οπτικου ερεθίσματος*

(h)

Βήμα 8ο: στη συνέχεια φτιάχνουμε μία "γραμματόσουπα" ή "συλλαβόσουπα" και την ανακατεύουμε καλά... (h)

  

(i)

Βήμα 9ο: τέλος, εμείς διαβάζουμε τυχαίες συλλαβές/ γράμματα και το παιδί γράφει αυτό που ακούει... (i)

  

Tip!

 *Αυτό γίνεται σε ακουστικό επίπεδο.

Εάν θέλουμε να ενισχύσουμε την ανάγνωση,

του δείχνουμε το χαρτί στιγμιαία και

αφήνουμε να το διαβάσει και να το γράψει*

(j)

Βήμα 10ο:  Voilà! Το αποτέλεσμα! Το παιδί, αφού γράψει τις συλλαβές/ γράμματα, τα ξαναδιαβάζει όλα μαζί καθώς η επανάληψη είναι η μήτηρ πάσης μαθήσεως! (j)

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα είναι αρκετά προχωρημένο αφού περιλαμβάνει και τα τέσσερα γράμματα-στόχους. Φυσικά, μπορεί η άσκηση να προσαρμοστεί στις ανάγκες του παιδιού, παρακάμπτοντας βήματα.

Η διαδικασία διαρκεί περίπου 20 λεπτά, είναι αρκετά αποτελεσματική και δίνει την δυνατότητα επανάληψης. Επίσης, δεν είναι απαραίτητο να εφαρμοστεί σε θεραπευτικό πλαίσιο αποκλειστικά αλλά και στο σπίτι από τους γονείς. 
Καλή διασκέδαση, λοιπόν!

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια 
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com