Δράση για την Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή: Το Podcast

κλικ! για μεταφορά απευθείας στο podcast

Σας προτείνω ένα νέο podcast στα ελληνικά για την Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή που δημιούργησε με πολλή φροντίδα η εξαιρετική Ρουζάνα Κομεσίδου (IG: rkomesidou). Θα βρείτε όλες τις πληροφορίες για τη Δράση με συζητήσεις από την Κύπρο, Ελλάδα, και εξωτερικό, για τις συμβουλευτικές υπηρεσίες που παρέχει η Ρουζάνα και πολύ περισσότερο υλικό για την Επιστήμη Εφαρμογής (Implementation science) στη σελίδα mosinian. Stay tuned, γιατί ανανεώνεται συνεχώς!

Έχω την πολύ μεγάλη χαρά να συμμετέχω κι εγώ στο δεύτερο επεισόδιο σε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα συζήτηση για τη θεραπευτική παρέμβαση στην Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή. Μιλούμε γενικά για τη θεραπεία όπως εφαρμόζεται κλινικά, για τον τρόπο που ελέγχουμε την πρόοδο των θεραπευόμενων, προτείνουμε τρόπους διαχείρισης για τους γονείς και τονίζουμε τη σημασία ενημέρωσης των εκπαιδευτικών για την Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή. Ευχαριστώ από καρδιάς για την πρόσκληση και για την εποικοδομητική αλληλεπίδραση. 

Μη χάσετε επίσης το πρώτο επεισόδιο με την κυρία Αγγελική Βέργου, λογοθεραπεύτρια (IG: vangelili) που μιλά για τη συμπτωματολογία της ΑΓΔ και τη σωστή ενημέρωση!

Περιμένω με ανυπομονησία τη συνέχεια! 

Ο σύνδεσμος για το podcast με ένα κλικ στην εικόνα ή εδώ

Ευαγγελία Δ. Σούπη

Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

Πότε πρέπει να ανησυχήσετε για την ανάπτυξη του παιδιού σας;

"Dance partners" by Gillian Eilidh O' Marra

Η απάντηση δεν είναι πάντα ξεκάθαρη. Μάλιστα μπορεί να φανεί κάπως αντιφατική. Ας μιλήσουμε λοιπόν για το εύρος του "φυσιολογικού".

Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε πως τα αναπτυξιακά ορόσημα δεν κατακτώνται με μαθηματική ακρίβεια. Η ανάπτυξη διαφέρει από άτομο σε άτομο. Έτσι, είτε μιλάμε για την ανατολή των πρώτων δοντιών, για το μπουσούλημα ή τις πρώτες λέξεις, η απάντηση στο ερώτημα "πότε;" δεν έχει ακριβή και σαφή απάντηση. Μιλάμε πάντα για χρονικό εύρος.

Ας πάρουμε για παράδειγμα το περπάτημα. Πολλά παιδιά κάνουν τα πρώτα τους βήματα γύρω στον πρώτο χρόνο. Αυτό όμως δε συμβαίνει πάντα. Κάποια ξεκινούν πρώιμα, περίπου 7-8 μηνών, ενώ αλλά χρειάζεται να φτάσουν τους 18 μήνες. Δεδομένου ότι εδώ υπάρχει εύρος σχεδόν ενός έτους, είναι καλύτερα (με σύνεση) να μην αγχωθούμε ιδιαίτερα συγκρίνοντας το ένα παιδί με το άλλο. Κάθε ένα αναπτύσσεται στον δικό του μοναδικό χρόνο.

Παρόλα αυτά έχουν οριστεί σχετικά χρονικά όρια, ΜΕΤΑ από τα οποία κάποιο αναπτυξιακό ορόσημο θεωρείται πως έχει καθυστερήσει. Και είναι σημαντικό για τους γονείς να παραμένουν ενημερωμένοι και να βρίσκονται σε εγρήγορση.

Κάνεις δεν ξέρει το παιδί σας καλύτερα από εσάς. Αν ανησυχείτε για την ανάπτυξη του παιδιού σας είναι σημαντικό να δράσετε. Και να δράσετε άμεσα.

Ο ευκολότερος και αμεσότερος τρόπος να εκπληρώσετε αυτή την ευθύνη είναι να διατηρείτε σχέση εμπιστοσύνης με τον παιδίατρο σας, να τηρείτε τις προγραμματισμένες επισκέψεις, να συζητάτε σχετικά με την ανάπτυξή του παιδιού και να κάνετε ερωτήσεις. Παρόλο που δεν θα κάνει πλήρη αναπτυξιακό έλεγχο, ενδεχομένως θα μπορέσει να ανιχνεύσει πιθανές αποκλίσεις στις καθιερωμένες αναπτυξιακές νόρμες και να σας παραπέμψει σε ειδικό αναπτυξιολόγο.

Πλέον υπάρχουν ειδικοί που μπορούν να υποστηρίξουν ένα παιδί και την οικογένειά του μέσω της πρώιμης παρέμβασης σε κάθε ενδεχόμενο αναπηρίας ή καθυστέρησης στην ανάπτυξη.

Αυτό μπορεί να ακούγεται τρομακτικό και για αυτό το λόγο υπάρχει η τάση "ας περιμένουμε λίγο ακόμα να δούμε" ή "κι εμείς που δεν πήγαμε, τι πάθαμε;"

Αλλά αυτό είναι το χειρότερο που μπορείτε να κάνετε. Όταν εντοπίζονται νωρίς πολλές καθυστερήσεις στην ανάπτυξη μπορεί να αποκατασταθούν με την κατάλληλη παρέμβαση. Και όσο νωρίτερα ζητήσετε βοήθεια τόσο ταχύτερα μπορεί το παιδί να ξαναβρεί το ρυθμό του. 

Μέρος του κόστους των υπηρεσιών αυτών μπορεί να καλυφθεί από τον ΕΟΠΥΥ και μπορείτε να το σκεφτείτε ακόμη κι έτσι: τίποτε κακό δεν πρόκειται να συμβεί αν ζητήσετε αξιολόγηση. Αν από την αξιολόγηση προκύψει καθυστέρηση σε κάποιον τομέα της ανάπτυξης, το παιδί σας μπορεί να επωφεληθεί από σύγχρονες υπηρεσίες. Αν δεν προκύψει, τότε θα έχετε το κεφάλι σας ήσυχο. Αν εξακολουθείτε να προβληματίζεστε για την ανάπτυξη του παιδιού παρόλο που έχει ήδη εξεταστεί από κάποιον ειδικό, ζητήστε νέα εξέταση.

Συχνά δέχομαι την εξής ερώτηση από συγγενείς ή φίλους οικογενειών:

 "Νομίζω πως κάτι συμβαίνει. Το παιδί δε μιλάει ακόμη/ δεν έχει περπατήσει/ δεν τρώει μόνο του. Τι να κάνω; Φοβάμαι μη θυμώσουν. Να τους το πω;"

Η ερώτηση πάντα πηγάζει από γνήσιο ενδιαφέρον και προβληματισμό για ένα αγαπημένο παιδί.

Η απάντηση είναι μια: ΝΑΙ. Να το πείτε. Άμεσα. Είναι πολύ προτιμότερο να θορυβηθούν οι γονείς- κι ας δυσαρεστηθούν ακόμη- και να δράσουν νωρίς για να προλάβουν εάν όντως συμβαίνει κάτι παρά να καθυστερήσουν λόγω άγνοιας. Στην καλύτερη περίπτωση δε θα συμβαίνει τίποτα και η ζωή όλων θα συνεχιστεί ομαλά.

Ευαγγελία Δ. Σούπη

Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail

.com

Ο πλούτος των παιχνιδιών κοινωνικών δεξιοτήτων

Τα παιχνίδια κοινωνικών δεξιοτήτων είναι ένας απλός μα καταπληκτικός τρόπος να ενισχύσουμε την αμοιβαία προσοχή (joint attention) του παιδιού, την κοινωνική αλληλεπίδραση καινά ενθαρρύνουμε τις δεξιότητες επικοινωνίας.

Πρόκειται για απλές, επαναλαμβανόμενες παιγνιώδεις πράξεις που απαιτούν τη συμμετοχή τουλάχιστον δύο ατόμων. Είναι δωρεάν, είναι προσβάσιμα οπουδήποτε κι εγγυώνται άμεσο ενθουσιασμό!

Παραδείγματα παιχνιδιών κοινωνικών δεξιοτήτων είναι τα εξής:

• Κούκου!
• Αλογάκι στην πλάτη σου
• Κυνηγητό
• Κρυφτό
• Τραγούδια με κινήσεις (πχ. Χαρωπά τα δυο μου χέρια τα χτυπώ)
• Γαργαλητά

Πώς ενθαρρύνουν την αλληλεπίδραση και τη γλωσσική ανάπτυξη;

• Το παιδί εστιάζει στο άτομο με το οποίο παίζει κι έτσι δε χρειάζεται να μοιράσει την προσοχή του μεταξύ του ατόμου και κάποιου φυσικού αντικειμένου.
• Φέρνουν το παιδί ένα βήμα πιο κοντά στην ομιλία καθώς συντονίζεται με πιο φυσικό τρόπο με την έκφραση συναισθημάτων μέσω των χειρονομιών, του τόνου της φωνής και των εκφράσεων του προσώπου του συμπαίκτη του, εστιάζοντας αποκλειστικά σε αυτόν.
• Διευκολύνουν τον συμπαίκτη (εσάς!) να εστιάσει στο παιδί. Έτσι μπορεί να εντοπίσει ευκολότερα προσπάθειες επικοινωνίας του παιδιού που σε άλλη περίπτωση μπορεί να του διέφυγαν.
• Χρησιμοποιούν τη δύναμη της επανάληψης που αποτελεί τη σημαντικότερη τεχνική μάθησης του νηπίου.
• Δίνουν στο παιδί την ευκαιρία να εξασκηθεί με φυσικό τρόπο στη μίμηση, την εναλλαγή σειράς, την αμοιβαία προσοχή, τη βλεμματική επαφή, του μαθαίνουν να ακολουθεί και να δίνει εντολές να χτίζει και να χρησιμοποιεί νέο λεξιλόγιο.

Συνοψίζοντας, τέσσερα είναι τα πολύ σημαντικά οφέλη των παιχνιδιών κοινωνικών δεξιοτήτων: 

Το παιδί

1. εστιάζει σε εσάς
2. παραμένει μαζί σας
3. σας χαίρεται 
4. αρχίζει να κατανοεί και να χρησιμοποιεί την εξωλεκτική επικοινωνία.

Ευαγγελία Δ. Σούπη

Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

Additional reading

1. Heesen, R., Genty, E., Rossano, F., Zuberbühler, K., & Bangerter, A. (2017). Social play as joint action: A framework to study the evolution of shared intentionality as an interactional achievement. Learning & behavior, 45(4), 390–405. https://doi.org/10.3758/s13420-017-0287-9

2. Hsu, H. C., Iyer, S. N., & Fogel, A. (2014). Effects of social games on infant vocalizations*. Journal of child language, 41(1), 132–154. https://doi.org/10.1017/S0305000912000608

3. Markova G. (2018). The Games Infants Play: Social Games During Early Mother-Infant Interactions and Their Relationship With Oxytocin. Frontiers in psychology, 9, 1041. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01041

4. Salley, B., Brady, N. C., Hoffman, L., & Fleming, K. (2020). Preverbal Communication Complexity in Infants. Infancy : the official journal of the International Society on Infant Studies, 25(1), 4–21. https://doi.org/10.1111/infa.12318

10 tips για να διδάξετε στο παιδί σας να αυτοεξυπηρετείται και να προάγετε την ανεξαρτησία του

Η ανεξαρτησία σε καθημερινές δραστηριότητες είναι ένα δώρο που θα βοηθήσει το παιδί να φροντίζει τον εαυτό του στο μέλλον συναισθηματικά, σωματικά ακόμη και οικονομικά.

Πριν ξεκινήσετε να διδάξετε οτιδήποτε, σκεφτείτε τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του δικού σας παιδιού: αν του/ της αρέσει να επιδιορθώνει πράγματα επικεντρώστε σε DIY (φτιάξτο-μόνος-σου) δραστηριότητες, εάν δυσκολεύεται να διαχειριστεί τον χρόνο του/της ή να διαχειριστεί χρήματα, φτιάξτε ένα αληθοφανές πρόγραμμα διαχείρισης χρημάτων στο σπίτι με βάση το χαρτζιλίκι του/της. Τέτοιες ευκαιρίες μάθησης ξεπηδούν διαρκώς στην καθημερινή ζωή και μπορούν να ενισχυθούν μαζί με τα μαθήματα του σχολείου (π.χ. η αφαίρεση μπορεί να συνδυαστεί με τα ρέστα από  τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ ή η εκμάθηση των αριθμών με ένα τηλεφώνημα στη γιαγιά).

Aυτιστικά παιδιά, παιδιά με δυσκολίες μάθησης και ΔΕΠΥ, που έχουν διαφορετικές δεξιότητες, μαθαίνουν διαφορετικά από ένα τυπικό παιδί, και το να εστιάσουμε σε δραστηριότητες όπως αυτές είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να προσδώσουμε αξία στη μάθηση και να ενισχύσουμε την ανεξαρτησία, την αυτοπεποίθηση, τις γλωσσικές, τις κινητικές και τις κοινωνικές δεξιότητες.

10 tips για να διδάξετε στο παιδί σας να αυτοεξυπηρετείται και να προάγετε την ανεξαρτησία του:

1. Βεβαιωθείτε πως διαθέτετε τον χρόνο ώστε να αφιερώσετε την αμέριστη προσοχή σας όταν διδάσκετε μία νέα δεξιότητα. Σιγουρευτείτε επίσης ότι παιδί σας προσέχει εξίσου εκείνη την στιγμή. Περιορίστε τα παράπλευρα ερεθίσματα και επιλέξτε ένα ήσυχο περιβάλλον στην αρχή.
2. «Σπάστε» τη δεξιότητα σε απλά βήματα δίνοντας σαφείς οδηγίες πώς να ολοκληρώσει κάθε βήμα. Για παράδειγμα, για να πλύνει τα χέρια του: «άνοιξε τη βρύση, βρέξε τα χέρια, βάλε σαπούνι, τρίψε τα χέρια μεταξύ τους, ξέπλυνε τα χέρια καλά, κλείσε τη βρύση, σκούπισε τα χέρια». Επίσης μπορείτε να δώσετε βάση σε όποιο βήμα θέλετε να εμπεδώσει δίνοντας περισσότερες οδηγίες, π.χ. «τρίψε τις παλάμες και από την ανάποδη και ανάμεσα στα δάχτυλα».
3. Για να βοηθήσετε περισσότερο χρησιμοποιήστε οπτικά ερεθίσματα (φωτογραφίες ή/και έτοιμες εικόνες και γραφικά) για κάθε βήμα. Όταν ολοκληρώσετε ένα βήμα, προχωρήστε στο επόμενο δείχνοντάς το.
4. Επιδείξτε οι ίδιοι κάθε βήμα καθώς προχωράτε και ελέγξτε ότι το παιδί κατανοεί πλήρως πριν προχωρήσετε στο επόμενο.
5. Προσπαθήστε να χρησιμοποιείτε κάθε φορά τις ίδιες λέξεις σε κάθε βήμα για δείξετε την σταθερότητα και τη συνέπεια που διέπει κάθε ρουτίνα. Καθώς το παιδί λειτουργεί όλο και πιο ανεξάρτητα, μπορείτε να περιορίσετε τις προφορικές οδηγίες, μέχρι να τις διακόψετε εντελώς.
6. Ενθαρρύνετε και επιδοκιμάστε το παιδί για κάθε βήμα που ολοκληρώνει. Αν δεν μπορεί να ολοκληρώσει ένα βήμα μπορείτε να το βοηθήσετε. Να αποσύρετε τη βοήθειά σας πάντα ήπια και σταδιακά.
7. Εάν υπάρχει η δυνατότητα προσφέρετε στο παιδί επιλογές για να νιώσει πιο ανεξάρτητο. Για το παράδειγμα του πλυσίματος χεριών μπορείτε είτε να δώσετε δύο είδη σαπουνιών: (μπάρα ή κρεμοσάπουνο) είτε πετσέτας (υφασμάτινη ή χάρτινη χειροπετσέτα). Για το ντύσιμο μπορείτε να το αφήσετε να διαλέξει το ίδιο τα ρούχα του.
8. Ενισχύστε το παιδί θετικά. Ορίστε έναν αριθμό βημάτων που επιθυμείτε να ολοκληρώσει και αφήστε το να επιλέξει κάποιο ιδιαίτερο παιχνίδι για να παίξετε ή να πάτε βόλτα, συνδυάζοντας θετικές εμπειρίες και χρόνο μαζί.
9. Να έχετε υπομονή. Διαθέστε όσο χρόνο χρειάζεται το παιδί για να ολοκληρώσει μία καθημερινή δραστηριότητα ή να κατακτήσει μία δεξιότητα. Δώστε κι επιπλεόν χρόνο όπου χρειάζεται.
10. Γιορτάστε! Πανηγυρίστε την επιτυχία κατάκτησης της δεξιότητας από το παιδί κι επιβραβεύστε το.  

 

Ευαγγελία Δ. Σούπη

 Λογοθεραπεύτρια

 Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

Βιωματικό σεμινάριο για τη Γλωσσική Ανάπτυξη στο Ανοιχτό Παράθυρο

Σε αυτό το βιωματικό σεμινάριο θα εξερευνήσουμε την πορεία της γλωσσικής ανάπτυξης στα βρέφη και νήπια, θα μοιραστούμε τρόπους που θα μας βοηθήσουν να την ενισχύσουμε σε κάθε ηλικία μέσα από παραδείγματα, βιωματικές δραστηριότητες και παιχνίδια, θα μάθουμε τι συμβαίνει και κάποιες φορές διαταράσσεται η εξέλιξή της και πώς να αντιμετωπίσουμε πιθανές δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν.

Πού; Στο Ανοιχτό Παράθυρο (Χατζηκώστα 5, Ιωάννινα 454 44)
Πότε; Δευτέρα 7 Μαϊου, 10:00-13:00
Φιλοξενεί: Βίκυ Βάββα, δραματοθεραπεύτρια, παιγνιοθεραπεύτρια, σύμβουλος ψυχικής υγείας, παιδαγωγός θεάτρου και θεατρικού παιχνιδιού.
Συντονίζει: Ευαγγελία Σούπη, Λογοθεραπεύτρια

Το σεμινάριο έχει θεωρητικό και βιωματικό μέρος και απευθύνεται σε γονείς, φοιτητές σχετικών επαγγελμάτων και παιδαγωγούς προσχολικής ηλικίας.

Η γλώσσα είναι ανθρώπινη επινόηση, η πιο σημαντική για την επικοινωνία μα σαν ένας ζωντανός οργανισμός αναπτύσσεται μέσα μας και μαζί μας, έχοντας ρίζες στη βρεφική ηλικία. Σκαλώνει σε επίπεδα κι απλώνει τα κλαδιά της στον νου, στην ακοή, στην κίνηση. Ενίοτε όμως, η πορεία της ανακόπτεται και χρειάζεται φροντίδα για να φτάσει ψηλά.

Δίνονται σημειώσεις και βεβαίωση συμμετοχής
Η δήλωση συμμετοχής είναι απαραίτητη.

Για πληροφορίες και δηλώσεις συμμετοχής: κλικ εδώ! 

10 Δραστηριότητες Κατανόησης Λόγου

Η αντίληψη του λόγου είναι η ικανότητά μας να κατανοούμε τη γλώσσα. Περιλαμβάνει την άντληση πληροφοριών και νοημάτων από τις καθημερινές μας δραστηριότητες (π.χ. πρώτα θα ντυθώ κι έπειτα θα βγω από το σπίτι για να πάω στο σχολείο), από οπτικά ερεθίσματα (π.χ. ο μπαμπάς έβαλε τα παππούτσια του άρα θα βγει έξω), από ήχους και λέξεις (π.χ. η λέξη γάτα σημαίνει το γκρι ζωάκι που έχω στο σπίτι και το χαϊδεύω, η σειρήνα σημαίνει ότι περνά το ασθενοφόρο), από έννοιες όπως είναι εκείνες του χρόνου, του τόπου, του μεγέθους, των χρωμάτων, από τη γραμματική (αλλαγές στις καταλήξεις που αλλάζουν το νόημα των λέξεων), από γραπτές πληροφορίες.

Η κατανόηση του λόγου βασίζεται με τη σειρά της σε άλλες πολύ σημαντικές δεξιότητες όπως:
α)η προσοχή και η συγκέντρωση-να μπορούμε να εστιάσουμε απερίσπαστοι σε μία δραστηριότητα.
β)οι προ-γλωσσικές δεξιότητες-οι χειρονομίες, οι εκφράσεις του προσώπου, η βλεμματική επαφή.
γ)οι κοινωνικές δεξιότητες- η αλληλεπίδραση με τους άλλους λεκτική ή μη, η συμμόρφωση στις κοινωνικές νόρμες.
δ)το παιχνίδι- η ενασχόληση με δραστηριότητες που προκαλούν χαρά και ικανοποίηση στο παιδί με ιδιαίτερο στόχο ή όχι.

Απλοί τρόποι για να ενισχύσουμε την αντίληψη του λόγου στο παιδί είναι:

1. Βιβλία: Διαβάστε μαζί με το παιδί το αγαπημένο του βιβλίο, κάνετε ερωτήσεις σχετικά με την ιστορία, ζητήστε του να δείξει πράγματα και γεγονότα στις εικόνες.
2. Εντολές και Οδηγίες: Με τη βοήθεια μίας κούκλας ή γαντόκουκλας δώστε οδηγίες στο παιδί σε ένα παιχνίδι εμποδίων. Η κούκλα μπορεί να του/ της λέει να ανέβει στην καρέκλα ή να κάνει τούμπα, να πάρει ένα πιάτο και να το αφήσει πάνω στο κρεβάτι. Θα είναι πιο αστείο για το παιδί αν κάνετε τη δραστηριότητα εναλλάξ.
3. Περίπου τυφλόμυγα: Βάλτε σε μία αδιαφανή τσάντα μικροαντικείμενα. Βάλτε μέσα το χέρι και πιάστε ένα αντικείμενο χωρίς να το δείτε. Περιγράψτε στο παιδί πώς είναι αυτό το αντικείμενο και τη χρησιμότητά του, ενώ εκείνο θα πρέπει να μαντέψει τι είναι. Αντίστοιχα, μπορεί να βάλει εκείνο το χέρι του μέσα στη τσάντα και εσείς να προσπαθείτε να μαντέψετε τι είναι κάνοντας ερωτήσεις κλειστού τύπου (“είναι στρόγγυλο”, “το βρίσκω στο μπάνιο;”,
   “είναι καφέ;” κλπ).
4. Παζλ: Βοηθήστε το παιδί να ολοκληρώσει ένα παζλ που είναι λίγο πιο σύνθετο, συγκεντρώνοντας την προσοχή του σε συγκεκριμένα κομμάτια. Για παράδειγμα, αν το παζλ απεικονίζει μία φάρμα μπορείτε να του πείτε “Βρες τη γάτα. Η γάτα θα μπει δίπλα στην αγελάδα.”. Σημαντικό είναι να μην γίνετε φορτικοί αλλά να είστε παρόντες και να προσφέρετε βοήθεια όπου χρειάζεται.
5. Αγορά: Παίξτε “σούπερ μάρκετ” μέσα στο σπίτι σας. Δώστε του ένα καλάθι ή μία τσάντα ή ένα παιδικό καρότσι σούπερ μάρκετ και ζητήστε του να συγκεντρώσει αυτά που χρειάζεστε για να μαγειρέψετε ή να ετοιμάσετε μία βαλίτσα ή το μπάνιο του αδερφού του/ της: “Η ζάχαρη είναι στο ντουλάπι” ή “Θέλω το σαμπουάν του μπέμπη, την πετσέτα του και το κίτρινο παπάκι” είναι οδηγίες που μπορούν εύκολα να αλλάξουν βαθμό δυσκολίας και να προσαρμοστούν στις ανάγκες κάθε παιδιού.
6. Μάζεμα παιχνιδιών: Μετά από μερικές ευχάριστες στιγμές παιχνιδιού με τα παιχνίδια όλα σκορπισμένα στο πάτωμα μπορείτε να ζητήσετε από το παιδί να μαζέψει το καθένα ανάλογα με την κατηγορία στη οποία ανήκει: "Μάζεψε πρώτα τα ζώα/ φρούτα" ή "Τώρα θα μαζέψουμε όλα τα οχήματα που έχουν δύο ρόδες".
7. Παντομίμα: Είναι ωραίο παιχνίδι για όλη την οικογένεια, όπου ένας δίνει τη λέξη ή φράση ή την εικόνα στο παιδί κι εκείνο θα πρέπει να την περιγράψει χωρίς να μιλήσει, μόνο με τις κινήσεις του σώματος για να μαντέψουν οι άλλοι. Το ίδιο μπορεί να γίνει και ζωγραφίζοντας σαν το Pictionary.
8. Επιτραπέζια και οικογενειακά παιχνίδια: Το Twister είναι ωραίο παιχνίδι για ενίσχυση εντολών, εκμάθηση των μερώτου σώματος και βασικών εννοιών. Παιχνίδια όπως το Taboo και το Μάντεψε Ποιος είναι ιδανικά για να ενισχυθεί η κατανόηση του λόγου σε μεγαλύτερα παιδιά.
9. Ψάξε και Βρες: Αυτού του τύπου οι δραστηριότητες υπάρχουν ως βιβλία, εφαρμογές για κινητά και τάμπλετ, είναι ακόμη διαθέσιμα ως εκτυπώσιμες σελίδες στο διαδίκτυο (I Spy). Εναλλακτικά μπορείτε να το παίξετε και με τα σκόρπια στο πάτωμα παιχνίδια ζητώντας από το παιδί να βρει ένα αντικείμενο με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που είναι κρυμμένο ανάμεσα σε άλλα παρόμοια: "Βρες εκείνο που είναι μικρό και στρόγγυλο" ή "Βλέπω το στρατιωτάκι".
10. Παιχνίδι: Αφήστε το παιδί να οδηγήσει το παιχνίδι και συμμετέχετε δίνοντας τις σωστές πληροφορίες ονομάζοντας αντικείμενα, πράξεις, χαρακτηριστικά έννοιες χώρου και χρόνου με τρόπο ομαλό χωρίς να γίνετε φορτικοί. Ενισχύστε τη δημιουργικότητά του και περάστε καλά.

Καλή Διασκέδαση!


(photo credits CC0 Public Domain) 

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Ίσως σας ενδιαφέρει: 17 Δραστηριότητες Έκφρασης Λόγου

"Πες Α-ΛΕΥ-ΡΙ!"

"Πες μπάλα. ΜΠΑ-ΛΑ. Αφού την ξέρεις. Κοίτα! Η μπάλα. Πες κι εσύ μπάλα. ΜΠΑ-ΛΑ."
Το μικρούλι παρ' όλο που έχει ακούσει τη λέξη "μπάλα" πέντε φορές δεν λέει τη λέξη αλλά κλαίει γοερά. Κατά τη διάρκεια αυτής της διαδικασίας η αγαπημένη του μπάλα είναι ακριβώς μπροστά του, στα χέρια της μαμάς/ του μπαμπά αλλά δεν μπορεί να παίξει μαζί της εφόσον δεν έχει πει τη λέξη που του ζητείται. Αν μπορούσε όμως, θα την έλεγε και όλοι θα ήταν ευτυχισμένοι. Τελικά, το πιθανότερο είναι να του δοθεί η μπάλα και το κλάμα να σταματήσει, είτε πει τη λέξη είτε όχι και η διαδικασία θα έχει ολοκληρωθεί χωρίς νόημα.

Όταν πιέζουμε ένα βρέφος που μόλις αρχίζει να μιλά να πει μία λέξη ουσιαστικά το μαθαίνουμε να μιμείται, να επαναλαμβάνει αυτό που του λέμε. Το παιδί μπορεί, όντως να μάθει να ονομάζει αντικείμενα αλλά είναι αληθινά αυτός ο στόχος μας; Μοιάζει με άχρωμη καταλογογράφηση των αντικειμένων του σπιτιού. Εκείνο που είναι σημαντικό είναι να διδάξουμε στο παιδάκι μας την αξία της επικοινωνίας και της αλληλεπίδρασης. Όταν δείχνει ή απλώνει το χέρι στην μπάλα που κρατάμε, επιχειρεί να επικοινωνήσει μαζί μας. Τότε είναι η στιγμή που επιβραβεύουμε αυτή την προσπάθειά του προσφέροντας τη λέξη (και το αντικείμενο) δημιουργώντας τη σύνδεση: "Θέλεις την μπάλα; Πάρε την μπάλα". Του δείχνουμε τη σχέση του αντικειμένου με τη λέξη και όταν είναι έτοιμο θα μας ζητήσει την μπάλα χρησιμοποιώντας και ομιλία. Μέχρι τότε απολαμβάνουμε την μεταξύ μας αλληλεπίδραση και λειτουργούμε ως πρότυπο ομαλής και ευχάριστης επικοινωνίας.

Για να φτάσει ένα παιδί να χρησιμοποιεί λέξεις αυθόρμητα στο λόγο του και να μιλά όπως ένας ενήλικας, περνά από στάδια και το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να τα υποστηρίξουμε και να τα ενισχύσουμε. Και δεν υπάρχει καλύτερος σύντροφος επικοινωνίας από τους γονείς που γνωρίζουν κάθε ανάγκη και επιθυμία του παιδιού τους πριν ακόμη την εκφράσει. Έχουμε ρόλο υποστηρικτικού συνομιλητή, όχι στρατηγού. Επίσης, ποτέ δεν πρέπει να στερούμε βασικές ανάγκες από το παιδί με στόχο να του διδάξουμε λέξεις (πχ. νερό ή φαγητό). Όταν το παιδάκι κλαίει γιατί θέλει κάτι το βοηθάμε να δείξει αυτό που θέλει κι έτσι ενισχύουμε τις δεξιότητες της επικοινωνίας του λίγο περισσότερο. Αντίστοιχα όταν δείχνει αυτό που θέλει, το βοηθάμε να χρησιμοποιήσει μαζί κι ένα νόημα ή ήχο. Όταν μαθαίνει να χρησιμοποιεί λέξεις μπορούμε να του δώσουμε δύο επιλογές για να επιλέξει αυτό που θέλει. Όταν βλέπουμε ότι το παιδί εξελίσσεται και η γλώσσα του αναπτύσσεται σε όλα τα επίπεδα, σταδιακά αποσύρουμε την υποστήριξή μας και τα πλεονάζοντα ερεθίσματα στρώνοντας τον δρόμο για τον ανεξάρτητο, αυθόρμητο λόγο.

Τα παιδιά μαθαίνουν να μιλούν, να επικοινωνούν και αναπτύσσουν τις γλωσσικές δεξιότητές τους ομαλά και φυσικά μέσα από την καθημερινή αλληλεπίδραση με άλλους ανθρώπους σε απλές καταστάσεις ρουτίνας. Χαρείτε αυτές τις πολύτιμες στιγμές και περάστε καλά μαζί χωρίς να πιέζετε και να πιέζεστε.

Εάν παρατηρήσετε αργή εξέλιξη στη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού σας, επικοινωνήστε με έναν λογοθεραπευτή/ λογοθεραπεύτρια για μία πρώιμη αξιολόγηση του λόγου του/ της. 

Photo: CC0 Public Domain via Pixabay

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

"Άρα;" Τι είναι η εξαγωγή συμπερασμάτων και πώς τη διδάσκουμε

illustration by kissikissi.tumblr

Το συμπέρασμα είναι η πληροφορία που εξάγουμε όταν συνδυάσουμε τα στοιχεία ενός ερεθίσματος (εικόνα, κείμενο κλπ) με προηγούμενη γνώση. Η εξαγωγή συμπερασμάτων ξεκινά πρώιμα, ακόμη από την ηλικία των δύο ετών. Είναι μία σύνθετη ικανότητα αναγκαία και χρήσιμη καθημερινά: μας βοηθά να επιλύουμε προβλήματα, να κατανοούμε τον προφορικό και τον γραπτό λόγο, να διαπραγματευόμαστε, να αλληλεπιδρούμε με το περιβάλλον μας και με άλλους ανθρώπους "διαβάζοντας" τι συμβαίνει γύρω μας, τι νιώθουν ή τι σκέφτονται οι άλλοι έτσι ώστε να μπορούμε να προσαρμόσουμε τις ενέργειές μας κατάλληλα.

Το συμπέρασμα διαφέρει από την πρόβλεψη στο γεγονός ότι βασίζεται σε κάτι που γίνεται εκείνη τη στιγμή ή έχει ήδη ολοκληρωθεί. Από την άλλη η πρόβλεψη αποτελεί μία υπόθεση, ένα μάντεμα για το μέλλον.

         Κείμενο/ Εικόνα (Ερέθισμα)

+   Προηγούμενη γνώση

=> Συμπέρασμα

Η ικανότητα εξαγωγής συμπερασμάτων επαφίεται στην επαρκή κατανόηση της πληροφορίας, στις γενικότερες γνώσεις του ατόμου, στην ικανότητα να αποδίδει νοητικές καταστάσεις στον εαυτό του και τους άλλους (Θεωρία του Νου) και σε μετα-γνωστικές δεξιότητες. Σχετίζεται άμεσα με τη γλώσσα και μπορεί να επηρεάσει την ανάγνωση και κατ' επέκταση  την ακαδημαϊκή πρόοδο του παιδιού.

Εξαιτίας όλου αυτού του σύνθετου γνωστικού μηχανισμού η εξαγωγή συμπερασμάτων είναι μία δύσκολη διαδικασία για παιδιά με γλωσσική διαταραχή, με πραγματολογική διαταραχή και με αυτισμό. Η δυσκολία ενός παιδιού να βγάλει συμπεράσματα κάνοντας κάποια δομημένη δραστηριότητα ή στην καθημερινότητά του μπορεί να οφείλεται σε δυσκολία σε οποιαδήποτε από τις δεξιότητες που αναφέρθηκαν παραπάνω (περιορισμένο πλαίσιο γνώσης, δυσκολία στη προσέγγιση κι εφαρμογή προηγούμενης γνώσης, περιορισμένη ικανότητα στη άντληση κατάλληλων πληροφοριών από το κείμενο/ εικόνα/ άτομο, στην αδυναμία κατανόησης της χρησιμότητας των συμπερασμάτων κλπ.)

Διδάσκοντας την εξαγωγή συμπερασμάτων

Εικόνες: Συνήθως είναι πιο εύκολο να δείξουμε πώς βγάζουμε ένα συμπέρασμα μέσω εικόνων. Μπορείτε να βρείτε κατάλληλες εικόνες στο διαδίκτυο, σε βιβλία ή σε εκπαιδευτικό υλικό για να χρησιμοποιήσετε με το παιδί. Εξηγήστε του τι είναι το συμπέρασμα και από τι αποτελείται. Βρείτε τα στοιχεία που σας δίνει η εικόνα και χρησιμοποιήστε την προηγούμενη σας γνώση για να καταλήξετε σε ένα ορθό συμπέρασμα. Ίσως χρειαστείτε πολλά παραδείγματα μέχρι να μπορέσει το παιδί να βγάλει μόνο του συμπέρασμα από κάποια εικόνα.

Εικόνες και κείμενο: Χρησιμοποιήστε κόμικ ή γελοιογραφίες, ακόμη και παιδικά βιβλία. Διαβάστε το κείμενο μαζί, δείτε την εικόνα και αφήστε το παιδί να σας πει το συμπέρασμα αφού το υποστηρίξει δείχνοντάς σας τα στοιχεία και την δική του γνώση πάνω στο θέμα.

Κείμενο: Ξεκινήστε με μία ή δύο απλές προτάσεις που δίνονται στο παιδί γραπτά. Εκείνο θα ακολουθήσει τη διαδικασία που έκανε και παραπάνω και θα εξάγει το συμπέρασμά του. Έπειτα ζητήστε του να κυκλώσει τις λέξεις που χρησιμοποίησε ως στοιχεία και να καταγράψει αυτά που ήδη ξέρει και τον βοήθησαν να φτάσει στο συμπέρασμα.

Κοινωνικές δεξιότητες: Όταν ένα παιδί δυσκολεύεται να "διαβάσει" μία κατάσταση ή τη γλώσσα του σώματος ενός άλλου ανθρώπου για να κατανοήσει τι συμβαίνει στο περιβάλλον θα χρειαστεί να διδαχθεί πώς να εξάγει συμπεράσματα μέσα από την αλληλεπίδρασή του με τους άλλους. Το πρώτο πράγμα που κάνουμε είναι να δείξουμε στο παιδί πώς να παρατηρεί και να προσέχει τι γίνεται και τι κάνουν οι άλλοι και να αναζητά εκείνα τα σημάδια που θα του δώσουν τις πληροφορίες που χρειάζεται κι έπειτα να μάθει τι σημαίνουν αυτά. Εξασκηθείτε μέσω παιχνιδιών ρόλων και κοινωνικών σεναρίων.


Σημείωση: Το παρόν κείμενο δεν αποτελεί πηγή αναφοράς για ακαδημαϊκά έργα. Απαγορεύεται η μερική ή ολική αντιγραφή του.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Βιβλιογραφία

1. Adams C., Clarke E., Haynes R. (2009). Inference and sentence comprehension in children with specific or pragmatic language impairment. Int. J. Lang. Commun. Disord. 44, 301–318.
2. Bishop, D.V.M., & Adams, C. (1992). Comprehension problems in children with specific language impairment: Literal and inferential meaning. Journal of Speechand Hearing Research, 35, 119-129.
3. Botting, N., & Adams, C. (2005). Semantic and inferencing abilities in children with communication disorders. International Journal of Language & Communication Disorders, 40, 49–66.
4. Jaswal V. K., Markman E. M. (2001). Learning proper and common names in inferential versus ostensive contexts. Child Dev. 72, 768–786
5. Karasinski, C., & Weismer, S. E. (2010). Comprehension of Inferences in Discourse Processing by Adolescents With and Without Language Impairment. Journal of Speech, Language, and Hearing Research : JSLHR, 53(5), 1268–1279.
6. Oakhill, J. & Yuill, N. (1996). Higher order factors in comprehension disability: Processes and remediation. In C. Cornoldi & J. Oakhill (Eds.), Reading comprehension difficulties:Processes and intervention. (pp. 69-92). Mahwah, NJ: Erlbaum

Βιωματικό Σεμινάριο Γλωσσικής Ανάπτυξης

Καλοί μου φίλοι, με χαρά σας προσκαλώ στο βιωματικό σεμινάριο που θα συντονίσω στον φιλόξενο χώρο του Ανοιχτού Παραθύρου στις 6 Απριλίου 2016.

Το σεμινάριο έχει θεωρητικό και βιωματικό μέρος και απευθύνεται σε γονείς, φοιτητές σχετικών επαγγελμάτων και παιδαγωγούς προσχολικής ηλικίας.

Η γλώσσα είναι ανθρώπινη επινόηση, η πιο σημαντική για την επικοινωνία μα σαν ένας ζωντανός οργανισμός αναπτύσσεται μέσα μας και μαζί μας, έχοντας ρίζες στη βρεφική ηλικία. Σκαλώνει σε επίπεδα κι απλώνει τα κλαδιά της στον νου, στην ακοή, στην κίνηση. Ενίοτε όμως, η πορεία της ανακόπτεται και χρειάζεται φροντίδα για να φτάσει ψηλά.

Σε αυτό το βιωματικό σεμινάριο θα εξερευνήσουμε την πορεία της γλωσσικής ανάπτυξης στα βρέφη και νήπια, θα μοιραστούμε τρόπους που θα μας βοηθήσουν να την ενισχύσουμε σε κάθε ηλικία μέσα από παραδείγματα, βιωματικές δραστηριότητες και παιχνίδια, θα μάθουμε τι συμβαίνει και κάποιες φορές διαταράσσεται η εξέλιξή της και πώς να αντιμετωπίσουμε πιθανές δυσκολίες που μπορεί να προκύψουν.


Για περισσότερες πληροφορίες κάνετε κλικ εδώ.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Πώς να κρύψετε την εξάσκηση της ανάγνωσης μέσα στις καθημερινές δραστηριότητες του παιδιού

Illustrator Ana Pez via pencil-ilustradores.com

Ακόμη κι όταν δεν αφορά τα σχολικά μαθήματα η εξάσκηση της ανάγνωσης είναι μία δραστηριότητα πολλές φορές ανιαρή για τα παιδιά και μία αιτία συχνών μαχών μεταξύ των παιδιών και των γονέων. Αυτό μπορεί να συμβαίνει για πολλούς λόγους: η ίδια η ανάγνωση μπορεί να δυσκολεύει το παιδί κι έτσι να μην είναι μία ευχάριστη διαδικασία για αυτό είτε να παρασύρεται από άλλες δραστηριότητες πιο ελκυστικές. Η έκθεση των παιδιών στο διάβασμα ανεξάρτητα από τις σχολικές εργασίες είναι σημαντική και υπάρχουν τρόποι να ενταχθεί η εξάσκηση της ανάγνωσης μέσα στην καθημερινότητα ακόμη και με μη παραδοσιακούς τρόπους όταν υπάρχει σθεναρή αντίσταση από το παιδί. Ευτυχώς τα γράμματα, οι λέξεις, τα κείμενα είναι παντού γύρω μας και είναι αρκετά εύκολο να μετατρέψουμε την ανάγνωση σε διασκεδαστική δραστηριότητα καθημερινά.

6 τρόποι να εντάξετε την εξάσκηση της ανάγνωσης στην καθημερινότητα του δικού σας παιδιού:

Οικογενειακή υπόθεση: Βάλτε τα βιβλία μέσα στο σπίτι και τη ζωή σας. Αφήστε τα παιδιά να διαλέξουν τα βιβλία που θέλουν, θα σας εκπλήξουν με τις επιλογές τους. Αν δεν μπορείτε να αγοράσετε βιβλία, επισκεφτείτε την κοντινή σας δανειστική βιβλιοθήκη και περάστε λίγο χρόνο εκεί. Δεν χρειάζεται να το κάνετε κάθε ημέρα αλλά να δώσετε και αυτή την επιλογή στο παιδί. Παίξτε παιχνίδια ρόλων στο σπίτι αφήστε το παιδί να κάνει τον δάσκαλο και να σας μάθει εκείνο να διαβάζετε ή να σας δείξει τι έμαθε στο σχολείο. Εντάξτε την ανάγνωση ή την αφήγηση παραμυθιού στη ρουτίνα σας κι εμπλέξτε και τα μεγαλύτερα παιδιά της οικογένειας σε αυτό: Ο μεγάλος αδερφός διαβάζει στον μικρό αδερφό μία ιστορία, και οι ρόλοι δεν θα αργήσουν να αντιστραφούν.

Οδηγίες και Συνταγές: Τα παιδιά αγαπούν τις ευθύνες. Ζητήστε του τη βοήθειά του σε κάτι που κατά κανόνα κάνετε μόνοι σας. Η δουλειά του θα είναι να σας διαβάσει τη συνταγή για ένα γλυκό ή τις οδηγίες για το στήσιμο ενός επίπλου ή τους κανόνες ενός παιχνιδιού. Με αυτό τον τρόπο θα ενισχύσει και την προσοχή του και την κατανόηση του κειμένου, αφού είναι πολύ πιθανό να θελήσει να συμμετέχει και στο πρακτικό κομμάτι της διαδικασίας. Προσαρμόστε το κείμενο που θέλετε να διαβάσει στο ηλικιακό και το αναγνωστικό του επίπεδο και περιμένετε με υπομονή να τελειώσει. Σε επόμενο επίπεδο προσθέστε ή αλλάξτε λέξεις στο κείμενο για να αναπτύξετε το λεξιλόγιο.

Τεχνολογία: Κατεβάστε ebooks, εφαρμογές ανάγνωσης, παιχνίδια με λέξεις ή γράμματα στο tablet ή στο κινητό σας τηλέφωνο. Ακόμη και το πιο ανιαρό για το παιδί σχολικό βιβλίο μπορεί να φανεί πιο ενδιαφέρον αν παρουσιαστεί ηλεκτρονικά.

Ταξίδια: Ζητήστε από το παιδί να διαβάζει πινακίδες για να σας βοηθήσει να βρείτε τον προορισμό σας. Έτσι θα βοηθήσετε την ανάγνωση μεμονωμένων λέξεων. Επίσης μπορείτε να κάνετε ένα παιχνίδι αλφαβήτου σύμφωνα με το οποίο θα πρέπει να βρίσκετε τα γράμματα της αλφαβήτου με τη σειρά σε επιγραφές και πινακίδες και στόχος είναι να φτάσετε μέχρι το ω.

Post-it: Γράψτε αστεία ή ανέκδοτα ή μηνύματα αγάπης ή απλά πρακτικά μηνύματα σε χαρτάκια και βάλτε τα ανάμεσα στις σελίδες των σχολικών βιβλίων ή στο κομοδίνο του. Από το "Καλημέρα, σ'αγαπώ πολύ :)" μέχρι το "Στο πάνω συρτάρι της κουζίνας σε περιμένει μία έκπληξη" δημιουργείται μία οικογενειακή συνήθεια, όμορφη, δημιουργική με σύμμαχο την ανάγνωση.

Παίξτε: Παίξτε, παίξτε, παίξτε και παίξτε λίγο ακόμη. Αφιερώστε χρόνο μαζί. Τότε θα βρείτε τρόπους να το προχωρήσετε λίγο παρακάτω και να δημιουργήσετε νέες ιδέες για να βοηθήσετε την ανάγνωση του δικού σας παιδιού, να φτιάξετε δραστηριότητες προσαρμοσμένες στη δική του προσωπικότητα και επιθυμίες. Αφήστε το παιδί να σας οδηγήσει και να φτιάξει μόνο του παιχνίδια που θα του αρέσουν. Και μην ξεχνάτε πως δεν είναι απαραίτητο να επιβάλλετε την ανάγνωση. Δώστε στο παιδί το υλικό, δώστε του μία ιδέα μόνο και δείτε πόσο δημιουργικό και ενθουσιώδες θα γίνει.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία: Τι σκέφτεσαι-Τι νιώθεις-Τι κάνεις;

Illustration by L. Dalzell via berndwuersching.tumblr.com

Η Μαρία μπαίνει στο σπίτι χτυπώντας δυνατά τη πόρτα πίσω της. Η μητέρα της την παρακολουθεί προβληματισμένη, τον  τελευταίο καιρό έρχεται συνεχώς με νεύρα στο σπίτι. Της ζητά να πλύνει τα χέρια της πριν το φαγητό. Η Μαρία της αντιμιλά και πετάει την τσάντα της κάτω. Η μητέρα φανερά  θυμωμένη της  ζητά  να πάει στο δωμάτιο της και ότι για τιμωρία δε θα βγει να παίξει με της φίλες της το απόγευμα. Η Μαρία δακρυσμένη αποχωρεί στο δωμάτιο της.

Τι συνέβη πραγματικά: Η Μαρία στο σχολείο τον τελευταίο καιρό αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα.Οι φίλες της Φρόσω και Θάλεια δεν παίζουν μαζί της πια γιατί όπως λένε κάνουνε παρέα με άλλες συμμαθήτριές τους. Λίγο πριν φύγει για το σπίτι, η Θάλεια και η Φρόσω μαζί με τα υπόλοιπα κορίτσια την κορόιδευαν αποκαλώντας την «φυτό» καθώς τον τελευταίο καιρό τα πάει καλά στα μαθήματα και έχει γίνει η αγαπημένη μαθήτρια της δασκάλας. Η Μαρία σκέφτεται: «Δεν πρόκειται ποτέ να ξανακάνω φίλες» και κατευθύνεται στο σπίτι.

Σε αυτό  το παράδειγμα βλέπουμε ότι η μητέρα της Μαρίας αντέδρασε με την τιμωρία βλέποντας τη Μαρία να συμπεριφέρεται άσχημα στερώντας της  την αγαπημένη της ασχολία. Πόσο πιο χρήσιμο λέτε να ήταν αν πολύ απλά ήξερε τι σκεφτόταν η Μαρία  και οδηγήθηκε σε αυτήν την συμπεριφορά; Σε αυτό ακριβώς το σημείο βοηθά η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία!

Η Γνωσιακή  Συμπεριφορική Θεραπεία (ΓΣΘ) είναι ένας συνδυασμός της Ψυχολογίας της μάθησης και της Γνωστικής Ψυχολογίας. Πιο συγκεκριμένα αναδεικνύει ξεκάθαρα τη σχέση ανάμεσα στο τι σκεφτόμαστε («Δεν πρόκειται ποτέ να ξανακάνω φίλες»),τι αισθανόμαστε (θυμός,  απογοήτευση) και  πως συμπεριφερόμαστε(αντιμιλά και αποσύρεται στο δωμάτιό της).Η Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία παιδιών και εφήβων, απευθύνεται σε παιδιά και τις οικογένειές τους που αντιμετωπίζουν δυσκολίες όπως:

1. Προβλήματα συμπεριφοράς (π.χ. εκρήξεις θυμού, ανυπακοή, επιθετικότητα, υπερκινητικότητα)
2. Δυσκολίες στις σχέσεις με τους γονείς, τα αδέλφια και τους συνομηλίκους
3. Δυσκολίες προσαρμογής (π.χ. στο σχολείο)
4. Προβλήματα ύπνου
5. Προβλήματα στη διατροφή
6. Αγχώδεις διαταραχές (κρίσεις πανικού, κοινωνική φοβία, ειδικές φοβίες, γενικευμένο άγχος, ιδεοψυχαναγκαστικές διαταραχές), καταθλιπτικά συμπτώματα
7. Διαταραχές αυτιστικού φάσματος και μαθησιακές  δυσκολίες

Σύμφωνα με σύγχρονες επιστημονικές έρευνες, οι πρώιμες εμπειρίες των παιδιών και κυρίως οι αρνητικές μορφές  δεσμού και ανατροφής από  τους γονείς (υπερπροστασία, απορριπτική-επικριτική στάση)  τα οδηγούν σε αρνητικές σκέψεις  για τον εαυτό τους, τον κόσμο και τους άλλους. Οι δυσλειτουργικές αυτές σκέψεις  δημιουργούν  αρνητικά συναισθήματα τα οποία τα παιδιά προσπαθούν να καταπολεμήσουν υιοθετώντας συμπεριφορές όπως απομόνωση, αποφυγή, εκρήξεις θυμού ,κοινωνική απόσυρση, καταναγκαστικές συμπεριφορές  καθώς και σωματικά συμπτώματα.

Ο κύριος στόχος της θεραπείας είναι τόσο τα παιδιά όσο και οι γονείς να αναγνωρίζουν, να αμφισβητούν, και τέλος να τροποποιούν και ν' αντικαθιστούν τους δυσλειτουργικούς τρόπους σκέψης  με εναλλακτικούς πιο παραγωγικούς ,να μαθαίνουν να διαχειρίζονται το συναίσθημά τους και να χρησιμοποιούν πιο λειτουργικούς  τρόπους διαχείρισης των καταστάσεων.

Γονική Συμμετοχή στη Θεραπεία

-Για μικρότερες ηλικίες συνηθίζεται ο θεραπευτής να βλέπει  τους γονείς πριν το παιδί. Σε πολλές περιπτώσεις ο θεραπευτής μπορεί να δει τους γονείς και το παιδί ταυτόχρονα σε περίπτωση που θέλει να διερευνήσει  περαιτέρω την αλληλεπίδραση του παιδιού με τους γονείς, του παιδιού με το θεραπευτή καθώς και των γονέων μεταξύ τους.

- Όσον αφορά τους έφηβους, ο θεραπευτής μπορεί να φροντίσει να δει τον έφηβο πριν κανονίσει συνεδρία με τους γονείς. Αν οι γονείς θέλουν να δώσουν κάποιες  πληροφορίες ο θεραπευτής πρέπει να τους μιλήσει τηλεφωνικώς αρχικά μέχρι να συναντηθεί με τον έφηβο. Η συνεδρία με τους γονείς θα ακολουθήσει μετά την αρχική συνεδρία με τον έφηβο.

Για να εφαρμοστεί η θεραπεία σε παιδιά και εφήβους πρέπει να ακολουθούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
-Ικανότητα έκφρασης σκέψεων (Ελάχιστο όριο ηλικίας παιδιού 6-7 έτη)

-Ικανότητα αναγνώρισης των συναισθημάτων

-Ικανότητα ερμηνείας και επεξήγησης καταστάσεων

-Ικανότητα σύνδεσης μεταξύ σκέψεων-συναισθημάτων συμπεριφορών.

Όλα αυτά εκμαιεύονται κατά τη θεραπευτική διαδικασία ανάλογα με την ηλικία του παιδιού μέσα από ένα πλήθος  δραστηριοτήτων όπως το συμβολικό παιχνίδι, τη παιγνιοθεραπεία ,το παιδικό ιχνογράφημα κλπ.

Τα θετικά της Γνωσιακής-Συμπεριφορικής:

• Η συγκεκριμένη θεραπεία είναι σύντομη 
• Παρέχει στους γονείς και στα παιδιά ένα δομημένο περιβάλλον θεραπείας
• Το παιδί μαθαίνει να συμμετέχει ενεργά στη θεραπευτική διαδικασία καθώς μέσα από την καθοδήγηση του θεραπευτή, μαθαίνει να ανακαλύπτει και να αντιμετωπίζει μόνο του τα προβλήματα της καθημερινότητας αποκτώντας ταυτόχρονα την αυτονομία του και αυξάνοντας την αυτό-εικόνα του και την αυτοεκτίμηση του
  

Σίσσυ Σκαλτσογιάννη

Ψυχολόγος ΑΠΘ

MSc. Εφαρμοσμένης Παιδοψυχολογίας

(Nottingham Trent University, UK)

Εκπαιδευόμενη στην Γνωσιακή-Συμπεριφορική Ψυχοθεραπεία

Τ.6948310266

 s.skaltsogianni@yahoo.com

Επιστημονική Βιβλιοθήκη: "Αλλαγές στη μορφή της οικογένειας και ψυχική υγεία παιδιών και εφήβων"

 Τίτλος: "Αλλαγές στη Μορφή της Οικογένειας και Ψυχική Υγεία Παιδιών και Εφήβων. Η Συμβολή της Συμβουλευτικής Γονέων"
Συγγραφέας: Μίνα Μπρούμου
Εκδότης: Bookstars
Χρονολογία Έκδοσης2014
Σελίδες: 160 
 

 Από το σημείωμα του οπισθόφυλλου

"Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια προσπάθεια ανασκόπησης της σχετικής βιβλιογραφίας και έρευνας που έχει διεξαχθεί διεθνώς σχετικά με τις επιπτώσεις που οι μεταβολές στη μορφή της οικογένειας επιφέρουν στην ψυχολογική ανάπτυξη των ίδιων των γονιών και των παιδιών τους. Οι κοινωνικές μεταβολές έχουν αλλάξει την οικογενειακή δομή και έχουν συντελέσει στη διαμόρφωση νέων τύπων οικογένειας, όπως είναι η πυρηνική, η μονογονεϊκή, η ανασυσταμένη και η ομόφυλη οικογένεια, ενώ η βιβλιογραφία υποστηρίζει ότι δεν είναι ο τύπος της οικογένειας αυτός καθαυτός που δημιουργεί δυσκολίες στους γονείς και στα παιδιά, αλλά ο τρόπος με τον οποίο οι ενήλικες διαχειρίζονται συναισθηματικά τις διάφορες συνθήκες, καθώς και άλλα πρακτικά ή ψυχολογικά ζητήματα που προκύπτουν, παράλληλα με τη διαμόρφωση της νέας οικογένειας (π.χ. τα οικονομικά προβλήματα, το άγχος από την διακοπή του συνηθισμένου τρόπου ζωής της οικογένειας, ανεπαρκές υποστηρικτικό δίκτυο, περισσότερες ευθύνες ή ψυχολογικές δυσκολίες όπως είναι η θλίψη, ο θυμός, η ανασφάλεια).

Τα συμπεράσματα της παρούσας εργασίας αναδεικνύουν την αναγκαιότητα σχεδιασμού προληπτικών προγραμμάτων που να απευθύνονται σε γονείς, έτσι ώστε να διευκολύνουν τη μετάβαση τους στη νέα κατάσταση και την προσαρμογή τους και να προωθήσουν στον μέγιστο δυνατό βαθμό την ποιότητα της σχέσης παιδιών με τους γονείς τους. Ο σχεδιασμός σχετικών προγραμμάτων θα συντελέσει στην εξασφάλιση ενός θετικού κλίματος στο επίπεδο των συντροφικών-γονεϊκών σχέσεων και στη δημιουργία ενός ασφαλούς πλαισίου για τα παιδιά που αντιμετωπίζουν αποσταθεροποίηση στο οικογενειακό τους περιβάλλον προάγοντας με αυτόν τον τρόπο την ψυχική υγεία όλων των μελών της οικογενειακής ομάδας."

"Δεν καταλαβαίνω τι λέει". Βελτιώνοντας την καταληπτότητα της ομιλίας του παιδιού

illustration found on missnikki94.tumblr

 Συμβαίνει συχνά κατά τη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού στη νηπιακή και προσχολική ηλικία να μην μπορούν οι ενήλικες να καταλάβουν τι προσπαθεί να πει. Ενώ νέες λέξεις προστίθενται διαρκώς και "ξεκαθαρίζει" η άρθρωσή του, η ομιλία τις περισσότερες φορές δε γίνεται καταληπτή από τρίτους που, πολλές φορές μαντεύουν τι προσπαθεί να επικοινωνήσει το παιδί. Αυτό μπορεί να γίνει εκνευριστικό αμφίπλευρα και να επηρεάσει αρνητικά ακόμη και τη διάθεση για λεκτική επικοινωνία.
Παρακάτω θα βρείτε χρήσιμους τρόπους για να βελτιώσετε την καταληπτότητα της ομιλίας του παιδιού σας αλλά και την δική σας κατανόηση.


Λάθη στους ήχους της ομιλίας. Παραλείψεις, αντικαταστάσεις, προσθέσεις, παραμορφώσεις των ήχων της ομιλίας μπορεί να είναι η βασική αιτία της περιορισμένης καταληπτότητας. Τυπικά όρια υπάρχουν στην ηλικία κατάκτησης των ήχων αυτών, ωστόσο η αντικατάσταση μίας φωνής με κάποια άλλη μπορεί να μπερδέψει τους γονείς και να διακόψει την ομαλή επικοινωνία. (πχ. "λελό" αντί για "νερό", "λέλω" αντί για "θέλω" κλπ.) Μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί να μιμηθεί τη σωστή άρθρωση των ήχων αυτών όταν σας κοιτά, να το διορθώνετε κάποιες φορές ή/ και να τονίζετε τους ήχους αυτούς όταν μιλάτε εσείς στο παιδί, ανάλογα φυσικά με την ηλικία του.

Ταχύτητα. Όταν το παιδί μιλά πολύ γρήγορα οι λέξεις "μπλέκονται" μεταξύ τους, οι ήχοι της ομιλίας παραμορφώνονται και ο ακροατής δεν έχει συνήθως αρκετό χρόνο να επεξεργαστεί αυτά που άκουσε. Εάν το παιδί σας μιλά πολύ γρήγορα, δείξτε του πώς να μειώσει το ρυθμό ομιλίας του, αφήστε το να μιμηθεί τον δικό σας ρυθμό, τραγουδήστε μαζί του αργά, αλλάξτε το τέμπο αγαπημένων του τραγουδιών, αλλάξτε την δική σας ταχύτητα ομιλίας.

Ένταση. Κάποιες φορές αυτό που περιορίζει την καταληπτότητα της ομιλίας είναι η ακατάλληλη ένταση της φωνής. Το παιδί που μιλά πολύ σιγά ή φωνάζει πολύ δυνατά, ανά περιπτώσεις δεν μπορεί να γίνει κατανοητό. Μπορείτε να καθοδηγήσετε το παιδί να δοκιμάσει διαφορετικές εντάσεις φωνής (καθόλου φωνή, ψίθυρος, κανονική ένταση, υψηλή ένταση) και να τις αντιστοιχίσετε μαζί με αληθινές καταστάσεις της καθημερινότητάς του. Για παράδειγμα, ποια φωνή χρησιμοποιούμε στη σχολική αίθουσα, ποια φωνή στο σπίτι όταν κοιμάται ο μπαμπάς, ποια φωνή στην αυλή του σχολείου; Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να σας φανεί χρήσιμη η εφαρμογή Noise Down για iOS ή η εφαρμογή "Too Noisy" για Android για το τηλέφωνο ή το tablet σας.

Εάν το παιδί εξακολουθεί να δυσκολεύεται με την καταληπτότητα της ομιλίας του κι εσείς, οι γονείς ή φίλοι συνεχίζετε να μην το καταλαβαίνετε, απευθυνθείτε σε έναν λογοθεραπευτή που θα ερευνήσει τα αίτια και θα σας καθοδηγήσει κατάλληλα.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Γλωσσικές δραστηριότητες για άρρωστα παιδιά στο σπίτι

 

Όταν το παιδάκι σας είναι άρρωστο με γρίπη ή κρυολόγημα περιορίζεται στο κρεβάτι του και σίγουρα δε θέλετε να το αναστατώσετε. Χρειάζεται ανάπαυση, φροντίδα, ηρεμία. Για να αποφύγετε ενδεχόμενη πολύωρη προσκόλληση μπροστά στην τηλεόραση μπορείτε να γεμίστε τον χρόνο του με μικρές απλές χειρονομίες αγάπης και φροντίδας που θα απαλύνουν τον πόνο του και θα το κάνουν να ξεχαστεί. Εκτός αυτού μπορείτε να επιτύχετε ακόμη έναν στόχο: να ενισχύσετε τις γλωσσικές του δεξιότητες με δραστηριότητες που δεν απαιτούν πολλή ενέργεια. Όπως αυτές:

1. Οικογενειακά άλμπουμ: Δείξτε του παλιές φωτογραφίες δικές σας, μιλήστε για το παρελθόν, για τους ανθρώπους της οικογένειά σας, τους φίλους, συζητήστε για τον τρόπο που μεγαλώσατε, τι κάνατε όταν ήσαστε στην ηλικία του.

2. Αποτυπώματα: Δώστε του έναν δίσκο με πλαστελίνες και μικρά πλαστικά παιχνίδια για να ερευνήσει τα αποτυπώματα που αφήνει το καθένα. Εναλλακτικά φτιάξτε εσείς τις πλαστελίνες σε επίπεδα σχήματα, αφήστε αποτυπώματα από πλαστικά ζωάκια-μινιατούρες (κεφάλια, σώμα, ουρές, κέρατα, πόδια) και αφήστε το να μαντέψει σε ποια ζώα ανήκουν και να τα αντιστοιχήσει.

3. Ημερολόγιο: Εάν το παιδάκι σας είναι αρκετά μεγάλο, είναι ευκαιρία να του δείξετε πώς να ξεκινήσει να γράφει ημερολόγιο και να περιγράφει τα σημαντικά γεγονότα της ημέρας του.

4. Παζλ: Τα ξύλινα, χάρτινα παζλ και σφηνώματα , όποιας μορφής και σχεδίου είναι πάντα μία καλή επιλογή για εποικοδομητική απασχόληση.

5. Κουκλοθέτρο: Χρησιμοποιήστε τα σκεπάσματα για σκηνή και φτιάξτε την πιο μαγική παράσταση.

6. Αλφαβητικό παιχνίδι: Ξεκινήστε λέγοντας "Θα πάω για ψώνια και θα πάρω ένα ........." ή "Βγήκα έξω και είδα....." και συμπληρώστε την φράση σας με μία λέξη από Άλφα. Το παιδί πρέπει να συνεχίσει την πρόταση προσθέτοντας μία λέξη που αρχίζει με το επόμενο γράμμα και ούτω καθεξής μέχρι το τέλος της αλφαβήτου.

7. Παιχνίδι ερωτήσεων: Παίξτε το παιχνίδι των ερωτήσεων όπου ο ένας πρέπει να κάνει 10 ερωτήσεις στον άλλο εναλλάξ.

8. Τυφλόμυγα: Βάλτε μέσα σε μία σκουρόχρωμη ή χάρτινη σακούλα αντικείμενα καθημερινής χρήσης και μία έκπληξη για το παιδί. Πρέπει να βάλει το χέρι του μέσα, να περιεργαστεί κάθε αντικείμενο ξεχωριστά και να μαντέψει τι είναι. Στο τέλος κερδίζει την έκπληξη.

9. Χτίσιμο λέξεων: Ξεκινήστε λέγοντας έναν ήχο της ομιλίας, το παιδί συμπληρώνει τον δεύτερο σχηματίζοντας σιγά σιγά μία πιθανή λέξη. Συνεχίζετε εσείς κοκ.

10. Μαντεύοντας αριθμούς: Σκεφτείτε έναν αριθμό από το 1 έως το 100 που πρέπει να μαντέψει το παιδί. Επιλέγει κάποιον και μπορείτε να το καθοδηγήσετε λέγοντας "μεγαλύτερος-μικρότερος".

11. Κλασικά παιχνίδια: Καλές επιλογές για παιχνίδι στο κρεβάτι είναι παιχνίδια όπως το "Μάντεψε ποιος", το "Uno", η "Ναυμαχία", το "Σκορ 4", το "Ντόμινο", το "Πάρ'τα όλα", "Όνομα-Ζώο-Φυτό". Γρήγορες επιλογές όπως το "Πέτρα, ψαλίδι, χαρτί", το "Πετάει ο γάιδαρος", "Αγαλματάκια" μπορούν να εξομαλύνουν την αναμονή για το φαγητό, την εξέταση του γιατρού, τη χορήγηση του φαρμάκου.

12. Φτιάχνοντας μία ιστορία: Τυλιχτείτε στις κουβέρτες μαζί και βρείτε μία αφορμή: ένα αντικείμενο, έναν ήχο, μία σκιά στον τοίχο αρχίστε από αυτό και διηγηθείτε εναλλάξ μία ιστορία που τη σταματάτε όπου και όταν θέλετε. Αντίστοιχο παιχνιδι είναι και οι Κυβοϊστορίες του Rory που κυκλοφορεί στο εμπόριο.

13. Τραγούδια: Πάρ'τε το μικρούλι σας αγκαλιά και τραγουδήστε του παιδικά τραγούδια, κλασικά τραγούδια, νανουρίστε το.

14. Ζωγραφική: Δώστε του χαρτί και μαρκαδόρους, λευκές σελίδες και εικόνες για να χρωματίσει. Μόλις τελειώσει μιλήστε μαζί του για τις ζωγραφιές του και κρεμάστε τις κάπου που να τις βλέπει.

15. Κολάζ: Προχωρήστε την τέχνη σε επόμενο επίπεδο. Δώστε του παιδιού παλιά περιοδικά και εφημερίδες, ένα ψαλίδι, κόλα και ένα μεγάλο κομμάτι χαρτί. Αφήστε το να κάνει τα υπόλοιπα.

16. Βιβλία: Διαλέξτε τα αγαπημένα του, ίσως και κάποιο καινούριο, και διαβάστε ξανά και ξανά και ξανά.

17. Καλαμάκια: Εφόσον υπάρχει σύσταση να πίνει πολλά υγρά, συνδέστε πολλά χρωματιστά καλαμάκια μαζί και δώστε του να πιει τον χυμό, το νερό ακόμη και το φάρμακό του.

18. Παιδική ταινία: Επιλέξτε ένα DVD και καθίστε να το δείτε μαζί, πάρτε ένα σνακ που του αρέσει, απαντήστε στις ερωτήσεις του, κάνετε παρατηρήσεις, δείξτε ενθουσιασμό.

19. Συμβολικό παιχνίδι: Δώστε στο παιδί τα κατάλληλα εργαλεία ή αντικείμενα και αφήστε το να κάνει το γιατρό στις κούκλες του, να σας "μαγειρέψει" και να σας κεράσει καφέ ή να χτενίσει τα μαλλιά σας.

20. Πύργοι Lego: Διαγωνιστείτε ποιος θα φτιάξει τον ψηλότερο πύργο με Lego χρησιμοποιώντας συγκεκριμένο χρώμα ή μέγεθος τουβλάκια.

21. Συνομιλία μέσω της τεχνολογίας: Επικοινωνήστε με τον μπαμπά ή την μαμά που λείπει στη δουλειά, ή με κάποιον θείο, παππού, φίλο, μέσω Skype ή Hangout. Δείξτε του πώς να το χειριστεί.

22. Γρίφοι: Δώστε να λύσει κάποιο αίνιγμα, μία σπαζοκεφαλιά, έναν λαβύρινθο, να βρει τις διαφορές σε δύο εικόνες.

23. Φτιάξτε λίστες: Ποια ζώα ξέρεις; Τι πράγματα βρίσκω στην κουζίνα; Ποια επαγγέλματα υπάρχουν; Πόσα παιχνίδια μπορείς να σκεφτείς; Ρωτήστε και μετρήστε τις απαντήσεις του ή καταγράψτε τις για να βλέπει να συμπληρώνει την πρόοδό του.

24. Φυσήξτε φούσκες: Κάνετε το "μπάνιο του πυρετού" πιο διασκεδαστικό με φούσκες.

25. Μπάσκετ: Τυλίξτε μαζί τις στεγνές, φρεσκοπλυμένες κάλτσες και πετάτε τις σε καλάθια. Δώστε του να ξεχωρίσει ποιες είναι του καθένα και στοχεύστε στο κατάλληλο καλάθι.

Τελευταίο κι εξίσου σημαντικό: αγκαλιές, φιλιά και λίγα γαργαλητά. Μόνο να είστε εκεί είναι αρκετό.
Περαστικά! 

Top image: vintage children book illustration by Rand McNally

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com