Ομαδικό Πρόγραμμα Λογοθεραπείας: Ώρα για παιχνίδι!

Οι εκτελεστικές λειτουργίες και οι δεξιότητες αυτοελέγχου παρέχουν σημαντική υποστήριξη στη μάθηση και την ανάπτυξη των παιδιών. Παρ' όλο που δεν γεννιόμαστε με αυτές τις δεξιότητες, έχουμε τη δυνατότητα να τις αναπτύξουμε μέσα από την αλληλεπίδραση και την εξάσκηση.
Κλείνοντας το ομαδικό πρόγραμμα για το 2015, αφιερώσαμε το τελευταίο και μεγαλύτερο μέρος του στην εξάσκηση αυτών των πολύ σημαντικών λειτουργιών μέσω του παιχνιδιού. Τα παιχνίδια αυτά οργανώθηκαν έτσι ώστε να είναι εύκολο να προσαρμοστούν στο σπίτι, να οργανωθούν από το μηδέν για να τα πάρουν τα παιδιά "μαζί" τους φεύγοντας. Οι μικροί μου ήρωες (5-6 ετών) διασκεδάζουν με παιχνίδια με κανόνες, απαιτητικά μεν αλλά όχι δύσκολα, στο τραπέζι ή σε όλον τον χώρο, ήσυχα και μοναχικά ή τρομακτικά φασαριόζικα και ενεργητικά!
 Με λίγα λόγια...

Θυμίσου το σχήμα: Χρησιμοποιώ χρωματιστά ξυλάκια και φτιάχνω ένα σχήμα ή σχέδιο, αφού το δουν τα παιδιά το κρύβω και πρέπει να θυμηθούν και να το φτιάξουν όπως το είδαν με τον σωστό αριθμό και χρώμα.
Ενισχύει την μνήμη εργασίας, την αυτοδιόρθωση, την οργάνωση, την προσοχή.

I spy: Ήσυχο και μοναχικό παιχνίδι, όπου το παιδί πρέπει να βρει τις ίδιες φιγούρες ανάμεσα σε πολλές άλλες και να σημειώσει τον αριθμό. Εμείς κατεβάσαμε το Χριστουγεννιάτικο I Spy από το The Pleasantest Thing.
Ενισχύεται η επιλεκτική προσοχή, η αυτοδιόρθωση, η κατηγοριοποίηση.

Dobble ή Spot It: Τα παιδιά έχουν μπροστά τους από μία κάρτα με εικόνες. Στο κέντρο υπάρχει η στοίβα με τις υπόλοιπες κάρτες. Κάθε κάρτα έχει ένα κοινό στοιχείο με οποιαδήποτε άλλη. Κάθε παιδί πρέπει να εντοπίσει το κοινό στοιχείο της κάρτας του με την πρώτη κάρτα της στοίβας. Μόλις κάποιος το βρει παίρνει την πρώτη κάρτα και ούτω καθεξής. Υπάρχουν άπειροι τρόποι να το παίξετε! Στην εικόνα βλέπετε το χρησιμότατο Dobble από το γενναιόδωρο Funglish.
Ενισχύει την αναχαίτιση, την προσοχή, την ταχύτητα αντίδρασης και την ανάκληση λέξεων.

Και μετά;: Έχουμε αγαπημένα τραγούδια, ποιήματα, ιστορίες. Ξεκινά ο πρώτος να τραγουδά/ να αφηγείται και σταματά όπου θέλει. Ο επόμενος πρέπει να συνεχίσει από εκεί. Είναι πιο δύσκολο από όσο φαίνεται!
Ενισχύει τη μνήμη εργασίας, την αναχαίτιση, τον συναισθηματικό έλεγχο.

Αγαλματάκια: Το κλασικό παιχνίδι αλλά με μουσική. Εναλλακτικό παιχνίδι οι μουσικές καρέκλες. Η μουσική μας ήταν ονειρεμένη! (εξού και το πάτωμα).
Ενισχύεται η προσοχή, η αναχαίτηση, ο συναισθηματικός έλεγχος και η μνήμη εργασίας.

Κωδικοί: Ένας φτιάχνει τον κωδικό με τις εικόνες, ένας τον μεταφέρει προφορικά σε εκείνον που θα τον "σπάσει". Φυσικά οι ρόλοι αλλάζουν και οι κωδικοί γίνονται πιο πολύπλοκοι σταδιακά.
Ενισχύεται η μνήμη εργασίας, η αναχαίτιση, η μετατόπιση.

(οι φωτογραφίες μας είναι λίγο κουνημένες γιατί δεν σταματήσαμε λεπτό! Συγγνώμη για αυτό)

Τι λείπει;: Βλέπουν αντικείμενα, αν χρειαστεί τα ονομάζουν, γυρίζουν την πλάτη τους, κρύβω αντικείμενο και πρέπει να βρουν ποιο λείπει. Απλά!

Ενισχύει τη μνήμη εργασίας και την επιλεκτική προσοχή.

 

Do as I say, not as I do: Μεγάλο μπέρδεμα. Άλλο λέω και άλλο κάνω. Εκείνοι πρέπει να κάνουν αυτό που λέω χωρίς να μιμηθούν τις κινήσεις μου. Υπέροχο και πολύ πολύ αστείο!
Ενισχύει τη μνήμη εργασίας, την επιλεκτική προσοχή και την αναχαίτιση.

Παίξτε λοιπόν με την ψυχή σας, με υλικά ή με φαντασία μόνο. Οι παραλλαγές είναι πολλές και τα παιχνίδια άπειρα. Εύχομαι να το χαρείτε, όπως εμείς!

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Τρεις Εναλλακτικές Προσεγγίσεις της Θεραπείας της Αφασίας

Enthusiastic, by Lonni Sue Johnson

   Άσχετα με την έννοια που έχει λάβει στην καθημερινή αργκό, η αφασία εξακολουθεί να αποτελεί ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας. Αποτέλεσμα εγκεφαλικής βλάβης -κυρίως- μετά από αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο η αφασία είναι μία κατάσταση που χαρακτηρίζεται από αυτό που κρύβεται μέσα στην ίδια τη λέξη: διαταραχή λόγου σε όλα τα επίπεδά του (έκφραση, κατανόηση, κατονομασία, γραφή, ανάγνωση, επανάληψη) που μπορεί να συνοδεύεται από άλλες διαταραχές (ημιπάρεση, ημιπληγία, απραξία, κατάθλιψη, αγνωσία) -αποτελέσματα επίσης της βλάβης στον εγκέφαλο.

   Η θεραπεία της αφασίας ad hoc είναι μία πολύπλευρη και σύνθετη διαδικασία που περιλαμβάνει σωρεία γλωσσικών ασκήσεων και δραστηριοτήτων (παράδειγμα) που καλύπτουν όλο το φάσμα των εντοπισμένων διαταραχών, προσαρμόζεται στην κλινική εικόνα, στην προσωπικότητα και της ανάγκες του εκάστοτε ασθενή και συνήθως είναι χρονοβόρα. Για αυτόν τον λόγο ακριβώς δεν μπορεί να περιορίζεται σε τυπικά πλαίσια.

   Οι σύγχρονοι μελετητές και κλινικοί προτείνουν δραστηριότητες με σαφή στόχο και αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα στην επικοινωνία με κέρδος γλωσσικό, κοινωνικό και ψυχολογικό, που όμως ξεφεύγουν από το τυπικό μίας κλασικής συνεδρίας και μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε εξατομικευμένα ή ομαδικά προγράμματα θεραπείας:

1. Νοηματική και Χειρονομίες
Η νοηματική γλώσσα συγκεντρώνει τη σύνθετη γλωσσική δομή των ομιλούμενων γλωσσών αλλά την μεταφέρει μέσω του χειρισμού των οπτικο-χωρικών συσχετίσεων. Τα νοήματα βοηθούν την μεταφορά του μηνύματος όταν η ομιλία απουσιάζει ή μαζί με την ομιλία ως επιπλέον ερέθισμα. Ο ασθενής μαθαίνει νοήματα που του χρησιμεύουν και ενθαρρύνεται να τα χρησιμοποιεί αυθόρμητα μέσω ομαδικών δραστηριοτήτων ή ατομικών συνεδριών, ακόμη και μαζί με την οικογένεια και τους φροντιστές του. Τα νοήματα διανθίζουν την επικοινωνία, υποβοηθούν την κατονομασία αντικειμένων, υποκινούν την αυθόρμητη ομιλία και προκαλούν την οπτικο-χωρική αντίληψη και μνήμη του ασθενή. Σημειώνεται ότι δεν είναι απαραίτητο ο ασθενής να μάθει πλήρως την δομή και το λεξιλόγιο της Ελληνικής Νοηματικής Γλώσσας παρά μόνο εάν κριθεί αναγκαίο και θεμιτό να την χρησιμοποιήσει ως εναλλακτική μέθοδο επικοινωνίας.

2. Μίμιση και Παντομίμα
Η παντομίμα απαιτεί μία πιο "θεατρική" μεταφορά του μηνύματος που ζητούμε να επικοινωνήσουμε και προσφέρεται ως τρόπος έκφρασης πιο σύνθετων εννοιών χωρίς να απαιτείται λεκτικό ερέθισμα. Ο θεραπευόμενος χρησιμοποιεί το σώμα του και παράγει κινητικά σύμβολα που καλούνται οι συμμετέχοντες να κατανοήσουν και με τη σειρά του προσπαθεί να αναγνωρίσει τις συμβολικές αναπαραστάσεις που μεταφέρουν οι συνομιλητές του. Απαραίτητο σημείο είναι να μεταφερθεί το μήνυμα-αναπαράσταση επιτυχώς ώστε να μην χαθεί η επικοινωνιακή διάσταση της δραστηριότητας. Η προσέγγιση αυτή προσφέρει στον ασθενή μη-λεκτικές δεξιότητες επικοινωνίας, εξάσκηση του σημασιολογικού επιπέδου της γλώσσας και αυτοπεποίθηση στην επικοινωνία.

3. Ζωγραφική
Η ζωγραφική εφαρμόζεται ως θεραπεία στην αφασία αντικαθιστώντας την ομιλία και όπου μπορεί να εφαρμοστεί ως εναλλακτικός τρόπος επικοινωνίας. Η εξάσκηση σαφώς βελτιώνει τις καλλιτεχνικές δεξιότητες, τα μηνύματα μεταφέρονται επιτυχώς, ενώ έχει αποδειχτεί ότι μπορεί να διευκολύνει την κατονομασία αντικειμένων και ενεργοποιεί σημασιολογικά και φωνολογικά νευρωνικά δίκτυα. Η εκπαίδευση ξεκινά από την καθοδηγούμενη αντιγραφή ή παραγωγή απλών σκίτσων αντικειμένων και δομείται σταδιακά μέσω γλωσσικών και γνωστικών ερεθισμάτων (κατηγοριοποίηση, διαφοροποίηση χαρακτηριστικών κλπ.)

    Όλες οι δραστηριότητες μπορούν να εφαρμοστούν συνολικά, συνδιασμένα ή μεμονωμένα με την αρωγή του γραπτού και του προφορικού λόγου ανάλογα με την κλινική εικόνα, τους στόχους και την επιθυμία του ασθενή. Εν τέλει εκείνος είναι που επιλέγει την πιο βολική για εκείνον προσέγγιση με μία σχετική σταθερότητα στην επιλογή ώστε να συμμετάσχει με την καλύτερη διάθεση και προσοχή στην θεραπεία.

  Άλλωστε η καλύτερη προσέγγιση είναι εκείνη που διευκολύνει την επικοινωνία στον μέγιστο βαθμό.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Βιβλιογραφία

1. Byng, S., Swinburn, K., & Pound, C. (2001). The aphasia therapy file. Hove: Psychology Press.

2. Caute, A., Pring, T., Cocks, C., Cruice, M., Best, W. & Marshall, J. (2013). Enhancing communication in aphasia through gesture and naming therapy. Journal of Speech, Language and Hearing Research. 56(1):337-51 |PubMed| | |JSLHR|

3. Christopoulou, C, Bonvillian, JD. (1985). Sign language, pantomime, and gestural processing in aphasic persons: a review. J Commun Disord.18(1):1-20. |PubMed| 

4. Damasio, A., Bellugi, U., Damasio, H., Poizner, H., Van Gilder, J. (1986). Sign language aphasia during left-hemisphere Amytal injection. Nature. 24-30;322(6077):363-5. |Nature| | |PubMed|

5. Farias, D, Davis, C, Harrington, G. (2006). Drawing: its contribution to naming in aphasia. Brain Lang. 97(1):53-63. Epub 2005 Aug 29. |PubMed|

6. Gainotti G, Silveri MC, Villa G, Caltagirone C. (1983). Drawing objects from memory in aphasia. 106 (Pt 3):613-22. |PubMed| 

7. Kearns, K. P., Simmons, N. N. & Sisterhen, Ch. (1982). Gestural Sign (Amer-Ind) as a Facilitator of Verbalization in Patients With Aphasia. In Clinical Aphasiology Conference: Clinical Aphasiology Conference (1982 : 12th : Oshkosh, WI : June 6-10, 1982) / : BRK Publishers, pages 183-191. |PDF| 

8. Raymer, AM., McHose, B., Smith, KG., Iman, L., Ambrose, A., & Casselton, C. (2012). Contrasting Effects of Errorless Naming Treatment and Gestural Facilitation for Word Retrieval in Aphasia. Neuropsychol Rehabil. 22(2): 235–266. |PMC| 

9. Roby-Brami, A., Hermsdörfer J, Roy, A.C. & Jacobs, S. (2012). A neuropsychological perspective on the link between language and praxis in modern humans. Philos Trans R Soc Lond B Biol Sci. 367(1585): 144–160. |PMC| 

10. Ward-Lonergan JM, Nicholas M. (1995). Drawing to communicate: a case report of an adult with global aphasia. Eur J Disord Commun. 30(4):475-91. |PubMed|

4 Τομείς που -δεν ξέρατε ότι- η Λογοθεραπεία μπορεί να Βοηθήσει

Illustration by Katarina Ilkovicova

 
Οι περισσότεροι άνθρωποι που συναναστρέφομαι έχουν πολύ συγκεκριμένη εικόνα για την δουλειά μου: μαθαίνω στα παιδιά να μιλούν. Η αλήθεια είναι ότι ο όρος "λογοθεραπευτής" είναι λίγο παραπλανητικός. Το βασικό αντικείμενο ενασχόλησης ενός λογοθεραπευτή είναι σαφώς ο λόγος αλλά δεν είναι μόνο αυτό, καθώς η εκπαίδευση επιτρέπει την ενασχόληση των ειδικών με ένα ευρύ φάσμα διαταραχών που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τα συστήματα που συμμετέχουν στον λόγο και τις λειτουργίες τους.

Πέρα λοιπόν από τα προβλήματα ομιλίας και γλωσσικής ανάπτυξης, μπορεί να εκπλαγείτε όταν μάθετε πως ένας λογοθεραπευτής είναι εκπαιδευμένος να αξιολογεί και να αντιμετωπίζει διαταραχές όλων των ηλικιών και στους παρακάτω τομείς:

>Σίτιση και Κατάποση
Οι λειτουργίες της κατάποσης και της ομιλίας μοιράζονται τις ίδιες περίπου ανατομικές δομές, έτσι η άριστη γνώση των λειτουργιών αυτών κάνει τους λογοθεραπευτές ειδικούς στην αντιμετώπιση της δυσφαγίας. Τα παιδιά με διαταραχές σίτισης και επιλεκτική διατροφή μπορεί επίσης να παρουσιάσουν προβλήματα σε κάποια από τις φάσεις της κατάποσης. Επομένως μπορούν να επωφεληθούν τα μέγιστα από διεπιστημονική ομάδα αποτελούμενη από λογοθεραπευτή, εργοθεραπευτή και διαιτολόγο για πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση.

>Φωνή
Η βραχνάδα, η τραχύτητα, η υπερβολική ένταση δεν είναι χαρακτηριστικά μόνο της φωνής των ενηλίκων. Τα παιδιά παρουσιάζουν δυσφωνίες αρκετά συχνά και τις περισσότερες φορές αγνοούνται αφού θεωρούνται συμπτώματα ιώσεων ή στοιχεία του χαρακτήρα του παιδιού. Η θεραπεία φωνής μπορεί να αντιμετωπίσει τα προβλήματα φωνής παιδιών και ενηλίκων και να προλάβει την εδραίωση μη υγιών φωνητικών συμπεριφορών.

>Κοινωνικές δεξιότητες
Η επιτυχημένη επικοινωνία απαιτεί επαρκείς κοινωνικές δεξιότητες: τα πραγματολογικά στοιχεία της γλώσσας. Η πραγματολογία συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία αλληλεπίδρασης, την ερμηνεία των μη-λεκτικών σημείων, την πρόβλεψη στην επικοινωνία. Όταν οι δεξιότητες αυτές είναι ελλιπείς, η επικοινωνία καθίσταται δύσκολη έως και αδύνατη.

>Γνωστικές λειτουργίες
Ο ίδιος ο λόγος είναι μία από τις ανώτερες νοητικές λειτουργίες του ανθρώπινου εγκεφάλου και δεν λειτουργεί ανεξάρτητα από αυτές. Νευρο-εκφυλιστικές ασθένειες-άνοιες, κρανιο-εγκεφαλικές κακώσεις, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια μπορεί να ανακόψουν την ομαλή λειτουργία του εγκεφάλου και να προκαλέσουν διαταραχές σε γνωστικό επίπεδο. Η λογοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση των λειτουργιών αυτών.

Μπορείτε να βρείτε περισσότερα για το αντικείμενο της λογοθεραπείας και σε τι μπορεί να σας βοηθήσει, κάνοντας μία περιήγηση στο ιστολόγιο Λογο...θεραπεία! και επικοινωνώντας με τους συλλόγους επαγγελματιών λογοθεραπευτών στην Ελλάδα και μεγάλους συλλόγους επαγγελματιών στο εξωτερικό:

Σύλλογος Επιστημόνων Λογοπαθολόγων Λογοθεραπευτών Ελλάδος
Πανελλήνιος Σύλλογος Λογοπεδικών - Λογοθεραπευτών
Πανελλήνιος Σύλλογος Λογοθεραπευτών - Ειδικών Παιδαγωγών (Π.Ε.)
American Speech–Language–Hearing Association
International Association of Logopedics and Phoniatrics
Canadian Association of Speech-Language Pathologists and Audiologists
The Speech Pathology Association of Australia

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Δυσκολίες Ανάκλησης Λέξεων: Όταν οι λέξεις κρύβονται.

 

Illustration "Aphasia" by Kelly Dyson

 

Υπάρχουν στιγμές που όλοι οι άνθρωποι απλώς δεν μπορούμε να θυμηθούμε την λέξη που μέχρι πριν κλάσματα δευτερολέπτου ήταν στο μυαλό μας. Είναι πραγματικά αρκετά βασανιστικό καθώς παλεύουμε με τη μνήμη μας που μοιάζει να μην μας επιτρέπει την πρόσβαση στην λέξη. Αυτό συμβαίνει πάντα με λέξεις που γνωρίζουμε και έχουμε χρησιμοποιήσει στο παρελθόν, ωστόσο δεν μπορούμε προσωρινά να ανακαλέσουμε ακριβώς εκείνη την στιγμή που τις χρειαζόμαστε.

"Εεεεε, να. Αυτό. Το τέτοιο. Εδώ το'χω! Τώρα το σκεφτόμουν. Θα σκάσω αν δεν το θυμηθώ." Κι έπειτα η αναπόφευκτη ερώτηση: "Μήπως άρχισα να τα χάνω;".

Η απάντηση σαφώς είναι όχι. Μία προσωρινή δυσκολία ανάκλησης λέξεων μπορεί να συμβεί σε όλους, ενήλικες και παιδιά, και είναι συμπτωματική. Όταν η συχνότητα του φαινομένου αυτού αυξάνεται και περιορίζεται η επικοινωνία και η ικανότητα του ατόμου να εκφράσει τις σκέψεις του, τότε μόνο αξίζει να ερευνηθεί μία πιθανή διαταραχή κατονομασίας ή ανάκλησης λέξεων, η οποία σπανίως εντοπίζεται μεμονωμένα και συχνότερα κάτω από μία ομπρέλα άλλων γλωσσικών διαταραχών. Συνήθως αποτελεί σύμπτωμα ή χαρακτηριστικό νευρολογικών διαταραχών (αφασία, άνοια, όγκοι του εγκεφάλου, κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις) αλλά μπορεί να συνοδεύει και διαταραχές λόγου της παιδικής ηλικίας (ειδική γλωσσική διαταραχή, τραυλισμό, απραξία ομιλίας), ειδικές μαθησιακές δυσκολίες και διαταραχές στην ανάγνωση και διάσπαση προσοχής με/ ή υπερκινητικότητα. 

Ένα άτομο με διαταραχή κατονομασίας παρουσιάζει συχνά πολλές από τις παρακάτω συμπεριφορές: 

• Δυσκολεύεται να θυμηθεί ονόματα ανθρώπων, τόπων ή αντικειμένων
• Αντί για την λέξη δίνει την λειτουργία της ["κόβουμε" αντί για ψαλίδι]
• Περιγράφει την λέξη ["το ψηλό κτίριο με τα διαμερίσματα" αντί για πολυκατοικία]
• Χρησιμοποιεί λέξεις (ή ψευδολέξεις-λέξεις χωρίς νόημα) που μοιάζουν ηχητικά με την ζητούμενη ["ράμπα" αντί για λάμπα, "νοίχος" αντί για τοίχος]
• Χρησιμοποιεί αόριστες λέξεις συχνά ["το αυτό", "τέτοιο", "εκείνο", "το πώς-το-λένε"]
• Λέει τη λάθος λέξη και διορθώνει τον εαυτο του ["καλαθοσφαίριση. Όχι. Υδατοσφαίριση"]
• Κάνει μεγάλες παύσεις όταν προσπαθεί να θυμηθεί ["Πάρε την............μπάλα"]
• Επαναλαμβάνει λέξεις και φράσεις όταν συσχετίζει εμπειρίες ["ήμαστε,...ήμαστε στο σπίτι]
• Αρχίζει λανθασμένα και αναθεωρεί ["εμείς.... η Κατερίνα κι εγώ φάγαμε"]
• Χρησιμοποιεί χειρονομίες και νοήματα που δείχνουν εκνευρισμό ή μιμείται την λέξη-στόχο
• Χρησιμοποιεί "γεμίσματα" στο λόγο του όταν προσπαθεί να θυμηθεί ["εεεεε..., τοοοο.... νησί"]
• Δηλώνει ότι γνωρίζει την λέξη αλλά δεν τη θυμάται

[λίστα βασισμένη στη Word Finding Referral Checklist της Diane German, PhD]

Η παθολογική δυσκολία κατονομασίας, αφού αξιολογηθεί λεπτομερώς, μπορεί να αντιμετωπιστεί με πλήθος τεχνικών και ασκήσεων που βοηθούν είτε την οργάνωση και αποθήκευση των λέξεων είτε την στιγμιαία ανάκλησή τους. Εάν υποψιάζεστε διαταραχή κατονομασίας απευθυνθείτε σε λογοθεραπευτή ο οποίος θα αξιολογήσει τις γλωσσικές ικανότητες, θα σας συμβουλέψει και θα παρέμβει εάν χρειαστεί.

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια 
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

 

 Additional Reading

1. German, D. (1983). I know it but I can’t think of it: Word Retrieval Difficulties.  Academic Therapy 18:5, 539-545.
2. German, D. J., & Simon, E. (1991). Analysis of children's word finding skills in discourse. Journal of Speech and Hearing Research, 34, 309-316.  
3. Johnson, P. (1991, November). Word-finding ability in preschool stuttering and non-stuttering children. Paper presented at the meeting of the American Speech-Language-Hearing Association. Atlanta.
   Lahey, M., & Edwards, J. (1999). Naming errors of children with specific language impairment. Journal of Speech and Hearing Research, 42(1), 195-205.
4. Marshall RC. Word retrieval behavior of aphasic adults. Journal of Speech and Hearing Disorders. 1976;44:444–451
5. Peran P., Cardebat D., Cherubini A., Piras F., Luccichenti G., Peppe A., Caltagirone C., Rascol O., Démonet J. F., Sabatini U. (2009). Object naming and action-verb generation in Parkinson's disease: a fMRI study. Cortex 45, 960–971. doi: 10.1016/j.cortex.2009.02.019.
6. Shafto M. A., Burke D. M., Stamatakis E. A., Tam P. P., Tyler L. K. (2007). On the tip-of-the-tongue: neural correlates of increased word-finding failures in normal aging. J. Cogn. Neurosci. 19, 2060–2070. doi: 10.1162/jocn.2007.19.12.2060. 
7. Snyder, L.S., & Downey, D.M. (1995). Serial rapid naming skills in children with reading disabilities. Annals of Dyslexia, 45, 31-49.
8. Wolf, M. (1991). The word retrieval deficit hypothesis and developmental dyslexia . Learning and Individual Differences, 3, 205-223.
9. http://www.wordfinding.com

Αιτίες γλωσσικών διαταραχών και προβλημάτων ομιλίας

Από τα πρώτα πράγματα που ζητούν να μάθουν οι γονείς την στιγμή που μπαίνουν στο Κέντρο Λογοθεραπείας είναι το "γιατί": "ΓΙΑΤΙ δεν μπορεί να προφέρει σωστά τους ήχους;", "ΓΙΑΤΙ τραυλίζει;", "ΓΙΑΤΙ δεν μιλάει ακόμα;". Οι παράγοντες που είναι γνωστό ότι ευθύνονται για τις διαταραχές λόγου ποικίλλουν και συνυπάρχουν σε κάποιες περιπτώσεις.

Νευρολογικά αίτια: Οι γλωσσικές δεξιότητες και οι δεξιότητες ομιλίας ελέγχονται από συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου μας: η έκφραση σκέψεων και αναγκών, η κατανόηση αυτών που μας λένε οι άλλοι, η ανάμνηση αυτών που ειπώθηκαν, η ανάγνωση και η γραφή ελέγχονται από περιοχές του εγκεφάλου. Στην επιστημονική βιβλιογραφία αναφέρεται ότι οι γλωσσικές διαταραχές που παρουσιάζουν τα παιδιά μπορεί να σχετίζονται με νευρολογικής φύσεως ευρήματα. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να υπάρχουν εμφανείς ή ανεπαίσθητες διαφορές στον εγκέφαλο που θεωρούνται υπεύθυνες για τις γλωσσικές διαταραχές που παρουσιάζει το παιδί. Αυτό που παραμένει μυστήριο είναι ότι δεν υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο σταθερό μοτίβο στα χαρακτηριστικά του εγκεφάλου των παιδιών με γλωσσικές διαταραχές και έτσι οι έρευνες συνεχίζονται.

Κινητικοί και Αισθητηριακοί παράγοντες: Οι αισθήσεις μας λειτουργούν σαν κανάλια πρόσληψης των ερεθισμάτων του περιβάλλοντος. Η όραση, η ακοή, η αφή, η γεύση και η όσφρηση μας παρέχουν διαφορετικούς τρόπους αντίληψης του περιβάλλοντος. Επομένως εάν κάποια από τις αισθήσεις δεν λειτουργεί σωστά περιορίζεται η λήψη πληροφοριών. Για παράδειγμα, παιδιά με προβλήματα όρασης ή ακοής που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τις κατάλληλες αισθήσεις για διαβάσουν ή να ακούσουν κάποιον να μιλά αντίστοιχα, είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν κάποια γλωσσική διαταραχή ή δυσκολία ομιλίας.
Επίσης, οι κινητικές δεξιότητες είναι πολύ σημαντικές για την γλωσσική ανάπτυξη. Τα παιδιά, από πολύ νωρίς κινούνται και εξερευνούν το περιβάλλον τους. Η εξερεύνηση αυτή ενισχύει την πρώιμη γλωσσική και γνωστική ανάπτυξη αφού τα παιδιά εκτίθενται σε νέες εμπειρίες, νέες ιδέες, νέο λεξιλόγιο. Σαφώς, πολύ σημαντικές είναι και οι κινητικές δεξιότητες των στοματο-προσωπικών δομών (γλώσσα, χείλη, γνάθος κλπ.) για την επιτυχή άρθρωση των ήχων της ομιλίας: για παράδειγμα η δυσκολία ανύψωσης της γλώσσας μπορεί να συμβάλλει στην αλλοίωση των ήχων |r|, |l|, |t|,|d|.

Γνωστικές διαταραχές: Οι γνωστικές δεξιότητες συγκεντρώνουν την ικανότητά μας να σκεφτόμαστε, να αντιλαμβανόμαστε, να θυμόμαστε, να συνθέτουμε και να κατανοούμε τον λόγο, να κρίνουμε, να μαθαίνουμε, να επιλύουμε προβλήματα με την λογική μας και αποτελούν σημαντικό θεμέλιο πάνω στο οποίο χτίζουμε τις γλωσσικές μας δεξιότητες. Ταυτόχρονα όμως η ίδια η γλωσσική ανάπτυξη επηρεάζει τις γνωστικές μας λειτουργίες. Έτσι, τα παιδιά με διαταραχές σε γνωστικές λειτουργίες παρουσιάζουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν γλωσσικές διαταραχές: μπορεί να δυσκολεύονται να συσχετίσουν λέξεις με τις σημασίες τους, να ανακαλέσουν λέξεις, να αναγνωρίσουν μοτίβα (γραμματική), να κατηγοριοποιήσουν, να μάθουν νέες έννοιες κλπ.

Γενετικοί παράγοντες: Πολλές διαταραχές λόγου και ομιλίας έχουν την τάση να κληρονομούνται, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή γενετική εμπλοκή. Ωστόσο, είναι επίσης γεγονός ότι τα παιδιά ατόμων με γλωσσικές διαταραχές δεν τις κληρονομούν και ότι παιδιά με γλωσσικές διαταραχές δεν έχουν ιστορικό στην οικογένεια.

Περιβαλλοντικοί παράγοντες: Οι πληροφορίες που μας παρέχει το περιβάλλον είναι το κλειδί στην ενίσχυση της γλωσσικής ανάπτυξης. Η παροχή ενός περιβάλλοντος πλούσιου σε ερεθίσματα είναι αναγκαία για την ενίσχυση των αναπτυσσόμενων γλωσσικών δεξιοτήτων. Τα παιδιά που ζουν σε ένα περιβάλλον φτωχό σε γλωσσικά και γνωστικά ερεθίσματα δεν θα εξελίξουν τις ικανότητές τους επαρκώς.

Επίκτητοι παράγοντες: Κάποιες φορές συμβαίνει το άτομο να κατακτά κανονικά τα στάδια γλωσσικής ανάπτυξης αλλά να χάνει κάποιες από τις δεξιότητες εξαιτίας κάποιου εγκεφαλικού τραύματος ή ασθένειας: ανάμεσα σε αυτές τις αιτίες είναι η κρανιοεγκεφαλική κάκωση, το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, η μηνιγγίτιδα, οι όγκοι του εγκεφάλου κλπ.

Θυμηθείτε ότι αυτή η λίστα περιγράφει τις πιο συνηθισμένες αιτίες γλωσσικών διαταραχών και προβλημάτων ομιλίας στα παιδιά αλλά δεν είναι οι μοναδικές. Εάν σας απασχολεί η ανάπτυξη του λόγου του παιδιού σας ζητήστε την συμβουλή ενός λογοθεραπευτή.

Illustration by Anne Watkins

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Αποτελεσματική Επικοινωνία μετά από Κρανιο-Εγκεφαλική Κάκωση

Οι γιορτές είναι μία μοναδική περίοδος για όλους: συνεστιάσεις, γεύματα, οικογενειακές συγκεντρώσεις, γνωριμίες, έξοδοι. Τις περισσότερες φορές τις μεγάλες συγκεντρώσεις οικογενειών και φίλων ακολουθούν πολλές μεγαλόφωνες συζητήσεις κάτι που  μπορεί να φέρει σε δύσκολη θέση εκείνους που παρουσιάζουν δυσκολίες στην επικοινωνία. Για τα άτομα με Κρανιο-Εγκεφαλικές Κακώσεις οι δυσκολίες αυτές περιλαμβάνουν προβλήματα στην παρακολούθηση συζητήσεων, στην διατήρηση ενός θέματος, στην παροχή νέων στοιχείων με νόημα στην συζήτηση ή/ ακόμη και στο να θυμηθούν το περιεχόμενο της κουβέντας.

Οι παρακάτω συμβουλές θα σας βοηθήσουν να συμμετέχετε πιο αποτελεσματικά σε τέτοιες μεγάλες ομαδικές συζητήσεις:

• Προετοιμαστείτε. Εάν προβλέπεται μεγάλη νύχτα, ξεκουραστείτε κατάλληλα και προετοιμαστείτε νοητικά: κάνετε ασκήσεις χαλάρωσης και αναπνοής ή βγείτε για περπάτημα.
• Εάν ανησυχείτε ότι θα σας ρωτούν για το ατύχημά σας, προετοιμάστε τις απαντήσεις σας και προσπαθήστε να γυρίσετε την κουβέντα στον συνομιλητή σας. Θα νιώσετε πιο άνετοι και σίγουροι γνωρίζοντας την αναμενόμενη στιχομυθία, για παράδειγμα: "Ήταν μία δύσκολη χρονιά αλλά τα καταφέρνω. Έχω καιρό να δω τον Γιάννη. Πώς τα πάει με τις σπουδές του;"
• Προσπαθήστε και περιορίστε τους θορύβους. Εάν η συγκέντρωση γίνεται στο δικό σας σπίτι, περιορίστε στο ελάχιστο τους θορύβους του περιβάλλοντος: κλείστε την τηλεόραση και την μουσική. Εάν φιλοξενείστε ζητήστε από τους οικοδεσπότες να χαμηλώσουν την ένταση.
• Η θέση μετράει. Καθίστε κοντά σε κάποιον με τον οποίο αισθάνεστε άνετα. Αποφύγετε να καθίσετε κοντά σε ή απέναντι από περισπασμούς, π.χ. από την είσοδο ή την κουζίνα.
• Εάν δυσκολεύεστε να συμμετέχετε σε μία μεγάλη συζήτηση, προσπαθήστε και περιορίστε την κουβέντα σε λίγους συνομιλητές. Οι συζητήσεις σε μικρές ομάδες είναι πιο εύκολες στην διαχείριση και έχουν λιγότερες απαιτήσεις από τις γνωστικές λειτουργίες (μνήμη, προσοχή, αντίληψη, κρίση κλπ) σε σχέση με τις συζητήσεις με πολλούς συνομιλητές.
• Εάν δυσκολεύεστε να συγκεντωθείτε, ζητήστε από 1-2 άτομα να σας συνοδεύσουν σε διπλανό δωμάτιο για να συνεχίσετε την συζήτηση. Θα είναι πιο εύκολο να ολοκληρώσετε μία παραγωγική συζήτηση όταν περιορίσετε τους περισπασμούς.
• Επαναλάβετε την ερώτηση στον συνομιλητή σας. Αυτό θα σας βοηθήσει να θυμηθείτε τις πληροφορίες και θα δείξετε στον συνομιλητή σας ότι παρακολουθείτε την συζήτηση. Για παράδειγμα: Ερώτηση: "Τι θα κάνεις μετά τις διακοπές;" Απάντηση: "Τι θα κάνω μετά τις διακοπές; Σκεφτόμουν να συνεχίσω...".
• Συνοψίστε τις πληροφορίες που σας έδωσε ο ακροατής σας για να επιβεβαιώσετε ότι καταλάβατε, π.χ. "Δηλαδή θα πάτε για σκι την άλλη εβδομάδα! Είναι πολύ ωραία στην Βασιλίτσα!"
• Εάν κολλήσετε και δεν μπορείτε να συνεχίσετε την κουβέντα, αλλάξτε θέμα. Χρησιμοποιήστε τα ερεθίσματα που σας δίνει το περιβάλλον: σχολιάστε το φαγητό, αναφερθείτε στον οικοδεσπότη, μιλήστε για τα σχέδιά σας.
• Μην φοβηθείτε να ζητήσετε από κάποιον να επαναλάβει αυτό που είπε. Όλοι χρειαζόμαστε διευκρινίσεις κάποια στιγμή.

Μην Ξεχνάτε: Η συμμετοχή σας στην συζήτηση είναι σημαντική!

Illustration by Blanca Gomez

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

Πέρα από τις λέξεις: Η επικοινωνία στην άνοια

 

Image via pixabay.com

 Την στιγμή που διαβάζετε αυτό το άρθρο περίπου 36,6 εκατομύρια άνθρωποι έχουν άνοια. Είναι γεγονός, καθώς επίσης και η εκτίμηση ότι μέχρι το 2030 ο αριθμός αυτός αναμένεται να διπλασιαστεί.

  Είναι σαφές ότι αυτοί οι αριθμοί αντιστοιχούν σε αληθινούς ανθρώπους που ζουν δίπλα μας και-για πολλούς-στο ίδιο σπίτι. Το βάρος της φροντίδας των ασθενών στην Ελλάδα ακουμπά στους  συγγενείς συνήθως, καλώς στις περισσότερες περιπτώσεις αφού κανένας δεν γνωρίζει την προσωπικότητα και τις ανάγκες ενός ανθρώπου από κάποιον αγαπημένο του. Κι αυτό γιατί λόγω της προοδευτικής φύσης της κατάστασης η επικοινωνία δυσχεραίνει και ο φροντιστής καλείται να αναγνωρίσει την εκάστοτε ανάγκη, την επιθυμία του ασθενή όπως και αν αυτή εκφράζεται.

  Ο λόγος των ασθενών με άνοια παρουσιάζει κάποια χαρακτηριστικά που σχετίζονται με την προοδευτική φύση των αλλαγών στις γνωστικές λειτουργίες (μνήμη, γλώσσα, κρίση, προσοχή, αντίληψη, κοινωνικές δεξιότητες) και η βαρύτητά τους είναι ανάλογη με το στάδιο άνοιας στο οποίο βρίσκεται ο ασθενής. Παρατηρείται λοιπόν:

• "Κενός" λόγος (λέξεις συνδεδεμένες μεταξύ τους χωρίς νόημα)
• Στερεότυπος λόγος (επαναλήψεις φράσεων πχ "Πότε θα φύγουμε;", "Γιατί δεν φεύγουμε;", "Πότε θα φύγουμε")
• Παραφασίες (αντικαταστάσεις λέξεων από ψευδολέξεις πχ. αντί για "τρένο"--> "τρέλο")
• Δυσκολία στην ολοκλήρωση προτάσεων
• Δυσκολία στην εύρεση των σωστών λέξεων
• Δυσκολία στην παρακολούθηση μεγάλων συζητήσεων
• Δυσκολία στην κατανόηση του χιούμορ, της ειρωνίας, του σαρκασμού
• Περιορισμένη ικανότητα να παραμονής στο ίδιο θέμα
• Απώλεια ροής της σκέψης

  Ο στόχος της επικοινωνίας μεταξύ του ασθενή και του φροντιστή του είναι ένας και είναι διπλός: από την μία η παροχή της καλύτερης δυνατής φροντίδας και της ποιότητας διαβίωσης του ασθενή με άνοια και από την άλλη μία επιτυχημένη, ευχάριστη και ήρεμη καθημερινότητα για τον φροντιστή. Πρακτικά, η καλή επικοινωνία μεταξύ του φροντιστή και του ασθενή αντανακλά πολλαπλά οφέλη στην καθημερινότητα: 

• εξοικονομεί χρόνο
• προλαμβάνει πιθανά λάθη (...και εξοικονομεί χρονο!)
• κρατά σε ηρεμία τον ασθενή (και τον φροντιστή)
• περιορίζει το αίσθημα ανημποριάς του ασθενή
• περιορίζει την απομόνωση και το αίσθημα απώλειας της προσωπικότητας
• ενισχύει το συναισθηματικό "δέσιμο"
• βελτιώνει την αυτοεκτίμηση του ασθενή και του φροντιστή
• περιορίζει το άγχος και την εξουθένωση
• γλιτώνει χρήματα σε βάθος χρόνου
• περιορίζει την πιθανότητα κακοποίησης

  Με λίγα λόγια η επιτυχημένη επικοινωνία μεταξύ του ασθενή με άνοια και του φροντιστή του έχει πρακτικά και συναισθηματικά οφέλη. Ο ασθενής που θέλει να διατηρήσει μία καθημερινότητα λειτουργική και ευχάριστη για το μεγαλύτερο δυνατό χρονικό διάστημα ακολουθεί συστηματική φαρμακοθεραπεία, συχνή παρακολούθηση από τον νευρολόγο του και θεραπεία γνωστικής αποκατάστασης. Η αντιμετώπιση για την επίτευξη μίας πιο λειτουργικής επικοινωνίας στην άνοια είναι κάπως ιδιότυπη. Οι τεχνικές απευθύνονται κυρίως στους φροντιστές, είτε πρόκειται για μέλη της οικογένειας είτε για επιστήμονες υγείας. Κι επειδή πρόκειται ακριβώς για τεχνικές, ενθαρρύνεται η εφαρμογή τους από όλα τα άτομα που έρχονται σε επαφή με τον ασθενή. Ενδεικτικά, αναφέρουμε κάποιες τεχνικές διευκόλυνσης της επικοινωνίας σε καθημερινή βάση χωρίς την άμεση χρήση υλικών και άλλων θεραπευτικών μέσων:

# Περιορίστε τους περισπασμούς: Δημιουργήστε ένα περιβάλλον φιλικό προς την επικοινωνία-κλείστε την τηλεόραση/ ραδιόφωνο, "απλοποιήστε" το περιβάλλον
# Επιτύχετε και διατηρήστε βλεματική επαφή: Ειδικότερα όταν κάνετε κάποια δραστηριότητα μαζί προσπαθήστε να βρίσκεστε μπροστά στον ασθενή και να μην κινείτε τα χέρια σας κοντά στο στόμα (βλ. "απλοποιήστε" το περιβάλλον!). Κοινοποιείτε πάντα την παρουσία σας για να μην τρομάζει και ταράζεται.
# Μην υποτιμάτε τις ικανότητες επικοινωνίας του ασθενή: Πολλές φορές παρασυρόμαστε και μιλούμε στους ηλικιωμένους με παράξενο -και καθόλου αποτελεσματικό- τρόπο: οι Αγγλόφωνοι τον ονομάζουν "elderspeak". Μιλούμε δυνατά και αργά, χρησιμοποιούμε απλές λέξεις, μικρές προτάσεις, κάνουμε μόνο κλειστού τύπου ερωτήσεις, δίνουμε μεμονωμένες οδηγίες. Παρόλο που σε ορισμένες περιπτώσεις (πχ. ηλικιωμένους  με προβλήματα ακοής) και σε ασθενείς σε προχωρημένα στάδια μπορεί και να αποδειχτούν αποτελεσματικές τεχνικές επικοινωνίας, σε ασθενείς σε πρώιμα στάδια που διατηρούν καλές γνωστικές επιδόσεις, το "elderspeak" μπορεί να είναι προσβλητικό και να προκαλέσει προστριβές. Επίσης έχει βρεθεί ότι όχι μόνο δεν ωφελεί αλλά μπορεί ακόμη και να περιορίσει την ικανότητα αντίληψης σύνθετων προτάσεων.
# Μιλήστε για τα παλιά: Με αυτό τον τρόπο ο ασθενής δένεται συναισθηματικά με τον συνομιλητή και διατηρεί ένα αίσθημα ασφάλειας και αυτοπεποίθησης καθώς οι παλιές αναμνήσεις διατηρούνται καλύτερα στην άνοια.
# Μην αγνοείτε τον "κενό" λόγο: Μέσα στις σκόρπιες λέξεις και τις ασυναρτησίες μπορεί να βρίσκεται αυτό που ο ασθενής θέλει να σας πει. Δώστε σημασία και ακούστε προσεκτικά.
# Δώστε ερεθίσματα: Μην μένετε μόνο στην λεκτική επικοινωνία. Χρησιμοποιήστε νοήματα, εικόνες, εκφράσεις.
# Προσαρμόστε το περιβάλλον: Κάνετε το περιβάλλον που ζει ο ασθενής πιο λειτουργικό τοποθετώντας ευανάγνωστα ημερολόγια, σήματα, φωσφοριζέ ταινίες, φωτογραφίες σε στοχευμένα σημεία (πχ. στην έξοδο ή στην πόρτα της τουαλέτας).
# Εφαρμόστε καθολικές "επικοινωνιακές τακτικές": Αγκαλιάστε τον ασθενή, χαμογελάστε του, κάνετε πράγματα μαζί, πηγαίνετε βόλτα, τραγουδήστε, διαβάστε. Με λίγα λόγια χαρείτε την ζωή και τον χρόνο με τον άνθρωπό σας!

Ευαγγελία Δ. Σούπη

Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

Βιβλιογραφία

1. Ferri CP, Prince M, Brayne C, Brodaty H, Fratiglioni L, et al. (2005), Global prevalence of dementia: a Delphi consensus study. Lancet 366: 2112–2117. doi: 10.1016/S0140-6736(05)67889-0

2. Dennis M (April 1976). "Dissociated naming and locating of body parts after left anterior temporal lobe resection: an experimental case study". Brain Lang 3 (2): 147–63. doi: 10.1016/0093-934X(76)90013-4

3. Ripich, D. N., Carpenter, B. D. and Ziol, E. W. (2000), Conversational Cohesion Patterns In Men And Women With Alzheimer'S Disease: A Longitudinal Study. International Journal of Language & Communication Disorders, 35: 49–64. doi: 10.1080/136828200247241

4.Tomoeda K. C., Bayles K. A., Boone D.R. , Kaszniak A.W., Slauson T.J. (1990), Speech rate and syntactic complexity effects on the auditory comprehension of alzheimer patients. Journal of Communication Disorders, 23 (2):151–161 doi: 10.1016/0021-9924(90)90019-U

5. Kemper S., Harden T., (1999), Experimentally disentangling what's beneficial about elderspeak from what's not. Psychology and Aging, Vol 14(4), 656-670. doi: 10.1037/0882-7974.14.4.656

Έρευνα: Μετατροπή της Εγκεφαλικής Δραστηριότητας σε Λέξεις!

image via Neuroscience News, Credits Adeen Flinker, UC Berkeley

 

Μία νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό ηλεκτρονικό περιοδικό  Plos Biology  [PDF] [MP3] (άρθρο ελεύθερα προσβάσιμο) παρουσίασε για πρώτη φορά τη "μετάφραση" των εγκεφαλικών κυμάτων σε ομιλία.

 Στόχος της έρευνας ήταν να εντοπίσει τον τρόπο που ο εγκέφαλος ξεχωρίζει τους ήχους και τους μετατρέπει σε γλώσσα. Οι επιστήμονες επεσήμαναν πως εύχονται η γνώση που αποκόμησαν από την μελέτη να χρησιμοποιηθεί στην αποκατάσταση της επικοινωνίας όπου είναι σοβαρά επηρεασμένη. Η εργασία θα μπορούσε να συμπληρώσει άλλες προσπάθειες αναδόμησης της ομιλίας χρησιμοποιώντας κινήσεις των μυών του λάρυγγα, των χειλιών και της γλώσσας. 

 Τα εγκεφαλικά σήματα των συμμετεχόντων καταγράφηκαν χρησιμοποιώντας ηλεκτρόδια που τοποθετήθηκαν απευθείας στον ιστό του εγκεφάλου (ECoG). Έπειτα, οι συμμετέχοντες διάβασαν λέξεις οι οποίες στη συνέχεια μετατράπηκαν σε αναγνωρίσιμους ήχους.

Στην πραγματικότητα οι ήχοι ακούγονται κάπως "υγροί", ωστόσο οι λέξεις ανακατασκευάστηκαν με αρκετή ακρίβεια ώστε να αναγνωρίζονται. Αυτό είναι το πρώτο στάδιο της έρευνας.

 Αυτή, όμως  δεν είναι η πρώτη φορά που ερεθίσματα από αισθήσεις ανακατασκευάζονται τεχνητά μέσα από τον εγκέφαλο. Μία ερευνητική ομάδα πριν από ένα χρόνο κατάφερε να αναδημιουργήσει εικόνες μέσω σάρωσης του εγκεφάλου.

Από ότι φαίνεται, το μέλλον φτάνει στο κατώφλι μας πολύ γρηγορότερα από ότι περιμέναμε. Τα δεδομένα της έρευνες είναι τόσο εντυπωσιακά που δεν μπορούμε παρά να αναρωτηθούμε εάν εχουμε φτάσει τόσο κοντά στο να διαβάζουμε το μυαλό κάποιου άλλου. Η απάντηση είναι όχι. Επιστήμονες επισημαίνουν ότι αυτές οι μελέτες είναι ένα βήμα, πολύ μικρό όμως, καθώς ο δρόμος μέχρι την αποκωδικοποίηση και την αναδόμηση της ανθρώπινης συνείδησης είναι πολύ μα πολύ μακρύς.

 Διαβάστε τη μελέτη εδώ: Pasley, B. David, S. Mesgarani, N. Flinker, A. Shamma, S. Crone, N. Knight, R. Chang, E. (2012). Reconstructing Speech from Human Auditory Cortex PLoS Biology

 

Ευαγγελία Δ. Σούπη
ΛογοθεραπεύτριαΚομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com

   

 Περισσότερες πληροφορίες:

• Nature: http://www.nature.com/news/voicegrams-transform-brain-activity-into-words-1.9945
• Guardian: http://www.guardian.co.uk/commentisfree/2012/feb/01/is-this-really-mind-reading?CMP=twt_gu 
• Neuroscience News: http://neurosciencenews.com/decode-brain-waves-eavesdrop-auditory-cortex/
• Scientific American: http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=word-of-mind-researchers-decode
  

Νόσος Alzheimer: Μάθετε τα σημάδια

Στη Νόσο Alzheimer η πρώιμη ανίχνευση είναι το πρώτο βήμα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση και χειρισμό της. Τα παρακάτω χαρακτηριστικά είναι ενδεικτικά πιθανής ύπαρξης Νόσου Alzheimer.

image via behance.net

#1 Η μνήμη αλλάζει σε τέτοιο βαθμό που επηρεάζει την καθημερινότητα του ατόμου

Ένα από τα πιο τυπικά συμπτώματα της Νόσου Alzheimer, ειδικότερα στα πρώιμα στάδια είναι ότι οι ασθενείς ξεχνούν πρόσφατες πληροφορίες. Για παράδειγμα:

•  Βασίζονται σε βοηθήματα μνήμης (π.χ. σημειώματα ή ηλεκτρονικές συσκευές) ή σε μέλη της οικογένειας για πράγματα που χειρίζονταν μόνοι τους.
• Κάνουν τις ίδιες ερωτήσεις ξανά  και ξανά
• Ξεχνούν σημαντικές ημερομηνίες και γεγονότα

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Κάποιες φορές οι άνθρωποι ξεχνούν ονόματα ή ραντεβού αλλά τα θυμούνται αργότερα."

____

#2 Αλλαγές στον σχεδιασμό ή στην επίλυση προβλημάτων

Μερικοί άνθρωποι μπορεί να παρουσιάσουν δυσκολία στη συγκέντρωση και χρειάζονται περισσότερο χρόνο να κάνουν πράγματα από ότι παλιοτερα.

• Πολλοί άνθρωποι μπορεί να βιώσουν αλλαγές στην ικανότητά τους να αναπτύξουν και να ακολουθήσουν ένα σχέδιο ή να δουλέψουν με αριθμούς.
• Μπορεί να συναντήσουν προβλήματα να εφαρμόσουν μία γνωστή τους συνταγή ή να συντονιστούν στην προκαθορισμένη μηνιαία πληρωμή των λογαριασμών.

 "Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Περιστασιακά λάθη σε οικονομικά ζητήματα."

 ___

#3 Δυσκολία στην ολοκλήρωση οικείων εργασιών

Τα άτομα με Νόσο Alzheimer συχνά δυσκολεύονται να ολοκληρώσουν καθημερινές δουλειές όπως:

• να οδηγήσουν μέχρι μία οικεία τοποθεσία
• να διαχειριστούν έναν προϋπολογισμό στη δουλειά τους
• να θυμηθούν τους κανόνες ενός αγαπημένου παιχνιδιού.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Ζήτηση βοήθειας περιστασιακά για τη ρύθμιση ηλεκτρικών/ ηλεκτρονικών συσκευών."

____

#4 Αποπροσανατολισμός στον χώρο και στον χρόνο

Τα άτομα με Νόσο Alzheimer μπορεί να χάσουν τη ροή του χρόνου: να μπερδεύουν ημερομηνίες, εποχές.

• Μπορεί να δυσκολεύονται να καταλάβουν κάτι εάν δε συμβαίνει αμέσως.
• Μερικές φορές μπορεί να ξεχνούν πού είναι ή πώς έφτασαν εκεί.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Το να μπερδεύει κανείς την ημέρα της εβδομάδας αλλά τη βρίσκει αργότερα."

____

 

#5 Δυσκολία στην κατανόηση οπτικών ερεθισμάτων και χωρικών σχέσεων

• Μπορεί να δυσκολεύονται να διαβάσουν, να υπολογίσουν μία απόσταση και να προσδιορίσουν χρώματα ή διαφορές.
• Σε επίπεδο αντίληψης, μπορεί να προσπερασουν έναν καθρέφτη και να σκεφτούν ότι κάποιος άλλος είναι στο δωμάτιο. Δηλαδή μπορεί να μην αντιληφθούν ότι οι ίδιοι είναι το άτομο στον καθρέφτη.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Αλλαγές στην όραση λόγω καταράκτη."

____

#6 Προβλήματα με λέξεις στην ομιλία και στη γραφή

• Τα άτομα με Νόσο Alzheimer μπορεί  να συναντήσουν πρόβλημα στο να παρακολουθήσουν ή να συμμετέχουν σε μία συζήτηση. Μπορεί να σταματήσουν στο μέσο μίας κουβέντας και είτε να μην μπορούν να συνεχίσουν ή είτε να επαναλαμβάνονται. Μπορεί να τους δυσκολεύει το λεξιλόγιο, να μην μπορούν να βρούν τη σωστή λέξη ή να χρησιμοποιούν λάθος λεξεις.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Περιστασιακή δυσκολία να βρεθεί η σωστή λέξη."

 ____

#7 Τοποθέτηση αντικειμένων σε λάθος μέρος και απώλεια της ικανότητας διατήρησης σειράς γεγονότων

Ένας άνθρωπος με Νόσο Alzheimer μπορεί να τοποθετεί αντικείμενα σε ασυνήθιστα μέρη

• Τα άτομα με Νόσο Alzheimer μπορεί να χάνουν πράγματα και να μην μπορούν να αναπολήσουν τις προηγούμενες κινησεις τους ώστε να τα ξαναβρούν. Μερικές φορές μπορεί να κατηγορήσουν κάποιον για κλοπή. Αυτό μπορεί να συμβαίνει πιο συχνά καθώς περνά ο καιρός.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Τοποθέτηση αντικειμένων σε λάθος μέρος μερικές φορές."

 ____

#8 Περιορισμένη ή φτωχή κρίση

Τα άτομα με Νόσο Alzheimer μπορεί να παρουσιάζουν ασυνήθιστες αλλαγές στην κρίση ή όταν καλούνται να πάρουν μία απόφαση.

• Για παράδειγμα μπορεί να κρίνουν επιπόλαια τη διαχείρηση χρημάτων, δίνοντας υπερογκα ποσά σε τηλεπωλήσεις.
• Μπορεί να μην περιποιούνται τον εαυτό τους αρκετά ή να μη δίνουν τόση σημασία στην υγιεινή τους.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Το να παίρνει κανείς μία λάθος απόφαση πότε-πότε."

____

#9 Απόσυρση από τη δουλειά ή τις κοινωνικές δραστηριότητες

• Ένα άτομο με Νόσο Alzheimer μπορεί να αρχίσει να αποσύρεται από χόμπι, κοινωνικές δρστηριότητες, εργασίες ή αθλήματα.
• Μπορεί επίσης να αποφεύγει κοινωνικές επαφές λόγω των αλλαγών που βιώνει.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Να νιώθει κανείς κάποιες φορές πως έχει κουραστεί από τις επαγγελματικές, οικογενειακές και κοινωνικές υποχρεώσεις."

____

#10 Αλλαγές στη διάθεση και στην προσωπικότητα

Η διάθεση και η προσωπικότητα των ατόμων με Νόσο Alzheimer μπορεί να αλλάξει.

• Μπορεί να είναι ταραγμένοι, καχύποπτοι, μελαγχολικοί, φοβισμένοι ή αγχωμένοι.
• Μπορεί να ταράζονται εύκολα σε μέρη που δεν αισθάνονται άνετα.

"Τυπικές αλλαγές λόγω ηλικίας: Όταν κανείς κάνει πράγματα με συγκεκριμένο τρόπο και ενοχλείται όταν η ρουτίνα του διακόπτεται."

Handout from Alzheimer's Association

Ευαγγελία Δ. Σούπη
Λογοθεραπεύτρια
Κομνηνών 39 και Χασιώτη
Ιωάννινα
evageliasoupi@gmail.com