Καθορισμός και Επίτευξη Αυτοκαθοριζόμενων Στόχων για Νεαρούς Αυτιστικούς Ενήλικες

Η ανεξαρτησία αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να ενεργεί χωρίς υποστήριξη. Κάθε άνθρωπος θα χρειαστεί βοήθεια στη ζωή του ανεξαρτήτως του βαθμού αυτονομίας του σε διάφορες φάσεις της ζωής του.

Η αυτοδιάθεση μπορεί να οριστεί ως η ικανότητα του ατόμου να αποφασίζει μόνο του τι θα σκεφτεί και πώς θα δράσει. Περιλαμβάνει πολλές πτυχές της ζωής, όπως ο προγραμματισμός και η λήψη αποφάσεων. Άνθρωποι με υψηλότερο επίπεδο αυτοδιάθεσης αναφέρουν ότι είναι πιο ικανοποιημένοι με τη ζωή τους.

Παιδιά και έφηβοι που διδάσκονται δεξιότητες αυτοδιάθεσης αποδίδουν καλύτερα στο σχολείο και είναι πιο οργανωμένοι. Ως ενήλικες, είναι πιο πιθανό να ζουν ανεξάρτητα, να αποδίδουν καλύτερα στη δουλειά, να έχουν περισσότερη οικονομική ασφάλεια και να συμμετέχουν περισσότερο στη φροντίδα της υγείας τους. Η εξάσκηση δεξιοτήτων αυτοδιάθεσης μπορεί επίσης να βοηθήσει στην εκμάθηση και ενδυνάμωση δεξιοτήτων που σχετίζονται με τις εκτελεστικές λειτουργίες, όπως ο προγραμματισμός, η ιεράρχηση προτεραιοτήτων και η οργάνωση.

Το πιο σημαντικό στοιχείο όταν κάποιος θέτει και επιδιώκει στόχους που έχει επιλέξει ο ίδιος είναι το γεγονός ότι αυτοί οι στόχοι έχουν προσωπική αξία και νόημα για τον ίδιο. Τέτοιοι στόχοι μπορεί να αφορούν την εργασία, την υγεία, την αυτονομία, τις δεξιότητες της καθημερινής ζωής, τις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά και τον ελεύθερο χρόνο, την ψυχαγωγία και τα ενδιαφέροντά του. Τα βήματα για τον καθορισμό και την επιδίωξη αυτοκαθοριζόμενων στόχων περιλαμβάνουν:

1. Καταγραφή ιδεών (τι θέλω να κάνω;)
2. Επιλογή μερικών από αυτούς τους στόχους
3. "Σπάσιμο" των στόχων σε μικρότερα, πιο διαχειρίσιμα βήματα
4. Δράση
5. Παρακολούθηση της προόδου
6. Αναθεώρηση των στόχων όταν κρίνεται απαραίτητο

Όλοι μπορούν να ωφεληθούν από την ανάπτυξη δεξιοτήτων αυτοδιάθεσης/ αυτοπροσδιορισμού κατά τη μετάβαση από την παιδική ηλικία στην ενηλικίωση. Αν και όλα τα άτομα αναλαμβάνουν περισσότερες ευθύνες στη λήψη αποφάσεων καθώς μεγαλώνουν, για τους νεαρούς αυτιστικούς ενήλικες η διαδικασία του αυτοπροσδιορισμού συχνά χρειάζεται να είναι πιο οργανωμένη και ξεκάθαρα δομημένη. Τα νεαρά αυτά άτομα μπορεί να έχουν λιγότερη εμπειρία στο να παίρνουν αποφάσεις μόνοι τους και, για τον λόγο αυτό, μπορούν να ωφεληθούν από μια πιο δομημένη εκπαιδευτική προσέγγιση ώστε να μπορέσουν να το επιτύχουν.

Η διαδικασία στοχοθεσίας αλλά και δράσης για τους νέους ενήλικες ξεκινά από το τι θέλουν οι ίδιοι να κάνουν ή να βελτιώσουν στη ζωή τους. Μπορεί να νιώθουν ενθουσιασμό αλλά και αβεβαιότητα για το πώς να ξεκινήσουν. Εκείνοι που τους υποστηρίζουν (είτε είναι συγγενείς, φίλοι, εκπαιδευτικοί, θεραπευτές, κοινωνικοί λειτουργοί κλπ.) μπορούν να βοηθήσουν στη μετατροπή αυτών των σκέψεων και συναισθημάτων σε σαφείς στόχους, λαμβάνοντας υπόψη πιθανά εμπόδια και χρήσιμες στρατηγικές υποστήριξης.

Η στοχοθεσία μπορεί να είναι πιο δύσκολη για τα αυτιστικά άτομα όταν αισθάνονται ότι η απόφαση:

• Πρέπει να ληφθεί άμεσα - ειδικά αν αγχώνονται όταν πιέζονται χρονικά.
• Θα επιφέρει αλλαγή στη ρουτίνα τους - κάτι που μπορεί να τους δημιουργεί αναστάτωση ούτως ή άλλως
• Περιλαμβάνει επικοινωνία με άλλους, ιδιαίτερα με καινούργια άτομα - σε περίπτωση που δυσκολεύονται στην κοινωνική αλληλεπίδραση
• Απαιτεί κατανόηση αφηρημένων εννοιών - όταν δυσκολεύονται με έννοιες που δεν είναι συγκεκριμένες και ξεκάθαρες
• Μπορεί να οδηγήσει στην κριτική στάση των άλλων.

Για να βοηθήσει κάποιος ουσιαστικά:

• Δημιουργεί ένα ασφαλές περιβάλλον όπου κυριαρχεί η αποδοχή.
• Μιλά και συμπεριφέρεται με σεβασμό.
• Κάνει μία ερώτηση τη φορά και δίνει χρόνο για απάντηση και συνεχίζει με βάση την απόκριση.
• Κάνει διευκρινιστικές ερωτήσεις όταν χρειάζεται.
• Επιβραδύνει τον ρυθμό, ώστε να υπάρχει χρόνος επεξεργασίας.
• Αναμένει πιθανές διορθώσει ή ερωτήσεις.

Οι υποστηρικτικοί άνθρωποι συχνά θέλουν να «προστατεύσουν», να «παρηγορήσουν», να «κρατήσουν ασφαλή», να «φροντίσουν» και να «επιβλέπουν» τον νέο ενήλικα που βοηθούν. Αυτή η στάση είναι φυσική, συνήθως βασίζεται σε καλές προθέσεις και θεωρείται ότι εξυπηρετεί το συμφέρον του αυτιστικού ατόμου. Ωστόσο, συχνά δεν λαμβάνει υπόψη το δικαίωμα του ατόμου στον αυτοπροσδιορισμό. Οι νέοι ενήλικες αξίζουν να έχουν την ευκαιρία να κάνουν λάθη και να μαθαίνουν μέσα από αυτά. Η ανάληψη ρίσκου και η μάθηση από τα λάθη είναι μια δια βίου διαδικασία που επιτρέπει στους ανθρώπους να γίνονται ενεργά και ουσιαστικά μέλη της κοινωνίας.

Μέσα από τον καθορισμό και την επιδίωξη αυτών των στόχων, οι νέοι αυτιστικοί ενήλικες μαθαίνουν σημαντικές δεξιότητες, όπως το πώς να διαχειρίζονται τον χρόνο τους και να αντιμετωπίζουν τις δυσκολίες ή τις αποτυχίες. Όταν ένας στόχος επιτυγχάνεται, ενισχύεται η αυτοπεποίθησή τους και η πίστη ότι μπορούν να προχωρήσουν και στον επόμενο στόχο.

Ωστόσο, συχνά είναι δύσκολο για τα υποστηρικτικά άτομα να διαχωρίσουν τις προσδοκίες που έχουν για τον νέο ενήλικα από τους στόχους που ο ίδιος θέτει για τον εαυτό του. Παραδείγματα στόχων ζωής που συχνά θέτουν οι υποστηρικτικοί άνθρωποι περιλαμβάνουν την καλή επίδοση στο σχολείο, τη φοίτηση σε πανεπιστήμιο, την εξεύρεση εργασίας, την ανεξάρτητη διαβίωση και τη βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων. Συχνά, αυτοί οι στόχοι ιεραρχούνται υψηλότερα από άλλους στόχους που έχουν θέσει τα ίδια τα άτομα, λόγω των άμεσων συνεπειών ή των μακροπρόθεσμων οφελών που μπορεί να προκύψουν από την επίτευξή τους.

Από την άλλη πλευρά, οι νέοι ενήλικες μπορεί να έχουν θέσει παρόμοιους στόχους με των άλλων, αλλά να θέλουν να ακολουθήσουν διαφορετική πορεία ή να κάνουν μικρότερα βήματα για να τους πετύχουν, κάτι που ίσως δεν καλύπτει τις προσδοκίες των άλλων. Αυτό μπορεί να απογοητεύσει το υποστηρικτικό άτομο, αλλά τέτοια συναισθήματα δεν πρέπει να εμποδίζουν τη διαδικασία. Ακόμη και η εργασία σε «μη ρεαλιστικούς» στόχους μπορεί να είναι ωφέλιμη!

Η ενεργητική ακρόαση είναι μια βασική δεξιότητα που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα υποστηρικτικά άτομα για να ενθαρρύνουν τους νέους ενήλικες να θέσουν και να ορίσουν στόχους. Επιτρέπει στα άτομο να μοιραστεί τις σκέψεις του ελεύθερα, να αναπτύξει τα θέματα που το απασχολούν και να χτίσει εμπιστοσύνη με τον ακροατή. Δείχνει ότι ο ακροατής κατανοεί και εκτιμά όσα λέγονται, κάνοντας το άτομο που μιλά να νιώθει περισσότερη άνεση και να συνεχίσει να μοιράζεται ιδέες.

Η διαδικασία είναι απλή: ακούστε προσεκτικά, επαναλάβετε με δικά σας λόγια και ελέγξτε αν ο ομιλητής σας καταλαβαίνει σωστά. Είναι σημαντικό:

• να ενθαρρύνετε
• να διευκρινίζετε
• να επαναλαμβάνετε
• να αντικατοπτρίζετε και
• να επικυρώνετε με λόγια και πράξεις.

Μερικές φορές οι νέοι ενήλικες δεν πετυχαίνουν τους στόχους που θέλουν. Ως άτομα που υποστηρίζουμε τους νεαρούς αυτιστικούς ενήλικες, δεν χρειάζεται να εστιάζουμε μόνο στο αποτέλεσμα. Ο ρόλος μας είναι να παρέχουμε ενθάρρυνση σε όλη τη διαδικασία και να αναδεικνύουμε μικρές επιτυχίες της διεργασίας και όχι απαραιτήτως του αποτελέσματος. Ακόμη κι αν δεν επιτύχουν τους στόχους άμεσα, μπορεί να είναι πιο έτοιμοι την επόμενη φορά. Το ίδιο ισχύει και για το κίνητρο.

Δώστε χώρο για ρίσκο με ασφαλή και νόμιμο τρόπο. Αντιμετωπίζοντας μικρά ρίσκα πριν προχωρήσετε σε μεγαλύτερα βοηθά στην ανάπτυξη του αυτοκαθορισμού, ακόμα και σε νέους ενήλικες που χρειάζονται υψηλό επίπεδο υποστήριξης.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

• Hurn J, Kneebone I, Cropley M. (2006). Goal setting as an outcome measure: a systematic review. Clinical Rehabilitation, 20,756-772.
• Shogren KA, Wehmeyer ML, Burke KM, & Palmer SB. (2017). The Self-Determination Learning Model of Instruction: Teacher’s Guide. Lawrence, KS: Kansas University Center on Developmental Disabilities. https://beach.ku.edu/sites/default/files/SDLMI-Teachers-Guide_4-2017.pdf
• White K, Flanagan TD, & Nadig A. (2018). Examining the relationship between self-determination and quality of life in young adults with autism spectrum disorder. Journal of Developmental and Physical Disabilities, 30(6), 735-754. 

Αυτισμός, αμοιβαιότητα και κοινωνικό παιχνίδι

Οι δεξιότητες κοινωνικής επικοινωνίας των αυτιστικών συχνά διαφέρουν από εκείνες των νευροτυπικών. Ακόμη και οι γονείς μπορεί να να μην μπορούν να συντονιστούν με τον τρόπο που το παιδί τους δείχνει ότι έχει συνδεθεί. Αυτό μπορεί να συμβεί γιατί η αμοιβαία ευχαρίστηση μπορεί να εκφραστεί με πάρα πολλούς διαφορετικούς τρόπους και συνήθως η συμπεριφορά που παρατηρούμε δεν αντικατοπτρίζει με απόλυτη ακρίβεια το βαθμό συμμετοχής σε μία δραστηριότητα.

Αυτό όμως που παρατηρούμε και είναι πολύ σημαντικό είναι το εξής:

Όταν επιτρέπουμε στα αυτιστικά παιδιά να επιλέξουν το πώς και το πότε θα εμπλακούν στο κοινωνικό παιχνίδι, τότε επιδεικνύουν τον ίδιο βαθμό κινήτρου να αλληλεπιδράσουν με τους γονείς τους όσο και τα νευροτυπικά παιδιά.

Τι κάνουμε λοιπόν;
Για άλλη μια φορά αφήνουμε το παιδί να ηγηθεί και να οδηγήσει την αλληλεπίδραση!

Πώς το κάνουμε αυτό;

• Παρατηρούμε, εξερευνούμε και εντοπίζουμε τον τρόπο που επιλέγει να συνδέεται το παιδί.
• Ανακαλύπτουμε ποιο είδος κοινωνικού παιχνιδιού ενδιαφέρει το παιδί.
• Υποστηρίζουμε κάθε αλληλεπίδραση μεταξύ γονιού και παιδιού εστιάζοντας στα ενδιαφέροντα του παιδιού.

Ευαγγελία Δ. Σούπη

Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

Ο πλούτος των παιχνιδιών κοινωνικών δεξιοτήτων

Τα παιχνίδια κοινωνικών δεξιοτήτων είναι ένας απλός μα καταπληκτικός τρόπος να ενισχύσουμε την αμοιβαία προσοχή (joint attention) του παιδιού, την κοινωνική αλληλεπίδραση καινά ενθαρρύνουμε τις δεξιότητες επικοινωνίας.

Πρόκειται για απλές, επαναλαμβανόμενες παιγνιώδεις πράξεις που απαιτούν τη συμμετοχή τουλάχιστον δύο ατόμων. Είναι δωρεάν, είναι προσβάσιμα οπουδήποτε κι εγγυώνται άμεσο ενθουσιασμό!

Παραδείγματα παιχνιδιών κοινωνικών δεξιοτήτων είναι τα εξής:

• Κούκου!
• Αλογάκι στην πλάτη σου
• Κυνηγητό
• Κρυφτό
• Τραγούδια με κινήσεις (πχ. Χαρωπά τα δυο μου χέρια τα χτυπώ)
• Γαργαλητά

Πώς ενθαρρύνουν την αλληλεπίδραση και τη γλωσσική ανάπτυξη;

• Το παιδί εστιάζει στο άτομο με το οποίο παίζει κι έτσι δε χρειάζεται να μοιράσει την προσοχή του μεταξύ του ατόμου και κάποιου φυσικού αντικειμένου.
• Φέρνουν το παιδί ένα βήμα πιο κοντά στην ομιλία καθώς συντονίζεται με πιο φυσικό τρόπο με την έκφραση συναισθημάτων μέσω των χειρονομιών, του τόνου της φωνής και των εκφράσεων του προσώπου του συμπαίκτη του, εστιάζοντας αποκλειστικά σε αυτόν.
• Διευκολύνουν τον συμπαίκτη (εσάς!) να εστιάσει στο παιδί. Έτσι μπορεί να εντοπίσει ευκολότερα προσπάθειες επικοινωνίας του παιδιού που σε άλλη περίπτωση μπορεί να του διέφυγαν.
• Χρησιμοποιούν τη δύναμη της επανάληψης που αποτελεί τη σημαντικότερη τεχνική μάθησης του νηπίου.
• Δίνουν στο παιδί την ευκαιρία να εξασκηθεί με φυσικό τρόπο στη μίμηση, την εναλλαγή σειράς, την αμοιβαία προσοχή, τη βλεμματική επαφή, του μαθαίνουν να ακολουθεί και να δίνει εντολές να χτίζει και να χρησιμοποιεί νέο λεξιλόγιο.

Συνοψίζοντας, τέσσερα είναι τα πολύ σημαντικά οφέλη των παιχνιδιών κοινωνικών δεξιοτήτων: 

Το παιδί

1. εστιάζει σε εσάς
2. παραμένει μαζί σας
3. σας χαίρεται 
4. αρχίζει να κατανοεί και να χρησιμοποιεί την εξωλεκτική επικοινωνία.

Ευαγγελία Δ. Σούπη

Λογοθεραπεύτρια

Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

Additional reading

1. Heesen, R., Genty, E., Rossano, F., Zuberbühler, K., & Bangerter, A. (2017). Social play as joint action: A framework to study the evolution of shared intentionality as an interactional achievement. Learning & behavior, 45(4), 390–405. https://doi.org/10.3758/s13420-017-0287-9

2. Hsu, H. C., Iyer, S. N., & Fogel, A. (2014). Effects of social games on infant vocalizations*. Journal of child language, 41(1), 132–154. https://doi.org/10.1017/S0305000912000608

3. Markova G. (2018). The Games Infants Play: Social Games During Early Mother-Infant Interactions and Their Relationship With Oxytocin. Frontiers in psychology, 9, 1041. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01041

4. Salley, B., Brady, N. C., Hoffman, L., & Fleming, K. (2020). Preverbal Communication Complexity in Infants. Infancy : the official journal of the International Society on Infant Studies, 25(1), 4–21. https://doi.org/10.1111/infa.12318

Μακροχρόνιες επιδράσεις των γλωσσικών διαταραχών στην κοινωνικότητα

Η έρευνα για τις αναπτυξιακές γλωσσικές διαταραχές δεν εστιάζει μόνο στα νήπια που καθυστερούν να μιλήσουν αλλά και στους εφήβους και στους ενήλικες που έχουν διαγνωστεί ως παιδιά με αυτές. Έχουν βρεθεί μακροχρόνιες επιδράσεις στην κοινωνικότητα των ατόμων με γλωσσικές διαταραχές που αξίζει να συζητήσουμε, παρόλο που είναι δύσκολο και επώδυνο. Όταν ξέρεις τι να περιμένεις μπορείς να προετοιμαστείς καλύτερα να το αντιμετωπίσεις.

Οι αναπτυξιακές γλωσσικές διαταραχές μπορεί να συνεχίσουν να επηρεάζουν τη ζωή του ατόμου ακόμη και στην ενήλικη ζωή του πολύ περισσότερο εάν δε λάβει θεραπεία ή δε λάβει τη σωστή θεραπεία.
Σύμφωνα με μελέτες της τελευταίας εικοσαετίας:
Οι γλωσσικές διαταραχές δεν παύουν να υφίστανται κατά τη σχολική ηλικία αλλά συνεχίζονται στην ενήλικη ζωή επηρεάζοντας δυνητικά τη σχέση με τους συνομηλίκους στο σχολικό περιβάλλον.
Οι γλωσσικές διαταραχές μπορεί να επηρεάσουν την κοινωνική συμμετοχή: τα παιδιά ενδεχομένως να έχουν λιγότερους φίλους, μπορεί να απομονωθούν κοινωνικά, αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα άγχους και μπορεί να αναπτύξουν περιορισμένες κοινωνικές δεξιότητες.
Οι γλωσσικές διαταραχές σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κοινωνικού άγχους και κοινωνικής φοβίας σε σχέση με τους συνομήλικους στους εφήβους που μπορεί να επιμένουν στην ενήλικη ζωή.
Οι γλωσσικές διαταραχές μπορεί να επηρεάσουν την ακαδημαϊκή και εργασιακή απόδοση.

Περισσότερα:
*Browlie, E.B., Bao, L., & Beitchman, J. (2016) Childhood Language Disorder and Social Anxiety in Early Adulthood. Journal of Abnormal Psychology, 44, 1061-1070.
*Your right to know: long-term social effects of language disorders https://www.banterspeech.com.au/your-right-to-know-long.../

10 tips για να διδάξετε στο παιδί σας να αυτοεξυπηρετείται και να προάγετε την ανεξαρτησία του

Η ανεξαρτησία σε καθημερινές δραστηριότητες είναι ένα δώρο που θα βοηθήσει το παιδί να φροντίζει τον εαυτό του στο μέλλον συναισθηματικά, σωματικά ακόμη και οικονομικά.

Πριν ξεκινήσετε να διδάξετε οτιδήποτε, σκεφτείτε τις ανάγκες και τα ενδιαφέροντα του δικού σας παιδιού: αν του/ της αρέσει να επιδιορθώνει πράγματα επικεντρώστε σε DIY (φτιάξτο-μόνος-σου) δραστηριότητες, εάν δυσκολεύεται να διαχειριστεί τον χρόνο του/της ή να διαχειριστεί χρήματα, φτιάξτε ένα αληθοφανές πρόγραμμα διαχείρισης χρημάτων στο σπίτι με βάση το χαρτζιλίκι του/της. Τέτοιες ευκαιρίες μάθησης ξεπηδούν διαρκώς στην καθημερινή ζωή και μπορούν να ενισχυθούν μαζί με τα μαθήματα του σχολείου (π.χ. η αφαίρεση μπορεί να συνδυαστεί με τα ρέστα από  τα ψώνια στο σούπερ μάρκετ ή η εκμάθηση των αριθμών με ένα τηλεφώνημα στη γιαγιά).

Aυτιστικά παιδιά, παιδιά με δυσκολίες μάθησης και ΔΕΠΥ, που έχουν διαφορετικές δεξιότητες, μαθαίνουν διαφορετικά από ένα τυπικό παιδί, και το να εστιάσουμε σε δραστηριότητες όπως αυτές είναι ένας εξαιρετικός τρόπος να προσδώσουμε αξία στη μάθηση και να ενισχύσουμε την ανεξαρτησία, την αυτοπεποίθηση, τις γλωσσικές, τις κινητικές και τις κοινωνικές δεξιότητες.

10 tips για να διδάξετε στο παιδί σας να αυτοεξυπηρετείται και να προάγετε την ανεξαρτησία του:

1. Βεβαιωθείτε πως διαθέτετε τον χρόνο ώστε να αφιερώσετε την αμέριστη προσοχή σας όταν διδάσκετε μία νέα δεξιότητα. Σιγουρευτείτε επίσης ότι παιδί σας προσέχει εξίσου εκείνη την στιγμή. Περιορίστε τα παράπλευρα ερεθίσματα και επιλέξτε ένα ήσυχο περιβάλλον στην αρχή.
2. «Σπάστε» τη δεξιότητα σε απλά βήματα δίνοντας σαφείς οδηγίες πώς να ολοκληρώσει κάθε βήμα. Για παράδειγμα, για να πλύνει τα χέρια του: «άνοιξε τη βρύση, βρέξε τα χέρια, βάλε σαπούνι, τρίψε τα χέρια μεταξύ τους, ξέπλυνε τα χέρια καλά, κλείσε τη βρύση, σκούπισε τα χέρια». Επίσης μπορείτε να δώσετε βάση σε όποιο βήμα θέλετε να εμπεδώσει δίνοντας περισσότερες οδηγίες, π.χ. «τρίψε τις παλάμες και από την ανάποδη και ανάμεσα στα δάχτυλα».
3. Για να βοηθήσετε περισσότερο χρησιμοποιήστε οπτικά ερεθίσματα (φωτογραφίες ή/και έτοιμες εικόνες και γραφικά) για κάθε βήμα. Όταν ολοκληρώσετε ένα βήμα, προχωρήστε στο επόμενο δείχνοντάς το.
4. Επιδείξτε οι ίδιοι κάθε βήμα καθώς προχωράτε και ελέγξτε ότι το παιδί κατανοεί πλήρως πριν προχωρήσετε στο επόμενο.
5. Προσπαθήστε να χρησιμοποιείτε κάθε φορά τις ίδιες λέξεις σε κάθε βήμα για δείξετε την σταθερότητα και τη συνέπεια που διέπει κάθε ρουτίνα. Καθώς το παιδί λειτουργεί όλο και πιο ανεξάρτητα, μπορείτε να περιορίσετε τις προφορικές οδηγίες, μέχρι να τις διακόψετε εντελώς.
6. Ενθαρρύνετε και επιδοκιμάστε το παιδί για κάθε βήμα που ολοκληρώνει. Αν δεν μπορεί να ολοκληρώσει ένα βήμα μπορείτε να το βοηθήσετε. Να αποσύρετε τη βοήθειά σας πάντα ήπια και σταδιακά.
7. Εάν υπάρχει η δυνατότητα προσφέρετε στο παιδί επιλογές για να νιώσει πιο ανεξάρτητο. Για το παράδειγμα του πλυσίματος χεριών μπορείτε είτε να δώσετε δύο είδη σαπουνιών: (μπάρα ή κρεμοσάπουνο) είτε πετσέτας (υφασμάτινη ή χάρτινη χειροπετσέτα). Για το ντύσιμο μπορείτε να το αφήσετε να διαλέξει το ίδιο τα ρούχα του.
8. Ενισχύστε το παιδί θετικά. Ορίστε έναν αριθμό βημάτων που επιθυμείτε να ολοκληρώσει και αφήστε το να επιλέξει κάποιο ιδιαίτερο παιχνίδι για να παίξετε ή να πάτε βόλτα, συνδυάζοντας θετικές εμπειρίες και χρόνο μαζί.
9. Να έχετε υπομονή. Διαθέστε όσο χρόνο χρειάζεται το παιδί για να ολοκληρώσει μία καθημερινή δραστηριότητα ή να κατακτήσει μία δεξιότητα. Δώστε κι επιπλεόν χρόνο όπου χρειάζεται.
10. Γιορτάστε! Πανηγυρίστε την επιτυχία κατάκτησης της δεξιότητας από το παιδί κι επιβραβεύστε το.  

 

Ευαγγελία Δ. Σούπη

 Λογοθεραπεύτρια

 Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

evageliasoupi@gmail.com

30 Κοινωνικές Δεξιότητες και Αξίες

Η επικοινωνία ξεκινά με την επιθυμία δύο τουλάχιστον ατόμων να αλληλεπιδράσουν. Η επιτυχία της όμως κρίνεται από τις κοινωνικές δεξιότητες των συνομιλητών και τις αξίες που εφαρμόζουν σε κάθε συνθήκη.

Κάποιες από αυτές που μπορούμε να διδάξουμε στα παιδιά για να μπορούν να επικοινωνούν κατάλληλα είναι:

1. Εναλλαγή σειράς
2. Σεβασμός του προσωπικού χώρου του άλλου
3. Παροχή βοήθειας όταν κάποιος τη χρειάζεται
4. Ζήτηση βοήθειας
5. Να μπορεί να μοιράζεται
6. Να μπορεί να ζητά συγγνώμη (απολογείται)
7. Χρήση κατάλληλου τόνου φωνής, ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται
8. Χρήση κατάλληλης έντασης φωνής, ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο βρίσκεται
9. Να είναι καλός και προσεκτικός ακροατής (ενεργητική ακρόαση)
10. Να μπορεί να ακολουθεί οδηγίες και εντολές
11. Να μπορεί να διατηρεί επαρκή βλεμματική επαφή με τον συνομιλητή
12. Επίλυση προβλημάτων
13. Να συμβιβάζεται όταν χρειάζεται
14. Να διαπραγματεύεται
15. Ενσυναίσθηση
16. Κατανόηση λεκτικών ερεθισμάτων (λέξεις, προτάσεις)
17. Κατανόηση εξωλεκτικών ερεθισμάτων (νοήματα, προσωδία, εκφράσεις προσώπου)
18. Να μπορεί να μεταδώσει ένα μήνυμα ολοκληρωμένο
19. Να μπορεί να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του στο περιβάλλον που βρίσκεται
20. Επίλυση συγκρούσεων με σεβασμό και ηρεμία
21. Διαφωνία με σεβασμό και ευγένεια
22. Να σέβεται τη γνώμη του άλλου ακόμη κι αν διαφωνεί
23. Καλοί τρόποι
24. Να μπορεί να παρέχει κριτική με σεβασμό
25. Διατήρηση θέματος συζήτησης χωρίς συνεχείς διακοπές
26. Να μπορεί να λειτουργεί σε ομάδα και να συμμετέχει
27. Να ενθαρρύνει κάποιον
28. Υπομονή
29. Αποδοχή διαφορετικότητας του άλλου και τη δική του
30. Να μπορεί να επαναδιατυπώνει τα λεγόμενά του

Ευαγγελία Δ. Σούπη

 Λογοθεραπεύτρια

 Κομνηνών 39 και Χασιώτη

Ιωάννινα

 evageliasoupi@gmail.com